Bialystok

אויפן שער-בלאַט ONT PN‏ בּילד פֿון שטאָט-זײגער PN‏ בּיאַליסטאָק, געמאָלן פון דעס בּאַרימטן קינסטלער-לאַנדסמאַן 9B‏ ...

... PN‏ ביאַליסטאָק, די שטאָט פון מיינע נאָענטע... VD ON‏ בוך, ON‏ פאַלט PR PUN‏ פלאַם, די נעמען פון די קרובים די דערמאַנטע ...

... האָט ביאַליסטאָק צעטומלט TIN‏ געװועקט. ...

... ער רוסישער געשיכטע PR IN]‏ 10טן יאָר- הונדערט. וולאַדימיר דער הײיליקער PR 983 AW PR‏ יאראסלאוו, אין די JAN?‏ 1044-1038 האָבן פאַרטריבן די יאטוואגן TID‏ די רוסישע געגנטן און פאַרשטויסן זיי WIN‏ צום נאַרעוו, AN? PX‏ 1279 האָבן זיי געשיקט שלוחים DPN‏ דער שטאָט לודמיר מיט דער בקשה צו ראַטעווען MT‏ פון הונגער:נויט TIX‏ פאַרקויפן זיי ברויט. דערפאַר לייגן זיי IND‏ צו געבן װאַקס, פיינע פעלכלאַך אָדער זילבער. ביסלעכווייז TVA‏ זי איבער OW‏ קריסטנטום און מישן PT‏ צונויף מיט דער באפעלקערונג, OND‏ אַרום ניעמאַן PNR TIX‏ פּרייסן. אַ JO‏ געאָגראַפישע נעמען ON PN‏ די געגנטן זיינען נאָך TY‏ היום פאַרבליבן פון yay?‏ צייטן. אין יאָר 1320 ONT‏ הערימין “AND‏ טריבן די אַלטויגן פון אונזער געגנט TIN‏ געגרינדעט דעם מושב ביאַליסטאָק,. ONT 1426 PR‏ וויטאלד הערימינ'ס אייניקל אַוועקגעשענקט PT‏ נחלה ביאַליסטאַק דעם טראקער און סמאלענסקער ואַיעװאַָדע מאַטעאוש גאשטאלט, פאַר גרויסע מיליטערישע אויסצייכענונגען. די משפּחה גאשטאלט האָט לערך 100 TX?‏ געהערשט איבער ביאַליסטאָק, האָבנדיק די וואיעוואדשאפט PR‏ טיקטין, PR‏ 2 איז דער לעצטער TID‏ די גאשטאַלטס -- סטאניסלאוו, געשטאָרבן IW‏ קינדער און PT‏ אלמנה ווארווארע ONT‏ חתונה געהאַט YOM‏ פּולישן קעניג זיגמונט אױיגוסט. דורך דער דאָזיקער PR ANN‏ ביאַליסטאָק אַריבער פאַר אַ פּריוואַט אייגנטום פון מלך זיגמונט, פון אַלטע יאָרן PR PR‏ ביאַליסטאָק געשטאַנען אַ הילצערנער קאָסטשיאָל, PR‏ סוף 16טן יאָרהונדערט ONT‏ זיך איבער ליטע TIN‏ פּוילן פאַרשפּרײט די אַפּיקורסישע סעקטע אריאנער, OND‏ האָבן ניט געגלויבט PR‏ אַ טייל קאַטױלישע דאָגמעס, PN‏ ביאַליסטאָק TINT‏ די אריאנער פאַרכאַפּט דעם קלויסטער DX TN‏ ,מטמא געוען'. דער טיקטינער

מיט 200 יאָר צוריק האָט דער דוכּס בראַניצקי “IND‏ קויפט פאַר 20 גילדן דעם WPT?‏ פּלאַץ, װאָס נעמט איצט OV‏ ראָג קאָשטשוסקי, סענקעוויטש, זאַמענהאָף, PD‏ די יאַטקעס אַנטקעגן NP,‏ חולים". דער קונה, א געוויסער איד, חיים, ONT‏ איינגעצאָלט 2 גילדן האַנט-געלט, שפּעטער אָבער האָט ער Wi‏ געווען, און דער דוכּס האָט אַרױס: געגעבן אַ באַפעל, מ'זאָל כאַפּן דעם PN‏ אין דער גאַנצער װאַיעװאָדעשאַפט TN‏ שמייסן מיט ריטער. אין יאָר 1771, PNR‏ לויט דער צוואה פון דוכּס בראָניצקי, ביאַליסטאָק איבער- געגעבן געװאָרן צו TT‏ וייב, די דערמאַנטע דוכסה ...

PN ,1880 PNR ביאַליסטאָק‎ PP בין געקומען‎ PR nya עס געווען נאָכ'ן טערקישן קריג. די‎ PNR אדר תר"מ,‎ PN TD אָנהױב‎ PR געהאַלטן‎ ONT טעקסטיל-פאַבריקאַציע‎ TW PN גרויסן אויפשוואונג. די דייטשע פאַבריקאַציע‎ אַ בליענדיקן צושטאַנד. דער אידישער‎ PNR דעמאָלט געווען‎ שטאַרק אַנטװיקלט,‎ PT דער אינדוסטריע האָט‎ PNR אַנטײל‎ געפונען גרויסע אידישע‎ PW PT TANT ביאַליסטאָק‎ PR גבירים. דער אַלגעמײנער צושטאַנד פון דער אידישער‎ געווען‎ PR באַפעלקערונג איז געווען אַ באַפרידנדיקער. עס‎ עקאָנאָמישן באַרג-אַרױף,‎ TN TID די צייט‎ ביאַליסטאָק געהאַט דעם פּרצוף-‎ INI ONT INT WAN דער אויסער-שולהויף איז נאָך‎ Yoyo פּנים פון אַ קליין‎ אויך געווען האַלב:קליינשטעטלדיק. גרויסע געמויערטע‎ גאַנץ ניקאָלאיץ:‎ PIN געציילטע.‎ ANI הייזער זיינען געווען‎ די גרעסטע גאַס‎ PN ער (שפּעטער סענקעוויטשא), װאָס‎ דריי גרויסע‎ AN] זיך געפונען‎ TINA ביאַליסטאָק,‎ px ראָג גאַס מיטץ גרויסן‎ PN מױיערן: דוד זאַבלודאָווסקײס,‎ הויז אַנטקעגן -- יאַנקל‎ ONT אָפיצירן-קלוב ...

... געקומען “ANT YD‏ טאַלן, װי אַרגענטינע א"א. הכלל, די שטאָט PR ONT‏ איילעניש, ממש אין פיבער, זיך אויסגעבויט און איז גיך דערגאַנגען צו אַ JONI‏ פאַרנעם. PNR‏ דער גאַנצער בױיי טעטיקייט האָבן PT‏ באַטײליקט אויסשליסלעך אידן, וועלכע האָבן אַזױ אַרום אויסגעבויט ביאַליסטאָק. אידן TANT‏ זיך TID‏ אַ דערפל געמאַכט N‏ שטעטל X TD TN‏ שטעטל זי “VT‏ פירט צו דער מדרגה פון אַ שטאָט, און דערנאָך -- NW‏ האַלב-:גרויסער שטאָט. זאָל NT‏ ווערן אונטערגעשטראָכן: די בוי:אונטערנעמערס, די בוימייסטערס, די ליפּעראַנטן, די האַלב-ליפּעראַנטן, די מוליאַרעס, די טשעסליאַרעס, די בלעכערס TIN‏ די שלאָסערס -- PON TIT ONT‏ געווען אידן. אידישע ענערגיע, אידישע אונטערנעמערישקייט און אידישע אַרבעט האָבן PT‏ צונויפגענומען אינאיינעם כדי אויפצושטעלן ביאַליסטאָק,

שטאָט PR‏ געווען PR‏ נויט, נאָר דעם שרעקלעכן פּאָגראָם, ביאַליסטאָק PR‏ שטענדיק געווען אַ פולקאָם-אידישע שטאָט. עס האָט ANI PT‏ געביטן DI‏ גרויסן טייל דער כאַראַקטער פון דער אידישקייט און דער אויסדריקער פון אידיש-אייגנאַרטיקן לעבן. אין דער פאַרצייטיקער קהילה DN‏ דער טאָן-געבער געווען דער היימישער אידישער “MYON‏ גענט, דער תלמיד:חכם, OND‏ ביי OX‏ האָבן “DAIS PT‏ געפּאָרט אינאיינעם YEO‏ קענטניש פון דער תלמוד"שער אידישקייט NR OM‏ מאָראַלישן לעבנס-פיר. די פרייע צייט האָט דער תלמיד:חכם פאַרבראַכט PR‏ לערנען. ער איז געווען ווייט פון דער פרעמדער טעכנישער קולטור TID‏ אײיראָפּע. PT‏ אייגענע אויסבילדונג PN‏ געווען נאָר לשמה, פון תלמיד:חכם, ניט פון גביר, PT UNM‏ געצויגן דער אידישער יחוס. ניט מאַטעריעלע מאַכט TN‏ קראַפט TINT‏ געשאַפן דעם אידישן אַדל, PN ONTO‏ ביי די אומות העולם, ANI‏ די אינטעליגענץ, TOM ONT‏ און ONT‏ ריינע לעבן מיט דער תורה און לויט דער תורה. ביסלעכווייז VIN ONT ONT‏ פון תלמיד-:חכם PR‏ דער קהילה פאַרנומען דער נייער אינטעליגענט TN‏ דער פּאַרטיי-:פירער. דערצו ONT‏ מען ניט נויטיק געהאַט PP‏ סך ...

