Zaglembier Jewry

... נערע. מיר האפן, אז מערין וועט ׳טון אזוי ווי זיין יידיש הארץ וועט אים דיקטירן, און מיר ווינטשן אים ער זאל זוכה זיין, צו זיין דער רעטע ר און אויסלייזער פון דעם זאגלעמביער יידנטום".

פאקן עפעס געשען. אבער חיים און מאניעק מערין, פרוי טשארנא און ד״ד לעווענשטיין, וועלכע האבן די לעצטע פיר יאר געשפילט אזא טרויעריקע ראלא אין לעבן פון זאגלעמביער יידנטום, זענען מער פון דער רייזע נישט צוריקגעקומען. זיי האבן דאס זייערע אפגעטוען... ...

דעם 22 יוני 1943 זענען די דייטשן 5 פארטאג ווידער באפאלן דעם געטא, און אלע יידן צוזאמענגעשלעפט אויף איין זאמלפוגקט. אלע גאסן זענען פול מיט די ס. ס. לייט, וועלכע שלעפן די יידן פון די הייזער. דאן קומט דער גרעסטער פערברעכער, דער פאקטי־ שער פאראנטווארטליכער פארן אומברענגען דאס גאנצע זאגלעמ־ ביער יידנטום קאמיסאר דרייער. אנגעטון אין ווייסע הענטשקעס, א שטעקעלע אין האנט, מוז יעדער צוגיין צו אי* און ער טיילט די באפעלקערונג — איינעם רעכטס איינעם לינקס. די דייטשע פאליציי טרייבט אונטן — שנעל, שנעל. איינעם רעכטם, איינעם לינקס. א מאן רעכטס, די פרוי לינקס, א קינד רעכטס די עלטערן לינקס א. אז. וו. דאן ווערט די גרופע פון לינקס געטריבן שנעל צו דער באן, און גלייך אין די וואגאנען קיין אוישוויץ. פיר טויזנט יידן זענען דאן מיט דער אקציע פארשלעפט געווארן, נישט געבליבן קיין גאנצע משפחה נאד דעם גירוש. דא פעלט א פאטער. דארט א מאן, דא א זון, דארט א טאכטער. געבליבן קינדער אן עלטערן, עלטערן אן קינדער... אסך זענען דאן געשפרונגען פח צוג, אבער נאר אייג־ צעלנע איז געלונגען זיך צו ראטעווען און קומען צוריק אין געטא. דער גאנצער וועג פון אוישוויץ ביז בענדי איז געווען פארשפרייט מיט טויטע, וואס זענען געשפרונגען פון די לויפענדע צוגן. ...