The camp

... הרב דרימר, אליעזר פיש ויוסף מייזלמן נרצחו ראשונים ואחריהם חוסלו במקום או נשלחו לבלז׳ץ הנותרים. אולם כל עוד היו בחיים אחרוני אחינו, עונו בעבודות פרך והיו עדים יום־יום למותם של אחיהם לצרה, הוגשה להם עזרה בדרך־לא־דרך. במחנה עבדה אשה פולניה שהסכימה להעביר ידיעות ובקשות מכלואי המחנה אלינו שרידי העיירה. נמצא גם צעיר פולני שהסכים תמורת שכר־טרחה גבוה להעביר פעם בחודש מצרכי מזון חיוניים לידי אותה אשה, והיא היתה מגניבה אותם קמעא־קמעא אל המחנה בשביל אחינו המעונים שהיו כבר במצב של אפיסת כוחות ועל סף הגוויעה מרעב. מפיהם של כמה אנשים שהצליחו להימלט מהמחנה נודע מאוחר יותר, כי משלוחי־הצלה אלה האריכו חייהם של המעונים, לא רק של בני עירנו, אלא גם של אחרים שאתם התחלקו אנשינו במזון שקיבלו. היו כמה נסיונות בריחה מהמחנה הנורא. משה בילגורי ניסה ונתפש על ידי איש ה״קאפו" שהחזירו למחנה אבל לא מסר אותו לידי הרוצחים למוות מידי. הוא ושלמה שברצך היו אחרוני הקורבנות שחוסלו במחנה.

א קורצע צייט שפעטער, ווען איך בין איינמאל אין מיטן טאג צוריקגעקומען פון לאגער צו די לינטשיצע׳ס(דארט האב איך געוואוינט), האב איך געטראפן דארט הערש לינדמאן, ווארטנדיק אויף מיר. ווען איך האב אים אויפמערקזאם געמאכט אויף דער סכנה צו זיין דא, האט ער מיר געזאגט, אז ער האט חרטה אויף זיין שריט, וואס האט געקאסט צען קרבנות, און ער וויל אויך ארויסראטעווען זיין פאטער, וואס לייט דורך אים. ער וויל פארבייטן דעם פאטער, נאר ער האט מורא, אז דער טשארטקאווער "יודנראט" וועט אים איבערגעבן צו דער "מאכט" אפיציעל; איז אים וועט מען הענגן און דעם פאטער וועט מען נישט באפרייען. מיר, דאקעגן, וויל ער זיך יא איבערגעבן און אז איך זאל אלץ דערליידיקן. איך האב צוערשט זיך נישט געוואלט אריינמישן, נישט זייענדיק זיכער מיט אים. איך האב אים געהייסן ווארטן און דעם אנדערן טאג האב איך גערעדט מיטן פאטער און אים אלץ דערציילט. ער(דער פאטער) איז געווען קעגן, ווייל ער האט געקענט די סיטואציע. איך האב נאכ גערעדט מיט עטליכע לאגער־ יידן, טשארטקאווער און אנדערע, וועגן דעם ענין און אלע האבן מיך געווארנט דאס נישט צו טאן ...

פארצויגן עטליכע שעה. נאך דעם האט מען אונדז אריינגעפירט, צו 5 אויסגעשטעלט, אויף דעם פלאץ פון דעם לאגער און צעלאזט. דער ערשטער אריינקום אויפן לאגער־פלאץ, האט שוין געמאכט א באזונדער שלעכטן איינדרוק. עס האבן זיך ארומגעדרייט זייער אויסגעמאטערטע מענטשן מיט אויסגעבלייכטע פנימער. ווען מיר זענען ארויפגעגאנגען ווייטער, האבן מיר דערזען ווי מען טראגט עטליכע מתים, וואס זענען געפאלן און דערשאסן געווארן ביי דער ארבעט נעבן א בוי, וואו מען האט אויפגעשטעלט נייע באראקן. די ס.ס.־ לייט, אוקראינישע פאליציי און קאפאס זענען ארומגעגאנגען מיט די נאהייקעם אין די הענט.

אזוי זענען יעדן טאג געווען צענדליקער באשטראפטע און אלע האבן זיך דערצוגע מוזט ציקיקן, שטיין אויף "מיצע־אב, שטילשטאנד". דער לאגער איז געווען ארומגעצאמט מיט צוויי רייען פון שטעכיקן דראט. אין אלע עקן זענען געווען הויכע וואך־טורעמס, אויף וועלכע די וועכטערס זענען געשטאנען ...