דער גאַנצער טעמפּאָ פון PR Tay)‏ געװאָרן TR‏ אַנדערער AND‏ מיינע אויגן. PI PNR WI‏ אָנגעקומען PR‏ ביאַליסטאָק זיינען INI‏ געווען OW‏ טייל פעאָדאַלע לעבנס- באַדינגונגען און פּרימיטיווע אופנים פון aw‏ זיך, TID‏ פאַרדינען אויף צו לעבן. IN‏ אכסניא, אַ שענק, אַ וויינהויז, IN‏ אַרענדע, אַ גאָזשעלניע, אַ ברויעריי, אָדער אויפקויפעריי, הויזירעריי, קליינהאַנדל מיט תבואה, YS‏ בהמות אאַז"וו, TIN‏ פאַרשטייט Pr‏ אויך: קרעמעריי, מעקלעריי, מלאכה האָבן דערנערט דעם PP PX‏ באַזונדערע קענטענישן ONT‏ מען IX‏ אַזעלכע עקאַנאַמישע טעטיקייטן ניט געדאַרפט. מען האָט נאָר געדאַרפט וי ניט PT PN‏ צונויפריידן מיטן SW‏ אפילו גרויסע סוחרים OND‏ האָבן געשפּילט אַ PN YORI‏ דער געשעפט-וועלט, DN‏ אפילו כלל-טוערס און שתדלנים, JANN‏ ניט געקענט ריידן וי עס באַדאַרף צו PT‏ רוסיש אָדער פּויליש. PR‏ איינע צװאַנציק יאָר, פון 1880 ביז 1900, PON ONT PT ONT‏ געביטן. עס זיינען אויפגעקומען די “AND‏ שיידנסטע אינדוסטריעלע אונטערנעמונגען “AND JIN‏ שייד yay‏ געשעפטן OND‏ האָבן PT‏ געשטיצט OT PIN‏ עס זיינען אויפגעקומען נייע באַדערפענישן אין בילדונג, אין פּראַקטישן ו ...

ONT OND‏ שטענדיק געקאַכט. עס PN‏ שטענדיק געווען לעבן TIN‏ דראַנג TIN‏ אונטערנעמערישקייט. די לעצטע צענדלי- קער PR TW‏ ביאַליסטאָק געווען אַ שטאָט ONT‏ זידט TN‏ ברויזט. עס האָט געיוירט מיט ענערגיע, הן אויפץ “NPY‏ נאָמישן געביט, הן אויפץן קולטורעלן. WI‏ אַלעמאָל PR‏ אַרױסגעקומען פון דער קאַכעניש, TAN‏ עס האָבן ניט אויסגעפעלט אונטערנעמערישקייט און דער בטחון פון כסדר'דיקן פּרואוון,

די זעלבע ענדערונגען, װאָס זיינען פאָרגעקומען אומעטום אין די אידישע שטעט און שטעטלעך, האָבן זיך אין ביאַליסטאָק אַרױסגעוויזן מיט אַ גרעסערן שוואונג און מיט אַ האַסטיקערן אימפּעט, וייל ביאַליסטאָק האָט “INT‏ געמאַכט זייער Pa‏ און זייער רוישיק ONT‏ אַריבערגיין TH TID‏ אַלטן עקאַנאָמישן מצב צום לעבן פון IN‏ אינדוסטריעלער שטאָט, און ביאַליסטאָקער אינדוסטריע, דערהויפּט YR‏ טעקסטיל-פאַבריקאַציע, ONT‏ דורכגעמאַכט באַרג-אַרויפן TIN‏ באַרג-אַראָפּן, TN‏ יעטווידער בייט ONT‏ אויפגעטרייסלט די גאַנצע שטאָט. עקאַנאָמישע קריזיסן, TID TAN?‏ גיכן אַנט- וויקלען זיך, רעװאַלוציאָנערע באַוועגונג, פּאָגראָם, מלחמה, נייע מאַכט, נייע אויפטרייסלונגען -- דאָס אַלץ האָט געהאַלטן דעם ביאַליסטאַָקער TOR PR‏ יאָגן, TOR PR‏ אונטעריאָגן, AND TOD PR PR‏ אים די לעבנס-באַדינ" גונגען, צו וועלכע מען האָט געמוזט כסדר זיך צופּאַסן פון ONT‏ ניי. PN‏ דער ביאַליסטאָקער געװאָרן אפשר נאָך “MIN‏ רואיקער וי אַנדערשוואו, און אפשר אויך ענערגישער. די ...

... סוף פאַרגאַנגענעם און אַנהױב איצטיקן יאָרהונדערט האָט מען נאָך PN‏ ביאַליסטאָק ניט געקענט געפינען קיין עפנטלעכע מחללי שבת, אַזעלכע OND‏ האַלטן אָפן אַ ON?‏ אָדער ONY‏ רויכערן בפרהסיא. PR 1905 PR‏ עס PW‏ געװאָרן אַנדערש. מען האָט שוין געזען וי פריזירערס אַרבעטן הינטער האַלב-צוגעמאַכטע טירן. מען ONT‏ געזען וי מען שפּאַצירט PT‏ מיט אַ פּאַפּיראָס PR‏ מויל. די מלחמה UNA‏ געפירט ווייטער אויף ON‏ דעם וועג. ביאַליסטאָק PN‏ אויך נאָך דער מלחמה פאַרבליבן פון דרויסן אַ אידישע שטאָט, TIN‏ מען מערקט גענוג קאָנטיק דעם שבת אָדער דעם יום-טוב. אָבער עס PN‏ גיכער פאָרעם וי אינהאַלט. דער גײיסט TD‏ אַמאָליקן שבת און אַמאָליקן יום-טוב PN‏ אַװודאי AND‏ שוואונדן,

... ערץ איינפלוס TD‏ ביאַליסטאָק, זיינען גרופּעס TID‏ חובבי-ציון PI‏ געגרינדעט געװאָרן PR‏ אַנדערע ערטער. PN‏ יענער צייט PR PNR‏ דרוסקעניק פאָרגעקומען IN‏ אַלגעץ- מיינער צוזאַמענפאָר פון די חובבי-ציון גרופּעס “AND TID‏ שיידענע ערטער. דאָרט PR‏ באַשטימט געװאָרן, IN‏ אָדעס זאָל pr‏ דער צענטער פון דער באַװועגונג. פאָרזיצער TD‏ דער צענטראַלע PR‏ געװאָרן דר. NV?‏ פּינסקער, און גענעראַל-סעקרעטאַר משה לייב ליליענבּלום. PR‏ יאָר 1890 PN‏ די חובבי-ציון אָרגאַניזאַציע לעגאַליזירט געװאָרן PR‏ רוסלאַנד אונטערן נאָמען ,חברה I‏ שטיצן אידישע “TAY‏ אַרבעטער PR‏ סיריע TX‏ פּאַלעסטינע", מיט דעם “WX‏ טראַלן זיץ-אָרט PNR‏ אָדעס. PIN‏ דעם ערשטן צענטראַלן צוזאַמענקונפט PN‏ אָדעס, PN OND‏ פאָרגעקומען אין 1890, זיינען פון ביאַליסטאָק געווען די דעלעגאַטן ר' שמואל מאָהליווער, דר. FOV‏ כאַזאַנאָװויטש, און יצחק אייזיק “J‏ טובים. נאָך דער קאָנפערענץ PN‏ אָדעס זיינען “YON PT‏ פאָרן PP‏ ארץיישראל, OTD‏ צו זען דאַרט און באַקענען TT‏ מיט דער אַרבעט פון די ערשטע אידישע קאַלאָניעס,

PR אָנקומען פון גרויסן עקאָנאָמישן קריזיס‎ Von ביאַליסטאָק, אין 1900, איז די צאָל באַשעפטיקטע וועבער‎ שטאַרק געפאַלן, דריי פערטל פון די פאַבריקן זיינען‎ געווען זייער‎ PN געשלאָסן געװואָרן, די צאָל אַרבעטסלאָזע‎ גרויס; זייער נויט אומגעהויער. די וועבער מיט זייערע‎ מעכב הקריאה" געווען, נישט געלאָזט‎ , TINT פרויען‎ לייענען שבוז די תורה. די קהילה איז געווען געצוואונגען צו‎ 4 עפענען גאָרקיכן פאַר די אַרבעטסלאָזץ, גערעכנט‎ אַ זופּ מיט ברויט. די אַרימקײט איז געווען‎ IND קאָפּיקעס‎ זיי האָבן אַפילו די 4 קאָפּיקעס נישט געהאַט,‎ IN אַזױ גרויס,‎ די קיכן זיינען געווען געצוואונגען צו געבן‎ WH די פירער‎ אומזיסט מיטיקן צו אַ גרויסן טייל פון די אַרבעטסלאָזע,‎ ...

