Narrator

איך בין געווען א יינגל פון א יאר 6—5 ווען ב׳האבן געלערנט אין חדר פון ר׳ נחום "קאטשקע" (זיין צונאמען צוליב זיין ראשענ־ דיקן קול), א איד א הויכער, א דארער, מיט א שפיציק ווייס בערדל, וואס האט קיינמאל נישט ארויסגעלאזט דעם קאנטשיק פון האנט. די תלמידים זענען אים נעבאך דערגאנגען די יארן מיט כל מיני המצאות, אבער ווען מיר זענען אריינגעפאלן אין זיינע הענט, האט ער אין אונז זיך נוקם געווען כדבעי. ...

איד האב איך אינפארמירט, אז אין דער עסטרייכישער פארטיי איז בנוגע דער דאזיקער פראגע נישט א קיין איינהייטלעכער שטעלונג, אץ פאקטיש איז עס טאקע אזוי געווען. דער רוב זיינע ן געווען פרינציפיעלע פאלעסטינצעם, ס׳זענען אבער אויך געווען א היפש ביסל "פראקטישע" און "פראגנאסיסטישע פאלעסטינצעס", און עס זענען אויך געווען א סך אזעלכע, ביי וועלכע דער צוגאנג, ווי אזוי אץ צוליב וואס מיר קומען צום פאלעסטיניזם, איז זיי געווען פול - ...

ס׳איז געווען א שיינע אויסגעשטערנטע זומער4נאכט. די רייזע האט געדויערט שרעקלעך לאנג, פון 6 אווענט ביז 2 באנאכט. ס׳איז געווען מורא׳דיק לאנגווייליק, געמישט מיט שרעק פאר אונבאשטימטן... דעם רוב צייט פון דער נסיעה האב איך פארבראכט אויף די טרעפלעך פון דער בודקע, געקוקט אויף דעם ווייטן חלל פון די פרעמדע פעלדער, זיך דערפרייט מיט יעדן בלישטשענדיקן פייערל. וואס האט זיך דא אין דארט באוויזן פון דער ווייטנס אין די פויערישע הייזלעך, און זיך דענערווירט פונם אומהיימלעכן בילן פון די דארפישע הינט... די איבעריקע צייט, ווען מיר זענען געשטאנען אויף א סטאנציע — האב איך זיך געמוזט אריינרוקן אין קאנדוקטערס בודקע, כדי די איבעריקע באנערס, וואס זיינען געווען באשעפטיקט מיט אויסלאדן און אגלאדן די סחורות, זאלן מיך ניט דערזען. און אזא "פארפאקטע צושטאנד האב איך, צוזאמען מיט אלע קאסטנס און פעסלעך, געמוזט מיטמאכן דאם אהער־און־אהין — שיבן פון די וואגאנען, און ערשט ווען מיר האבן פארלאזט די סטאנציע פלעג איך, א פארמאטערטער, ארויסקריכן פון מיין באהעלטניש, כדי אביסל פרייער אפצועטעמען... ...

... וואט מיין זיידע האט אים אראפגעבראכט פון בעניין. דאם איז געווען אן עלעגאנטער זויבערער ייד, געטראגן א "צוויקער" אויף דער שפיץ נאז, און געפרעסטע הויזן מיט א קנייטש. אסאך יארן שפעטער ווען איך האב געוווינט אין סאסנאוויץ, האב איך צופעליק געטראפן א זייער זויבערן אלטן מאן. איך האב אים דערקענט לויט מיין מאמעס שילדערונג אין די קינדער יארן. מיט די זעלבן "צוויקער" אויף די נאז, הויזן מיט א קנייטש, אבער זיין דארער שלאגקער גוף האט זיך אנגעשפארט אויף א שטעקן. מיט טרערן אין די אויגן האט ער, דער אלטישקער לערער פון מיין מאמען זיך אויטגעפרעגט אויף ימח פרט.

איך גיי צו צום פענסטער פון מיין שוועסטערם וווינונג, איך קופרייז איבערן הויף רואיק — אזוי ווי ס׳וואלט גארנישט געשען, אזוי ווי אין די אמאליקע נוטע צייטן, ווען אין יעדן שטוב פונעם הויז האבן געוווינט היימישע מענטשן, משפחה, ברידער, האבן דאך דא געוווינט זינט 1912, ווען מיין פאטער האט דאם הויז געבויט, 20 יידישע משפחות, — און איצט? איך; זוך אויף דער לאקאטארן־טאווול אין טויער, — קיין איין באקאנטער נאמען, קיין איין ייד, בלויז קריסטן. איך פארלאז דאם הויז ווו כ׳האב א שטיק פון מיין לעבן פארביאכט, איך גיי ווייטער אין די שטילע פרימארגן שעהן. אין קורצן געפין איך זיך אויף דער מאלאכאווטקי גאט 36, ווו כ׳האב גע* וווינט די לעצטע דרייצן יאר און געפירט מיינע אונטערנעמונגען. ט׳האט זיך דארט גארנישט געענדערט, אויפן באלקאן פון מיין וווינונג — די זעלבע בלומען־קעסטלעך ווי פאר זיבן יאר. איך גיי־צו צו דער קליינער געביידע ווו ט׳האבן פארן קריג געארבעט און גערוישט 24 שעה אין מעת־לעת די מאשינען פון מיין פאבריק. א שטילקייט, ווי ס׳וואלט דארט קיי ...

... דרכי ההשגחה נסתרות הן, — האט די השגחה געוואלט, אז איך מיט מיין פרוי זאלן בלייבן לעבן אין די קאנצענטראציע־לאגערן, און אויך מיר זענען נאד דער מלחמה צוריקגעפארן קיין בענדין, זוכן אייגענע קינדער, שוועסטער־ברידער און קרובים, אבער קיין־נעם פון דער אייגענער נאענטער משפחה נישט געפונען, נישט קיין לעבעדיקן און נישט קיין קבר ווו א טרער צו לאזן, קיין לעצטן גרויס נישט געקענט געפינען, און קיין לעצטן קרעכץ פון שטיין און מויער נישט געקענט דערהערן, בלויז ריח פון שריפה האט אנגעפילט די לופט...

... דער ארויסגערופענער פעלדשער, וועלפער איז תמיד געווען אין גוטן הומאר, האט מיך אונטערזוכט, געטאפט דעם דופק, צוגע־ לייגט זיין אויער צום הערצל מיטן שטעכעגדיקן געלער בערדל, גע־ קלאפט מיר אין די קנעכלען, געדרייט די! עלענבויגנס, און זעענדיק מיינע העויו ת אץ תנועות האט ער קאנסטאטירט, אז איך לעב... ער האט געשמייכלט, ווי ער וואלט מיין פארוויינטע מאמע געוואלט בארויקען, זאגנדיק, אז אויב איך בין יעצט ארויס א נישט געשעדיק־ טער אץ בייגעקומען אזא אויסטערליש אומגליק, איז עס באשערט פון רבונו של עולם. אז כ׳וועל לעבן עד מאה ועשרים שנה... ...