Talmud Torah

די תלמוד-תורה און די ישיבה האָבן זיך געפונען אין פיר הילצערנע הייזער OND‏ זיינען אויפגעבויט געװואָרן INI‏ PX‏ אָנהױב פון דער רוסישער ממשלה און WITT‏ געווען שטאַרק אָפּגעלאָזן און שמוציק. דאָרטן האָבן “PY‏ געדריקטערהייט געלערנט 450 תלמידים, 275 שטאָטישע און 5 פון דער סביבה. די גבאים זיינען דאָרט געווען: הרב ר' שמואל ליפשיץ, ברוך פריידנבערג, לייב פּערלמאַן, יוסף רענדל, שמואל ראַזנטאַל, אייזיק מעדאַווניק DR‏ יעקב שמואל זאַבלודאָווסקי ...

... PN‏ דער לעצטער VY‏ האָט PR PW‏ ביאַליסטאָק גע'שמ'ט די תלמוד:תורה PR‏ ישיבה FN‏ די ברייטע פּיאַסקעס, ...

... די פרומע ביאַליסטאַק PN‏ געווען שטאָלץ ניט בלויז מיט די גרויסאַרטיקע בתי:מדרשים, די צאָלרײכע חסידים- שטיבלעך און מנינים; זי האָט זיך אויך געגרויסט מיט איר תלמוד-תורה און ישיבה.

יעדן שבת ראש-:חודש פלעגן PR‏ דאָזיקן בית:מדרש קומען דאַווענען די גבאים פון דער תלמוד:תורה און ישיבה, וי משה-מרדכי מאַנאַסעויטש, אייזיק האָראָדישטש, א. גאָלדבערג, פיילעט מאַקאָווסקי און אַנדערע. יעדן שבת פלעגט ר' שמעון-זעליג AND TANT‏ די תלמידים פּרקים פון ,מסילת ישרים". אין ר' שמעון-זעליג'ס AMD‏ האָבן זיך גע- פונען צוויי אינטערעסאַנטע DU‏ ביידע ONT‏ מען גערופן חיים. דער ערשטער PR‏ געווען IN‏ אויסערגעוויינלעכער מתמיד און אויפריכטיק פרום. ער פלעגט ציילן די ווערטער ביים דאַװענען NIX OM‏ כוונה, IN‏ ער פלעגט אַנשטעקן אַנדערע תלמידים נאַכגײן זיין דרך... ער PNR‏ געווען אַ מזג- טוב YON TN‏ האָבן ON‏ ליב געהאָט TIN‏ געשעצט. מ'פלעגט WAXY Tan‏ ביז AY‏ פלעגט אויסשטיין שמונה:עשרה. ער איז אגב געווען דער בעסטער תלמיד, פאַר מיין צייט. אים האָט מען ניט געקענט רופן פּשוט: חיים, נאָר צוגעבן אַ ,קע", חיימ'קע. YP‏ חריף איז ער ניט געווען, גאַנץ מיטעלע פעאיקייטן. ער ONT‏ אָבער שווער געאַרבעט -- TD‏ גאַנץ פרי ביז שפּעט אין דער נאַכט. PR UW‏ געוויס געװאָרן ערגעץ אַ מרא דאתרא PNR DX‏ אָוודאי באַליבט ...

... עס זיינען אַװעק יאָרן, די תלמוד:תורה און ישיבה TINT‏ איבערגעלעבט די רוסישע הערשאַפט, דייטשע אַקופּאַציץ TX‏ צולעצט דעם פּוילישן TOON‏ אָדלער, ...

... כ'האָב געהאָט דעם פאַרגעניגן צו שמועסן Vom‏ ליבן TN‏ ענערגישן ר' שמעון-זעליג, וועלכער האָט מיר באַקאַנט געמאַכט, IN‏ צוליב דער אויסברייטערונג פון דער תלמוד- תורה און ישיבה, אַרבעט ער Wa PW‏ ניט אויף , צוי פראָנטן". איצט PK‏ ער בלויז משגיח, PON ONT OND‏ גיט אים גענוג אַרבעט, ...

... ביי דער געלעגנהייט PR‏ כדאי TAT I‏ עטלעכע שורות ONT‏ פּאַרפאָלק ONT‏ האָט געהאַלטן אַ בודקעלע ביים אַרײנגאַנג PR‏ תלמוד:תורה און ישיבה-הויף, ...

... אָבער דערפאַר, IX‏ ס'האָבן PT‏ דערנענטערט די ימים- נוראים — פון די שוהלן און קלויזן הויבט מען אָן דער- הערן דעם קול שופר -- PR‏ פון זיי די גאַנצע הויט “PRIN‏ געפאַלן, וי זיי װאָלטן PT‏ פּלוצים אויסגעניכטערט. די העלדישע יונגען TAN‏ וי די לעמלעך, הויבן אָן אַרײנצו- קומען PR‏ זייערע בתי-מדרשים TN‏ צוזאַמען מיט די טאַטעס MT TANT‏ מיט כוונה די תפילות, פאַרפעלן ניט אַרײנצואװאַרפן IN‏ איבעריקע קאָפּיקע PN‏ די פּושקעס TID‏ ,ר' מאיר בעל הנס", תלמוד-תורה PR‏ אַנדערע. | ...

... TPR‏ האָבן PW 1927 ND‏ איבערגענומען די פאַראַנט- װאַָרטלעכקײט AND‏ דער שטאָטישער ווירטשאַפט. זיי TANT‏ איינגעאַרדנט NX‏ פעסטע אָרדנונג PR‏ די שטייערן, הוצאה TN‏ הכנסה. די פאַרשיידענע אידישע אינסטיטוציעס וי אידישער האַספּיטאל, מושב זקנימס, OND‏ יתומים, “TINT‏ ווערקער שולע און אַלע פאַרשיידענע אידישע לער-: אַנשטאַלטן פאַר קינדער, וי למשל: די תלמוד תורה, חדרים, יסודי התורה, תחמוני, תרבות שולן, פאָלקס-שולן -- האָבן געקראָגן היפּשע סובסידיעס פון דער שטאָט-רעגי" רונג,

... The talmud torah, or elementary religious school, consisted of twelve classes. The yeshiva had four grades. Each section contained twenty to thirty stu- dents. The lower talmud torah classes offered the pupils basic Jewish knowledge, like the aleph bais and Bible with Rashi (Biblical commentary). In the eleventh and twelfth grades, the students began studying gemorah. The advanced talmud torah classes prepared many to enter the yeshiva. ...

... The talmud torah and the yeshiva were located in four wooden houses built at the beginning of the Rus- sian administration and allowed to deteriorate. In these buildings 450 pupils — 275 Bialystokers and 175 from the surrounding towns — studied in cramped quarters. ...