סוף פון דעם לעצטן צענדליק פון 18טן יאָרהונדערט -- צווישן 1898-1887 -- זיינען אויפגעקומען PUY‏ אידישע ביבליאָטעקן, זיי זיינען VY MON‏ געווען פּריואַטע, אָבער פאַקטיש -- געזעלשאַפטלעכע. איינע -- א העברעאישע, IN‏ גומיענער גאַס, TID PIT PNR‏ באַוואוסטן מזרחי-פירער דער רב פון ביאַליסטאָק ר' שמואל מאָהליווער. דאָרט האָט זיך געפונען כמעט די גאַנצע העברעאישע ליטעראַטור פון יענער צייט. באַלעבאַטישע בחורים TR‏ יונגעלייט, דער גרעסטער טייל ציוניסטיש-געשטימטע, זיינען געווען דער הױפּט:עלעמענט, JANA OND‏ אַרױסגענומען ביכער פון דער העברעאישער ביבליאָטעק, ...

... TID ביאַליסטאָק.‎ PR באַפעסטיקן די בונדישע באַװועגונג‎ TN PR ,1898 PR ביאַליסטאָק‎ PR אַרגאַניזירטע בונדיסטן‎ 0 געווען באַוואוסט‎ WIT ערך 700. זיי‎ IN געווען‎ 1901 PN אונטערן נאָמען ,באַקאַנטע".‎

“OT די‎ TID געווען איינע‎ PR ביאַליסטאַק‎ IN 1900 דער פאַקט, װאָס פון‎ OPN פעסטונגען פון , בונד",‎ בונד" געהאַט‎ , TID דער צענטראַל-קאָמיטעט‎ ONT 1902 ביז‎ די פּראַָפעסיאַנעלע אינטעליגענץ,‎ PIN JOINT זיין זיץ-אָרט‎ TIN װאָס האָט אָנגעפירט מיט דער בונדישער אָרגאַניזאַציע‎ מיט דער פּראָפעסיאָנעלער פאַך-באַוועגונג אונטער דעם‎ ביאַליסטאָק געפונען‎ PR PT TANT בונד",‎ , TWD איינפלוס‎ דר, פּאַװעל‎ PRIVIND MI דריי פירער פון דער פּאַרטײ:‎ ביאַלי-‎ PR ראַזענטאַל,‎ NIN פרוי‎ TPT ראָזענטאַל (אנמאן),‎ TID פאָרגעקומען דער דריטער צוזאַמענפאָר‎ TAIN PN סטאָק‎ ,בונד" און די פערטע קאָנפערענץ,‎ ...

... לערנט מיט דער גאַנצער משפּחה, מיט די אייניקלעך און אוראייניקלעך זיינע. מיין פאָטער'ס אַ שוועסטער האָט חתונה געהאַט מיט ר' חיים ors‏ ע"ה אַ שוועסטער TID‏ ראָזשענאַי TIN‏ אַזױ װוי ער ONT‏ געדאַרפט לערנען מיט אים, ONT TIN‏ פּאַרפאָלק PN‏ אַװעקגעפאָרן נאָך ראָזשענאָי TOY‏ קעסט, PNR‏ מיט YT‏ מיטגעפאָרן זאַמענהאָף כדי דאָרט מיט זיי צו לערנען. גלייכצייטיק PW VW ONT‏ דאָרט געלערנט מיט די ראָזשענאָיער ישיבה בחורים TID‏ דער ראַזשענאַיער פּינס'עס ישיבה. ביי די בחורים פון דער ישיבה PR‏ געווען אַ גרויסע פראַגע צי זאַמענהאָף דאַוונט אַלע טאָג. PR‏ געבליבן ביי זיי אַז זיי ON PPV‏ פרעגן דעם פּסוק ND‏ תהלים OND‏ מען זאָגט איידער TVA‏ גייט DAN‏ שמונה עשרה. צי זיי JANA‏ געפרעגט צי OMY PD‏ איך ניט, שפּעטער PN‏ זאַמענהאָף צוריקגעקומען נאָך ביאַליסטאָק TIN‏ דערנאַָך PR‏ ער אַװעקגעפאָרן PR YW PP‏ װאַרשע איז ער געווען א לערער פון דייטש און פראַנצויזיש PNR‏ אַ רוסישער גימנאַזיש. ער איז PR PIN‏ װאַרשע געווען דער צ ענזאָר TID‏ די העברעאישע און אידישע ביכער.

... ONT CUR TIN‏ זאַמענהאָף אַלס 19-יאָריקער גימנאַזיסט PR)‏ 1878) זיצנדיק PNR‏ צימערל ביי PT‏ פאָטער דעם דאָקטאָר אויף יאַטקע גאַס PN‏ ביאַליסטאָק, שוין געשאַפן די ערשטע װועלט-שפּראַך, וועלכע ער האָט צוערשט "YUN‏ TDI‏ די , אומעטומיקע שפּראַך", ...

... אַן אויפרוף צו די אידן אין ביאַליסטאָק וועגן אַ טאָג פון תענית און תפילות, NI‏ פּאָגראָם PR‏ חודש יוני 1906, ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור- בּוך

... גוטמאנ'ס געסעלע PR‏ געווען נאַענט צום צענטער TID‏ דער שטאָט. מיט PY DON‏ האָט עס געקוקט צו דער יאַטקע- גאַס: מיט דעם אַנדערן — צו דער ניקאַלאַיעװוסקע IN‏ וואסילקאָווער גאַס, װוי ONT‏ זי אויך גערופן. PR‏ דער יאָטקע:גאַס האָבן געוואוינט פּשוט'ע באַשײידענע APR‏ באַלמעלאָכעס, קליינע קרעמער, גלאַט אַרימעלײט -- ONT‏ ONT POND‏ אמתע ביאַליסטאָק. PIN‏ ,ניקאַלאַיעווסקע" האָט געוואוינט די אינטעליגענץ, דער מער אָדער VPI‏ ...

TIN‏ טאַקע דאָרט, TWN‏ , ביאַליסטאָק" און ,,ביעלאָס- טאָק", בין PR‏ געבאָרן געװואָרן, אַ צופאַל, פאַרשטייט זיך, אָבער דער פאַקט ONT‏ געהאַט IN‏ איינפלוס PT TIN‏ אָפּגע- שפּיגלט אין מיין נאַטור PN TN‏ מיין לעבן. איך PD‏ געווען א טייל פון דעם געזונטן, פעסטן TWP‏ פון דער יאָטקע-גאַס, אָנגעפילט YOON YPN WM‏ אמת-אידישע טראַדיציעס TIN‏ PR‏ דער זעלבער צייט האָט עס מיך JIS.‏ צו דער ניקאָלאַיעװסקאַיאַ אוליצא", צו נאַשן פון דער ועלט. לעכער בילדונג, צו לערנען רוסיש, דייטש, פראַנצויזיש; צו זען, צו הערן, IX‏ קענען, צו DVN -- TOM‏ פון דער ענגער היים אין דער ברייטער פרעמדער וועלט, ...

... חוץ דעם זיינען PR‏ ביאַליסטאָק געווען צענדליקער באַזונדערע מנינים, וואו אידן פלעגן דאַוונען פאַר זיך PR‏ קליינע גרופּן. געווען אויך עטלעכע ספּעציעלע מנינים, ON‏ האָבן TPT‏ גערעכנט פאַר בתי-מדרשים. ONT‏ זיינען Ty Nya‏ בית-מדרש הרב ר' חיים הערץ אויפץ שולהויף, נאָוויקיס בית-מדרש אויף מיצקעוויטשא, קאָפּל זאַלקינד'ס בית-מדרש אויף ביאַליאָסטאָטשאנסקע TIN‏ שװאַרצ'ס ביח- מדרש APN‏ פּאָלנע גאַס. אַ וויכטיקע ראָלע PN‏ לעבן פון די PR TPR‏ ביאַליסטאָק ONT‏ געשפּילט די כאָר-שוהל, פריער ...

TIX PR‏ אַרום דער שטאָט סטארטשען אַרױס, איבער די הייזער, הויכע קיילעכדיקע פאַבריק-קוימענס. וויפל די היסטאָרישע פאָרשערס זאָלן TPT‏ נישט באַמיען צו “WT‏ קלערן עס מיט פּאַליטישע סיבות, צי ווייל דער אַמאַליקער דייטשער אַָקופּאַנט, AND‏ 120 יאָר, ONT‏ אַנדערש נישט אַרײנגעלאָזן אַ אידן PP‏ ביאַליסטאָק, סיידן ער האָט זיך פאַרנומען מיט פאַבריקאַציע, צי PN‏ דער שפּעטערדיקער רוסישער אָקופּאַנט, AND‏ 100 יאָר, ONT‏ געװאָלט TIT‏ דער אַנטװיקלונג פון ביאַליסטאָקער פאַבריקאַציע פּאַראַליזירן די לאָדזשער אינדוסטריע און געבן NTP] WMT‏ קלאַפּ, -- דער פאַקט WP‏ נישט פאַרלייקנט ווערן, TR‏ די אידישע איבערגעשפּאַנטע ענערגיע ONT‏ די פאַבריקן-נעץ “AND‏ שפּרײט PR‏ אומגעהויערער LOND‏ די זעלביקע ענערגיע ONT‏ אויך פּיאָנעריש אױיסגעטראָטן אַ AND AVI‏ די טעקסטיל אויסאַרבעטונגען ביז FPO PR‏ רוסלאַנד אַרײן, און נאָך ווייטער אַזש PR‏ כינע. די אינדוסטריע ONT‏ געפּלאַצט, אָבער די קוימענס שטייען נאָך, װי שטומע עדות פון דער ביאַליסטאַקער אידישער גװאַלדיקער ענערגיע,

... כמעט אַלע ביאַליסטאָקער געזעלשאַפטלעכע אינסטי" טוציעס זיינען געבוירן געװואָרן דורך ON‏ דעם פּראַצעס TID‏ איבערמע:יקן שאַפונג דראַנג. מען ONT‏ דובלירט אינסטי- טוציעס, -עשאַפן איבעריקע, אָבער גרויסע בנינים זיינען געבויט געװאָרן, -- BVO‏ אפילו אויף זאַמד, -- זיינען געװאָרן באַפּוצט TIN‏ באַזאָרגט מיט כלערליי מכשירים NN‏ TIT‏ אויסג עהאַלטן געװאָרן, MT‏ ראַנגלען “OHIO? PNR PT‏ מות פאַר זייער קיום, TAN‏ איטלעכס וינקעלע אין די דאָזיקע צענדליקער הייזער דערציילט וועגן דער ריזיקער ענערגיע, װאָס האָט געזידט PR‏ דעם בלוט פון די בויערס און פירערס, ...

PN TN‏ אינ'ם לעבן-שטייגער פונ'ם פּרט און פונים כלל PR‏ ביאַליסטאָק רירעוודיקער וי אַנדערע שטעט. די השגות פון לעבן, פון געניסן, פון אויסברענגען, אויך אויף צדקה, זיינען PR‏ ביאַליסטאָק אַ סך ברייטער וי אַנדערש- וואו. דער שאַפונגס-דראַנג, OND‏ ברויזט PR‏ דער MAW]‏ פונ'ם ביאַליסטאַקער אידן, לאָזט DN‏ קיינמאָל נישט רוען, טרייבט ON‏ צו מעשים, װאָס זיינען VEX‏ איבער זיינע כוחות, ...

... גענעם יאָרהונדערט, זיינען PIN‏ דעמאָלס נישט אַרױס- גערופן TANNA‏ דורך דער אוממיטלבארער OW‏ צוליב אַ פּלוצלינגער פאַרגרעסערונג TID‏ דער שטאָטישער באַפעל- קערונג, נאָר דורך אַן איבערגעשפּאַנטן דראַנג צו עקספּאַנסיע. די פאַנאַנדערװאַרפונג PR‏ דער ברייט, PR‏ אַרגענטינע" און אַנדערע עקן פון שטאָט, WIN PR‏ אָנזעעװודיק, אָבער דער TO‏ זיך OY‏ הימל PNR‏ צענטער- שטאָט PT VEIN‏ אין די אויגן. מ'האָט אומעטום געבויט TR‏ געלט, IN‏ אויסזיכטן אויף געהעריקער אוטילאַציע. געלט װעלן Taya‏ די בענק און שכנים pw yy‏ קומען. ONT‏ טאַקע די באַוועגונג געפּלאַצט, אַ גרויסער טייל הייזער זיינען אַריבער צו די בענק, WW WIN‏ אַנדערע בעלי-בתים -- אָבער די שטאָט PT ONT‏ אויפגעהויבן, די ,הימל: קראַצערס" זיינען געבליבן עדות TD‏ דער ביאַליסטאָקער PIII‏

... די העברעאיסטישע באַוועגונג PNR PN‏ ביאַליסטאָק בלויז xX‏ טייל פון דער תרבות-באוועגונג PR‏ גאַנץ JOD‏ אָבער IN‏ ביאַליסטאָק האָט געגרינדעט אַ העברעאישע גימנאַזיע, TINT‏ גראד באַלעבאַטישע אידן, נישט קין ראַדיקאַלע העברעאיסטן, נאָר מענטשן מיט אויסער- געוויינלעכער ענערגיע, איר אַװעקגעשטעלט אַזױ הויך און פעסט, IN‏ זי רופט אַרױס די גרעסטע באַוואונדערונג ביי היימישע TR‏ ביי געסט TID‏ נאָענט און וייט מיט איר פּרעכטיקן בנין, גלענצנדיקן מעמד און דער YY‏ מיט YVR‏ 0 תלמידים! ...

דער TID MID‏ ביאַליסטאַק באַשטײט, פאַרשטייט זיך, נישט PR‏ די אויסטערלישקייטן, נאָר גראד PNR‏ אירע נאָרמאַלע דערשיינונגען. די 50 טויזנט PR TPN‏ ביאַליסטאָק Tay?‏ בכלל, סיי מאַטעריעל, YD TIN‏ גייסטיק, אַזױ וי ס'לעבן אַלע איבעריקע PR TDN‏ פּױלן, ONT INT TIN‏ ביאַליסטאָק די ערשטע און די איינציקע, ביים סוף פון דער דייטשער אָקופּאַציע (ערשטע וועלט-מלחמה), NPN‏ רעװאָלוציאָנערן שטייגער, פאַרטריבן דעם אױטאַקראַטישן ועד:הקהל TN‏ געשאַפן אַ מוסטערהאַפטע דעמאַקראַטישע קהלה, װאָס WYN‏ פאַרבלייבן אין דער געשיכטע אויף דורות, PN‏ דער זעלביקער צייט ONT‏ ביאַליסטאָק, WTP‏ אויף אַ ...

... מען װאָלט געקאָנט אַנצייכענען INI‏ צענדליקער TIN‏ צענדליקער פאַקטן TID‏ געזעלשאַפטלעכער JIN‏ פּריואַטע ענערגיע PNR‏ ביאַליסטאָק, װאָס כאַראַקטעריזירן בולט די ספּעציפיש היימישע אַטמאָספער, וועלכע PN‏ ממש אָנגץ- שטאָפּט מיט מיאזמען TID‏ מענטשלעכער ענערגיע. איינער פון אַנדערן TAN‏ אָנגעשטעקט, איינער פון אַנדערן וויל נאָכמאַכן, איבעריאָגן, TIN‏ ס'ווערן געשאַפן YONI‏ מעשים, PN‏ וויל זיך PN IWAN‏ צופיל פּרטים נישט אַרײנלאָזן, ווייל איך װעל דעם ענין PO‏ וי נישט אויסשעפּן, ...

אברהם קאָטיק, ONT‏ איז אַ דיפּלאַמאַטירטער פּראָװיזאָר -- אַ געוועזענער אַפּטײיקער-פאַרמאַצעפט PX‏ װאַרשע, מיט העכערער בילדונג, האָט אין ביאַליסטאָק געגעבן לעקציעס PR‏ די מער רייכערע הייזער אַלס רעפּעטיטאָר AND‏ יענע פון דער אידישער יוגנט, PT TANT OND‏ געגרייט צו די העכערע קלאַסן פון ,, רעאַלנע" גימנאַזיע YOON TIN‏ צום אוניווערסיטעט. די באַשעפטיקונג זיינע XO‏ לערער, כאָטש אויך אידעאַליסטיש, PNR‏ געווען צוליב TOT‏ דעמאָלט TN]‏ קליינער פאַמיליע, צוליב זיין הויך:געבילדעטער און באַגאַבטער פרוי פון דער געהיבענער ביאַליסטאָקער לאַפּידוס פאַמיליע, ...

... PR‏ יענער צייט, PR‏ אָנהױב פון צװאַנציקסטן יאָרהונדערט האָט ער ,געקערט וועלטן", און נאַטירלעך , כדי צו בויען", אָבער PIN‏ דעמאָלט PT PN‏ אַרבעט PR‏ , בונד" געווען אַ ברכה IND‏ די אַרבעטער, די עקספּלואַטירטע. אפילו אין NIN‏ ליבער אידישער שטאָט ביאַליסטאָק, PN ON‏ גוטסקייט TID‏ נאַטור, TIN‏ גוטהאַרציקײט, PN‏ זי געווען די צווייטע שטאָט צו ווילנע, כאָטש PP‏ ווילנער גאון האָט זי ניט געהאַט, אָבער זי ONT‏ פאַרמאָגט אַזױנע גרויסע פּערזענלעכקייטן וי די זאַבלודאָווסקיס, וי אַ ר' דוד סוכאַװאַלסקי, אַ דר. יוסף כאַזאַנאָוויטש ז"ל -- א מערקוירדיקע פּערזענלעכקייט בכלל, OND‏ װועגן OI ON‏ עד WY OYA‏ די ביאַלי- סטאָקער -- דערציילט TIN‏ פאַרשריבן אַלערלײ לעגענדעס,

PX‏ ביאַליסטאַק, IND‏ נח ONT‏ געאַרבעט זייער קאָנס- WORDS‏ געוואוינט ,ערגעץ PN‏ שטאָט", ONT‏ ער ביי מיר געפאַדערט אַ ליד פאַר'ן נומער ,יידישער אַרבעטער". איך האָב ליידער קיין שאַרפס דעמאָלט ניט געהאַט, PR ANT‏ צוגעזאָגט עפּעס אָנצושרייבן ספּעציעל פאַרץ ,יײדישן אַרבעטער", ONT ONT OND‏ ביי מיר געהייסן ספּעציעל פאַר נח'ן... אַזױ פאַרערט PN INT‏ אים און UN‏ ליב איז ער מיר געווען... און דער גאָט OND‏ שיקט צו דעם טרינקער POT‏ ווייז, דעם שפּינער pT‏ פלאַקס, האָט מיר דער אַרבעטער פריינט צוגעשיקט אַ מאָטיוו PR PIN‏ ביאַליסטאָק, בפרט אַ שטאָט פון אידישע אַרבעטער און אידישע “WON‏ נעמונגען. ...

... ענט מיט דעם יונגן יוסף מעלניק -- שפּעטער געשריבן אַן עסיי אין טעגלעכן ,פריינד", PW PR OND‏ דערשינען, MM‏ באַקאַנט -- PR‏ פּעטערבורג, און מיט דער צייט PNR‏ ער געװאָרן אַ דייטשער שריפטשטעלער, געוואוינט אין בערלין און מיטגעאַרבעט אין בערלינער טאַגע-בלאַט, די רייכסטע און ליבעראַלסטע צייטונג PR‏ דעמאָלסדיקן דײיטשלאַנד,. -- אגב אויך PR‏ בערלין, וואו איך PA‏ געווען PW‏ פיל שפּעטער PR‏ 1907 -- pm Pw‏ ערשטע רייזע PP‏ אַמעריקע האָב PN‏ יוסף מעלניקץ געטראָפן. ער ONT‏ זיך מיט מיר שטאַרק “WT‏ פרייט. אַ באַערער פון העכסטן קינסטלערישן גראַד, שיין געקליידט, און אַ יונגער IND‏ טאַקע מיט אַ IND WIN‏ הומאָר און בכלל מיט גרויס חן, האָב איך ליב געהאַט מיט אים צו שמועסן. ער האָט TAN‏ מיט בענקשאַפט גערעדט מיט מיר וועגן יענער צייט וועגן ביאַליסטאָק, ער האָט מיך אגב געפרעגט, PNR‏ אַ וויץ נאַטירלעך, װווי PT‏ שטייגער PR‏ געוועז -- צי געדענק PR‏ נאָך, ONT‏ שיינע בלאָנדע פריילין, פון די גבירישע עלטערן PR‏ וועמענס PI‏ ער האָט מיר אַמאָל מיטגענומען, און דאָס פריילין האָט לכבוד מיר -- געשפּילט אויף דער פּיאַנע, PN‏ רייכן זאַל.., ...

... די יאָרן פון דער דייטשער אַקפּאַציע, בעת דער ערשטער וועלט:-מלחמה פון 1015 ביז 1918 TN‏ די שפּעטערדיקע יאָרן TD‏ דער פּױליש:רוסישער מלחמה במשך פון וועלכער ביאַליסטאָק ONT‏ אַ IND‏ מאָל געביטן איר מלוכה-אָנגעהעריקייט, TN‏ ענדליך געבליבן אַ טייל פון פּױלן, ONT PIN TINA‏ געענדערט דעם אויסערלעכן פּנים TD‏ דער שטאָט. PR‏ דער שיף AIX PNR‏ פאָרגעקומען אַ גרויסע ענדערונג אין לעבן פון דער באַפעלקערונג בכלל TN‏ אין אידישן לעבן TH‏ ביאַליסטאָק בפרט. PIN‏ דער ,בונד" PN‏ ביאַליסטאַק האָט זיך ראַדיקאַל געענדערט, ...

PR געדענק מיין ערשטן דעמאַלסדיקן באַזוך‎ PR TWIP ביאַליסטאָק אַלס שליח פון צענטראַל-קאָמיטעט פון‎ PR ;בונד", איינער פון די געציילטע חברים, מיט וועלכע‎ געקענט צװאַמענרעדן וי אַ בונדיסט מיט אַ‎ Pr האָב‎ אַרבעטער יסף‎ WAN בונדיסט, איז געווען דער‎ ביאַליסטאָק‎ PNR אים געטראָפן‎ INT PN TI זאַכאַריטש.‎ גאַס.‎ YIN PIN אַ אָרעמער דירה‎ PR ער געוואוינט‎ ONT ער יוסף‎ TN PUT IY געווען אַ‎ PR זיין פרוי ריווע‎ אַרבעטער-קיך‎ TID געווען דער פאַרװואַלטער‎ PN זאַכאַריטש‎ NTP א.ג. קאָלעצקי'ס הויז. יוסף‎ PNR 19 ANP? PW SWAY געהערט צו די יחוס'דיקע אידישע‎ ONT זאַכאַריטש‎ אינגל אַרײינגעצױגן געװאָרן אין דער‎ NO נאָך‎ PX וועלכער‎ בונדישער באַוועגונג. דער , בונד" איז אין בוכשטעבלעכן זין‎ אוניווערסיטעט. פון דער‎ POT TIN שול‎ PT װאָרט געווען‎ TD ער געווען באַשאַנקען דורך אַ לאָגישן שכל. עֶר‎ PX נאַטור‎ “ANP איז פאַרבליבן נישט אָנגעשטעקט דורך דער‎ “ION TN געמאַכט אויף מיר‎ TIN ניסטישער פּראָפּאַגאַנדע‎ אַ קאָמוניסטישער‎ PN אַ פעסטן איינזאַמען פעלז‎ TID דרוק‎ אונטער.‎ “PT ONT אַרומרי ...

... דערווייל אויסגעבראַכן TWINS‏ די ביאַליסטאָקער וועבער און אַנדערע טעקסטיל אַרבעטער TD‏ די גרויסע פאַבריקן, דער קריזיס PR‏ דער טעקסטיל:אינדוסטריע האָט WNW‏ געטראָפן דעם גאַנצן װירטשאַפטלעכן לעבן PR‏ שטאָט, ביאַליסטאָק INT PR‏ געווען PX‏ פאַרבליבן אַ טיפישער טעקסטיל-צענטער.

PR 192171920 די רוסיש-פּוױלישע מלחמה פון‎ nya זיינען די ערשטע שלוחים‎ TUT געהאַלטן ביים פאַרענדיקט‎ PP געקומען‎ “TID, TWP צענטראַל:קאָמיטעט פון‎ TW קאָנטאַקט מיט דער‎ X אויפסניי‎ TTPDIZIX ביאַליסטאָק, כדי‎ TWIN דאָזיקער אַמאָליקער בונדישער פעסטונג. זיי האָבן‎ חורבן. די פּריצישע חוצפּה‎ VN דאָרט אָנגעטראָפן אויף אַן‎ מאַכט‎ TU! דער אַנטיסעמיטיזם פון דער נייער‎ TIX די‎ YIN? פאַרערגערט די‎ TX האָט נאָך מער פאַרשאַרפט‎ “NP צענדליקער‎ JO שטאָט האָט געווירבלט פון אַ‎ אַגענטן, וועלכע האָבן געפירט אַ‎ PR ניסטישע עמיסאַרן‎ די‎ TOAD סיסטעמאַטישע אַגיטאַציע קעגן אָנגעהעריקייט צו‎ געפאַלן אויף אַ‎ PN פּראַפּאָגאַנדע‎ TX דאָזיקע אַגיטאַציע‎ PR זייער גינסטיקן באָדן,. דער אַלטער בונדישער אַקטיוו‎ געווען‎ PR שטאָט. די בונדישע יוגנט‎ PR נישט געווען‎ WPA PR אָנשליסן‎ PT שטאַרק קאָמוניסטיש באַפאַרבט.‎ ואַרשעװוער‎ PT בונד", אַנערקענען די אָנפירונג פון‎ , באַטראַכט‎ OT TID JO דורך א‎ PR צענטראַל-קאָמיטעט‎ צושמידן פעסטער צו פּױלן,‎ MT OMI ON װוי קייטן,‎ TINA קעגן זייער‎ PR OND אַן אָרגאַניזאַציאָנעלער אַקט,‎ oN איינציקע,‎ ANT לינקער, רעװאַלוציאַנערער אָריענטאַציע.‎ געציילטע אידישע אַרבעטער פון דעם אַלט-ב ...

ס'איז באמת געווען א מערקווירדיקע גרופּע בונדיסטן, װאָס ONT‏ אָנגעפירט מיט דעם אידיש-וועלטלעכן שול-וועזן אין ביאַליסטאָק. חוץ כסדר'דיקע גזרות מצד דער מלוכה און מצד די שטאָטישע מאַכט-אָרגאַנען, PIN‏ דעם כסדר'דיקן מאַנגל PN‏ פינאַנסן PIT TIX‏ אין דער אייביקער דראָאונג, IN‏ די שול OPN‏ אַרױסגעװאָרפן PR TP TUT‏ לאָקאַל, ווייל ס'איז נישטאָ מיט ONT‏ צו באַצאָלן דירה-געלט, איז נאָך דער דאָזיקער גרופּע איבערגעגעבענע שול-טוער און בויער TID‏ דער אידישער וועלטלעכער קולטור אויסגעקומען גאַנץ VON‏ צו ליידן TID‏ אייגענע, TID‏ אָנפאַלן אויף PN‏ מצד די לערער פון די שולן, JANN OND‏ לאַנגע מאַנאַטן נישט באַ- קומען זייער מאָגערן געהאַלט און דורך דעם אַרוסגעפירט געװאָרן TID‏ געדולד. עס דאַרף דערביי דערמאָנט IX TUN‏ די אידישע קאָמוניסטן האָבן אַלץ געטאָן, TANT OT ON‏ נאָר געקענט, כדי אויפצוהעצן די לערערשאַפט JIN‏ דעם טעכנישן פּערסאָנאַל ND‏ דעם אידיש-וועלטלעכן שול-וועזן PN‏ ביאַליסטאָק, "TD‏ פאָרצושטעלן פאַר דער עפנטלעכקייט די חברים שול-טוער וי אַ באַנדע בלוט-זויגערס, װאָס קימערן זיך נישט איבער דעם גורל פון דעם פּעדאַגאָגישן T ...

פונקט MTN‏ וי YOR PN‏ אַנדערע שטעט TIN‏ שטעטלעך | פון רוסלאַנד און TP]‏ אַזױ האָבן PT‏ אויך DN‏ ביאַליסטאָק, די , פּועלי-ציון", די אָנהענגער TID‏ אַרבעטער- ציוניזם, אַרױסגעבילדעט פון די אַלגעמין-ציוניסטישע, אָדער OT‏ מ'האָט זיי דענסטמאָל גערופן, בירגערלעך- ציוניסטישע רייען. יונגװואַרג TH‏ חסידישע אָדער מתנגד"ישע משפּחות, כמעט YOR‏ איפגעהאַדעװועט PR‏ חדר, ואו זיי TANT‏ באַקומען פון זייערע רביים אַ נאַציאָנאַלע אידישע “WT‏ ציאונג, ON‏ זייערע טאַטעס זיינען געווען PR‏ אַ קלענערער אָדער גרעסערער מאָס פאַרבונדן מיט דער ,חובבי-ציון" -- WIN‏ ציוניסטישער באַוועגונג, PW PT TANT‏ קליינערהייט גרופּירט PR‏ קרייזלעך, וואו זיי האָבן געאַרבעט פאַרן נאַציאָנאַל-פאַנד, אָרגאַניזירט IND‏ ראש-השנה IN‏ אייגענע אידישע , פּאָטשט" PIN‏ צו טראָגן איבער'ן שטאָט שנה-טובה קאַרטעס און בריוו OM‏ אַרױפגעקלעפּטע מאַרקעס TID‏ נאַציאָנאַל-פאַנד, און מיטגעהאָלפן דער באַוועגונג פאַר אידישער , אױטאַָ-עמאַניספּאַציע?. UN‏ די יונגװאַרג -- וועבערס, אַרבערס, פּריקאַזטשיקעס, גימנאַזיסטן, סטודענטן -- ONT PR‏ געווען דער אַװאַנגאַרד פון ...

... דער זאַמל-פּונקט פון דער פּרעכטיקער מאַיידעמאָנסט- ראַציע TID‏ ביאַליסטאַקער , בונד" PN‏ דעם לעצטן יאָר TID‏ 0729 עקזיסטענץ KM‏ זעלבסשטענדיקע רעפּובליק, DR‏ יאָר 1929, --- PX‏ געווען דער אַפענער פּלאַץ TID‏ הויף PAN‏ שענקעוויטשאַ -- IND‏ ס'האָט PT‏ געפונען די שלום-עליכם- ביבליאָטעק. TD‏ דאָרט איז דער בונדישער מאַיצוג, װאָס TINA PX‏ אַלץ גרעסער TIX‏ געדיכטער, PYVN‏ מאַרשירט דורך די גאַסן שענקעוויטשאַ, װאַרשאַווסקי, מאַרק:גאַס, דייטשע גאַס ביז צום פּאַלאַס-טעאַטער, IND‏ ס'איז אָפּגע- האַלטן געװאָרן דער ערשטער מאַי-מיטינג,

נאָכדעם וי עס האָט זיך WA PW‏ אָדער וייניקער אוסקריסטאַליזירט דער פּראַלעטאַרישער ציוניזם, דער סינטעז צווישן רעװאַלוציאָנערן סאַציאַליזם TIN‏ פּראַקטישן פּאַלעסטיניזם, האָבן PR WA‏ ביאַליסטאָק באַקומען די ערשטע פּראָקלאַמאַציע TD‏ דעם קאָמיטעט “DINT AND‏ רוסלאַנד פון דער אידישער סאַציאַל-דעמאַקראַטישער אַרבעטער פּאַרטײ ((, פּועלי-ציון"). די פּראָקלאַמאַציע DPN‏ געװאָרן אַרױסגעגעבן PNR‏ יאַנואַר 1905 ONT TX‏ באַהאַנדלט די געשעענישן פון 9-טן יאַנואַר. צום ערשטן מאָל TANT‏ מיר דאָרט עפענטלעך TIN‏ אָפיציעל דערקלערט, PN, TX‏ אונזערע אַלגעמיינע WAIVING‏ שטייען מיר צו אינגאַנצן צו דער רוסלענדישער סאַציאַל-דעמאַקראַטישער פּאַרטײ, אונזער ביאַליסטאָקער גרופּע האָט YM‏ באַגיײיסטערונג אויפגענומען UN‏ דעם פּאָליטישן אני-:מאמין TR‏ ווען מיר האָבן אפילו געוואוסט, אַז ניט PI‏ שנעל װעט די ר. ס. ד. א. פ. (איסקראַ) אַקצעפּטירן אונזער שותפות און אונז געבן די אָפיציעלע אַנערקענונג, האָבן מיר INT‏ איצט געהאַט PUN TIX IND‏ דעם קלאָרן וועג און די ריכטונג וי IS INT TIN‏ גיין. PN‏ אונזערע פּאַליטישע פאַדערונגען זיינען מיר דיזעלבע יחסנים וי דער , בונד" און TINT‏ נאָך אויסער- דעם אונזערע אייגענע נאַציאָנאַלע פאָדער ...

מיר זיינען ONY PR Toya‏ אַ JO‏ קלענער וי דער ;בונד" און PIN YOON‏ קלענער וי די מינסקער DR‏ ס. ס., אָבער מיר האָבן אַנטװיקלט אַ רירעוודיקע טעטיקייט. מיר האָבן Pro‏ באַטײליקט PR‏ געמיננאַמע ערשטעמאַי דעמאַנסטראַציעס TIN‏ אין אַרבעטער מאַסאָווקעס STORY PR‏ וואו PR‏ אָקטאָבער 1904 איז פאָרגעקומען דער ערשטער גרעסערער צוזאַמענשטויס OOM‏ דער PPR‏ אונזערע חברים האָבן געמיינזאַםס מאַרשירט דעם 18טן אָקטאָבער, 5, צו דער טורמע, ווען די ביאַליסטאָקער אַרבעטער- שאַפט האָט געשטורמט דעם OTD WWW‏ צו באַפרײען די פּאָליטישע אַרעסטירטע. ביי דער שיסעריי פון דער MYON]‏ און מיליטער, פון וועלכע צענדליקער אידישע אַרבעטער זענען גע'הרג'עט PR‏ פאַרוואונדעט געװאָרן, JAN PR‏ אונזער חבר לייבל ליבערמאַן (דער זון פון לערער צבי הירש ליבערמאַן) TY‏ פאַרוואונדעט געװאָרן. מיר TANT‏ דורכגעפירט זעלבסטשטענדיק עטלעכע קלענערע שטרייקס, דורכגעפירט אַ ANS‏ מאָל געװואַגטע עקספּראָ פּריאַציע-איבערפאַלן PIN‏ פּאָסט-פורן, TW‏ די קליינע שטעטלעך DMN‏ ביאַליסטאָק, מיט דעם צוועק צו קריגן די בלוטיקע צאַרישע געלט AND‏ פּאַרטיײ:צװעקן. מיר TANT‏ אַרױסגעלאָזט אונזערע אייגענע פּראַקלאַמאַציעס, געזאָרגט AND‏ קריגן געווער AND‏ דער זעלבסטשוגרופּע. PR‏ איינער NIN‏ רזע קיין גראָדנע האָב איך זיך TIN‏ באַטײליקט. מיר האָבן דאָרט KX PR‏ קאָנספּיראַטיווער קװואַרטיר פון אונזערער אַ גראָדנער חבר'טע ,בריינע- משה", Jay‏ דעם ענין געהאַט אַ וויכטיקע באַראַטונג TID‏ עטלעכע פּועלי-ציוניסטישע גרופּעס PD‏ דעם WRI ...

PR‏ אַפּריל 1906 PR PN‏ ביאַליסטאָק פאָרגעקומען א ראַיאָז-קאָנפערענץ PR‏ וועלכער עס האָבן PT‏ באַטײליקט גראָדנע, בריסק, גראַיעװע, װאָלקאָװיסק, האַראָדאָק און YI TIX‏ שטעטלעך. PR‏ געדענק ניט OX‏ די גאַנצע “YDINP‏ רענץ, AIT AD‏ אַ טייל PR‏ פאָרגעקומען ביי ליטמאַן ראָזענטאַל אין PIT‏ ליטמאַן ראָזענטאַל PR PMN‏ געווען אַ בירגערלעכער ציוניסט, POOR‏ געווען ווייט TID‏ , פּועלי- ציוניזם" און מיר זיינען געווען נאָך ווייטער פון אים. ער PN‏ TIN IND‏ דענסטמאָל געווען דער פאַבריקאַנט-עקספּלואַ טאַטאָר, TAN‏ ער האָט געהערט צו די ציוניסטן-אידעאַ- ליסטן, ONT‏ האָבן פאַרשטאַנען, אַז דער ציוניזם מוז NTN‏ פאָלקס באַװועגונג TX‏ געװאָלט, אַז דער ציוניסטישער קאַנגרעס זאָל TY‏ דער אידישער פּאַרלאַמענט, וואו די אידישע אַרבעטער DONT‏ זיך באַטײליקן און אויך TART‏ אַ דעה, מיר האָבן אויסגענוצט די דאָזיקע סימפּאַטיעס IND‏ אונזער קאַנספּיראַטיווער אַרבעט, און די הויז פון ליטמאַן ראָזענ- IND PR OND‏ אונז געווען דער זיכערסטער פּלאַץ קעגן IN‏ איבערפאַל TD‏ דער פּאָל ...

PN 1908 PR‏ די אַרבעט PNR‏ ביאַליסטאָק שטאַרק אָפּגע- שװואַכט געװאָרן, MM‏ די גאַנצע סאַציאַליסטישע באַוועגונג PN‏ רוסלאַנד. אַ סך פון אונזערע QIAN‏ זיינען PT‏ צעפאָרן קיין אױיסלאַנד. די אַרבעט TID‏ די ביאַליסטאָקער , פּועלי- ציון" PN‏ דענסטמאָל הויפּטזעכלעך באַשטאַנען PN‏ שטיצן פינאַנציעל די פּאַרטײ פאַרלאָגס-אַרבעט, PN OND‏ אָנגע- פירט TANT.‏ פון זרבבל. שפּעטער הויבט די ביאַלי- סטאַקער גרופּע IN‏ אַרױסצואװײזן אַ גרעסערע אַקטיװי- טעט. ביאַליסטאָק PX‏ ווידער געװאָרן אַ ראַיאַנער צענטער, אָבער אויך דער פּעריאָד דויערט ניט לאַנג. עס קומט פאָר אַ גרויסער דורכפאַל TN‏ כמעט YON‏ אַקטיווע טוער פון דער אָרגאַניזאַציע ווערן אַרעסטירט. די אַרבעט PNR‏ אָפּגע- שװואַכט געװאָרן. ערשט שפּעטער, פון נאָך דער ערשטער וועלט-מלחמה און ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה, ONT‏ די פּועלי-ציון געפירט ויכטיקע טעטיקייטן PR‏ ביאַל- סטאָק. ...

... װוידעראַמאָל PR PN‏ אונזער ביאַליסטאָק באַשאַפן “YX‏ IX TINT‏ עספּעראַנטאָ. צום ערשטן מאָל ONT ONT‏ געמאַכט דר. זאַמענהאָף -- צום צווייטן ORM‏ נחום צמח... עס קלינגט ווי אַ וואונדער -- אָבער עס UN PN‏ -- עס NPN‏ פאַקט, אַ רעאַליטעט, אַ ווירקלעכקייט -- TR‏ שיינע, IN‏ ערהאַבענע אויך...

... האָט די ביאַליסטאַקער קולטור-ליגע Pr‏ געווענדט צו די מאַלער TD‏ װאַרשע און לאָדז, אײינצואָרדנען אין ביאַלי סטאָק אַ בילדער-אויסשטעלונג. די דאָרטיקע קינסטלער האָבן מיט פרייד די איינלאַדונג אַנגענומען. עס “NO PN‏ שלאָסן TANYA‏ אַריבערצוברענגען ONT‏ רוב קאָלעקציעס TID‏ די דאַמאָלסט באַגאַבטע אידישע מאַלער, TD TN‏ פּאָפּולער TIN‏ די בילדער אויסשטעלונג, ONT‏ די קולטור- ליגע איינגעלאַדן צו דער דערעפענונג די דאַמאָלסט פּאָפּו- לערסטע מאַלער מינקאָווסקי DX‏ בערלעווי פון װאַרשע, TIN‏ אַדלער פון לאָדז,

... מיר געדענקען ONT VIA‏ פרומע ווערטל: ,תורה איז די בעסטע סחורה". ביאַליסטאָק PN‏ טאַקע ניט “YIDN‏ ...

... NI‏ ר' זלמנ'ס פּטירה איז אויף PAN‏ פאַרשוואונדן דער בענקענדיקער גמרא:ניגון פון TMI‏ אַרגענטינער “PPD‏ מדרש. ר' זלמן PN‏ געווען דער לעצטער מאָהיקאַן, OND)‏ האָט געלאָזט הערן אַ YANO PR AVN AP‏ אָפּגעץ: שטאַנענסטן ווינקל אין ביאַליסטאָק, ...

מיין לעצטער באַזוך PNR‏ ישיבה PNR‏ פאָרגעקומען, דוכט מיר, אין 1924 אָדער 1925. כ'געדענק WI PIN PW‏ לכבוד וועלכער געשעעניש סאיז דאָרט איינגעאַרדנט געװאָרן אַ חגיגה, מיט דער באַטײליקונג פון הרב מאיר ראַפּאָפּאָרט WT)‏ ביאַליסטאַקער שטאָט-מגיד, געשטאָרבן שפּעטער PN‏ ניודיאָרק) און אַנדערע נכבדי-העיר, ...

דער בּיאַליסטאָקער יזכּור- בּוך

אָסינסקי NHI‏ פלעגט VEN PT‏ באַטײליקן עפנטלעך DN‏ רינג-קאַמפן מיט פּראָפּעסיאָנעלע אַטלעטן TIN‏ האָט “NI‏ וויזן, פון צייט WW‏ צייט, אַװועקצולייגן אויף די , לאָפּאַטקעס" אַ באַוואוסטן טשעמפּיאָן. דאָס האָט, אמת, געטראָפן ניט גאַנץ אָפט, IWAN‏ ער ONT‏ אַלעמאָל געגעבן צו פאַרזוכן זיין קעגנער פון זיינע שטאַרקע פיסטן, עֶר איז געווען IND,‏ “OND‏ מיט YOR‏ אינטערנאַציאַנאַלע טשעמפּיאַנען, וועלכע האָבן ON‏ באַטראַכט וי אַן אייגענעם מענטשן. מ'קען דרייסט באַהױפּטן, IN‏ ער PR‏ געווען דער פּיאַנער פון אידישן אַטלעטיזם אין ביאַליסטאָק, ...

... ביטער PR‏ געווען דער PVA‏ פון אידישן טרעגער אין דער צייט פון דער צאַרישער הערשאַפט; נאָך ערגער DN‏ געװאָרן, TI‏ ביאַליסטאַק PR‏ אַקופּירט געװאָרן TID‏ וויל- העלמ'ס ny on‏ ...

... TIN די ,טראָיקע? -- אָסינסקי, אָסטרינסקי‎ DIN שעליעפּסקי -- און די אַנדערע זיינען געווען אַנערקענטע‎ שטאַרקע‎ PIN גיבורים, האָט ביאַליסטאָק פאַרמאָגט ניט‎ IN ,גרויע העלדן",‎ STANT קרעפטיקע מאַנסלייט, אַזױ צו‎ TIX “AND אַטלעטן קיין מאָל ניט‎ PP מיט‎ DPT TANT שליפעס. זיי‎ דווקא יאַ געהויבן, אָבער‎ OT TART מאָסטן; שווערע משאות‎ האָט געפאָדערט זייער‎ ONT ווייל‎ AND ספּאָרט,‎ OW? נישט‎ זי‎ ONT זיי זיינען געווען טרעגערס, אָדער וי‎ ANS גערופן פאַקירער.‎ ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכור-בּוך

... נאָך גיעקע'ס" מפּלה, מיט דער אַנטשטײאונג פון דער בראַנזשע ,טראַנספּאָרט-אַרבעטער", זיינען MT‏ אויך אויפגע- ריכט געװאָרן. די דעלעגאַטן פון אַמעריקע פון דזשאָינט און רעליף, בראש מיטן סעקרעטאַר פון דער ביאַליסטאָקער רעליף, דוד סאָהן, TORT‏ אַרײנגעבראַכט קאָלאָסאַלע געלט- סומעס פון קרובים און גלאָט הילף. אַזױ אָרום PANT‏ זיי באַ- וויזן איינצושאַפן אויפסניי, ווער אַ פערד DS‏ װאָגן און TP‏ אַ פיינעם געשפּאַן, און PU, PII WIT‏ אויפץ פערד"... ...

... בעת מיין זשורנאַליסטישער טעטיקייט אין ביאַליסטאָק בין איך VON‏ אַרומגעפאָרן אויף אַ דראָזשקע אָדער אַ שליטן װאַרפן אַ בליק ONY‏ עס טוט PR Pr‏ שטאָט. INT PR‏ געוואוסט, IN‏ די איזוואַשטשיקעס TOM‏ פון פּיקאַנטע “YR‏ שיכטעס, ONT‏ כ'װואָלט געקענט אויסנוצן IND‏ מיין צייטונג, PR ANN‏ עטלעכע PNM‏ געפּרואװוט עפּעס , אויסקוועטשן" ביי זיי. אַ נעכטיקער טאָג! מיר JOON‏ פון גאָרניט -- PR‏ אַלעמאָל געווען זייער ענטפער... ...

WW PR‏ 1920, לויט דער פאַראַרדענונג פון דער מאַכט, האָט TPT‏ די טעטיקייט געמוזט אָפּשטעלןן. INT‏ האָבן די חברים, שמחה PNY?‏ און פּנחס גינזבורג PT‏ באַמיט צו "NI‏ קומען WD‏ דער מאַכט, IW‏ אָפיציעלע לעגאַליזאַציע, אויפץ WV‏ ,מכבי". DMN‏ 6-8 מאָל זיינען אָנגעגעבן געװאָרן ביטעס, מיט אונטערשריפטן פון 10 אָנגעזעענסטע, פאַראַנט- װאַרטלעכע פּערזאַנען. יעדעס מאָל פלעגט די מאַכט פּסל'ען די אָדער IX‏ אַנדער אונטערשריפט. נאָך דעם וי YON‏ אונטערשריפטן זיינען PW‏ געווען ONT WD‏ די מאַכט געפונען WI‏ אַ תירוץ, TR‏ זי װעט ניט דערלויבן אויפץ Ty VI‏ ,,מכבי". די לעצטע ביטע PNR‏ אָנגעגעבן געװאָרן אויפ'ן נאָמען: ,אידישער ספּאַרט-קלוב PR‏ ביאַליסטאָק (איסק)". צו באַקומען די אָפיציעלע דערלויבעניש, האָט זיך פאַרצויגן איבער 2 יאָר. PR‏ די PAW?‏ 1921-1922, אויף דער פאַראַנטװאַרטלעכקײט TIN‏ גאַראַנטיע פון APY?‏ בעקער (באַ- וואוסטער לעדער פאַבריקאַנט), TX‏ שמעון סאָקאָלסקי, האָט מען INT‏ געדונגען אַ פּלאַץ, אויף נאַדרעטשנאַיגאַס. עס זיינען גלייך אָרגאַניזירט געװאָרן די גימנאַסטישע, פוטבאָל, לייכט-אַטלעטישע און ציקליסטן-סעקציעס. מען האָט דורכ- געפירט MIN‏ עפנטלעכע פוטבאָל מעטשען מיט די שפּילער דוד פּלאַװוסקי, סאַמולקע האַלפּערן, רעפעלסקי, דוד גאָטליב, Nw‏ װאַרגאַפטיק IN‏ דער שפּיץ, אויף אַ ריזיקן אויספלוג פון עטלעכע הונדערט ציקליסטן איבער די DET‏ גאַסן TID‏ שטאָט, אונטער די אָנפירונג פון ליזער פּלאַווסקיץ,

... מען האָט דאַן געדונגען אַ ריזיקן לאָקאַל און אין די יאָרן 1926:1927 TWIT‏ אָרגאַניזירט געװאָרן “AND‏ מעסטונגען PR‏ פוטבאָל PR TX‏ לייכט:אַטלעטיק, מיטץ אָנטײל yor TD‏ אידישע קלובן פון פּױלן, ביאַליסטאָק האָט ביז דאַן נאָך ניט געהאַט אַזעלכע אונטערנעמונגען אין אַזאַ גרויסן מאַסשטאַב. מען INT ONT ONT‏ אָנגערופן די , קליינע אַלימפּיאַדע". די גאַנצע באַפעלקערונג PR‏ געווען "ND‏ גײיסטערט און ONT‏ האָט געמאַכט אַ קאָלאָסאַלן איינדרוק, PN 1938 AN? PN‏ געפייערט געװאָרן די 20 יעריקע עקזיס- טענץ פון דער אידישער ספּאַרט:באַװעגונג PR‏ ביאַלי- סטאָק. דער יום-טוב PR‏ געפייערט געװאָרן אויף אַ אימפּאָי זאַנטן אופן, YUM‏ אָנטײל TID‏ אויסער:שטאָטישע קלובן. עס PAX PN‏ דורכגעפירט געװואָרן אַ פאַקל-צוג TIN‏ עס זיינען פאַרטיילט TANIA‏ דיפּלאַמען און זשעטאָנען. פ. גינזבורג PR‏ געווען דער איינציקער, וועלכער PR‏ באַשאַנקען “YX‏ OM INT ANN‏ אַ גאָלדענעם זשעטאָן.

... דער בּיאליסטאַקער יזכּור- בּוך ...

... אַ PINT‏ אונזערע גוטע ספּאַרט שפּילער, וועלכע TINT‏ שטענדיק פאַרנומען די ערשטע ערטער אין YON‏ אונטער- נעמונגען, האָט ביאַליסטאָק פאַרנומען דעם ערשטן אָרט PR‏ די דורך די סאַװועטן אָקופּירטע געגנטן, ...

ביאַליסטאָק PIN ONT‏ אייניקע OND‏ דערוויילט DIY‏ פּױלישן סיים (פּאַרלאַמענט) PN‏ ואַרשע וי אויך צום סענאַט, אידישע דעפּוטאַטן TIN‏ סענאַטאָרן. ביאַליסטאָק האָט pr‏ פיל פאַרשענערט PR‏ אויסזען פון די PR TOMA‏ די יאָרן AND‏ דער צווייטער וועלט-מלחמה. די עלעקטרישע קייבלס האָט מען דורכגעצויגן אונטער דער ערד, די JONA‏ זיינען געװאָרן גראַמער, פיל אלייען זיינען געװאָרן געפלאַנצט PR‏ LUNDY‏ אַ גרויסן טייל TID‏ שטאָט קאַנאַליזירט AND‏ די “PIN‏ ריינע װאַסערן. TD‏ שטאָטישן פּאַרק ביזן װאַלד, זיינען “YA‏ TAR‏ אויפגעבויט גרויסע אַפּאַרטמענט הייזער אָדער 4 פאַמיליע הייזער, אויסשליסלעך AND‏ פּוילישע באַאַמטע TID‏ דער וואיעוואודסטווע, ...

מיר וועלן איינטיילן ביאַליסטאַקער פאַבריקאַט PR‏ 4 פּעריאַדן. דער ערשטער פּעריאָד פון 1840 ביז 1880. INT‏ האָבן די ערשטע געעפנט פאַבריקן PN‏ ביאַליסטאַקער TRON‏ מאָעס PR‏ כאַראַשטש, בוכהאַלץ PN‏ סופּראַסלע, “TDN‏ WN‏ די דעק-פאַבריקן פון קאָמיכאָו PR‏ ביאַליסטאָק, שפּעטער I‏ האָבן פילע געעפנט פאַבריקן “YT PR‏ סטאָקער PR Wl TX TORT‏ ביאַליסטאַק גופא, צוליב דעם פעלן פון א PR PU‏ ביאַליסטאַק. ווייל קאַמפּלעטע “IND‏ ריקן מיט פאַרבערייען DX‏ אָפּערעטורן מוזן TANT‏ קלאָרע, גוטע WORT‏ אָבער ביסלעכווייז JANA‏ אידן PT‏ גענומען VW‏ פאַבריקאַציע. סענדער בלאָך, דער TD OTR‏ איטשע זאַבלודאָווסקי (איטשקע דער PR (VPI‏ געווען דער ערשטער פאַבריקאַנט. ער איז אגב געשטאָרבן יונג, PT TIN‏ פאַבריק ONT‏ איבערג ענומען זיין ווייב, די ענערגישע מלכה- רייזל,. ONT INT‏ אויך אָנגעהויבן צו פאַבריצירן DMI‏ מינץ, אליעזר האַלבערשטאַם, דאָדיע זאַבלודאָוװוסקי, נח- דוד ובלאָך, דוד-אברהם קעמפּנער, יעקב שלמה באַראַש, בערל פּאָליאַק, לייזער בער פּרײיסמאַן, פייוול בלאָך, י ...

אידן אַלס גוטע תלמידים TANT‏ איבערגעשטיגן זייערע רביים און האָבן געמאַכט TH‏ ביאַליסטאָק OND ONT‏ זי DN‏ שפּעטער געװאָרן: דער גרעסטער פאַבריקאַציע-צענטער PR‏ צפון-:מערב ראַיאָן TD‏ רוסלאַנד. מיר ווילן NT‏ געבן JPR‏ און ציפערן לויט אונזערע זכרונות, נאַענט צו דער לאַגע וי זי PN‏ געווען PNR‏ אונזערע צייטן PR‏ וועלכער מיר האָבן געלעבט DX‏ געהאנדלט און אַלײן PIN‏ גענומען IN‏ אָנטײל PR‏ דער ביאַליסטאַקער פאַבריקאַציע PR‏ דער תקופה פון נאָכ'ץ יאָר 1900, ...

מיט דער צוריק-אויפשטעלונג פון דער נייער TAD‏ און נאָך דעם שלום-אָפּמאַך מיט רוסלאַנד “YX PN ,1919 PR‏ קומען X‏ שטילשטאַנד PN‏ דער מעכטיקער פּוילישער אינ- דוסטריע. לאָדזש מיט אירע באַװעל און וויגאניע “DIN‏ אַרבעטונגען; ביאַליסטאָק מיט אירע TX TWO‏ דעקן: טאָמאַ- שאָװוו, זגערזש YAY. wm‏ גוטע טוך:אויסאַרבעטונגען, זיינען געבליבן IW‏ אַ מאַרק INN‏ צו פאַרקויפן זייערע סחורות. ONT‏ זעלבע ואַרשע מיט אירע גאַלאַנטערײ: סחורות. פאַר PUN TH‏ מיט אירע 20 מיליאָן “YOR‏ וואוינער האָט געקלעקט AND A]‏ 2 מאַנאַטן פאַבריצירן סחורה PN‏ די שטאַרקע מאָדערנע פאַבריקן FID‏ די “IVT‏ מאָנטע שטעט. דערצו PR‏ צוגעקומען IN]‏ אַ טעקסטיל- צענטער -- ONT‏ איז די שטאָט ביעליץ TD‏ נידער-שלעזיע, ...

אַזױ האָט ביאַליסטאַק פיל געליטן TID‏ די YOON‏ פּליטה'ס. אַנדערע פלעגן שיקן סחורה אויף רוסישע יאַרידן TIX‏ מערק TX‏ פלעגן דאָרט פאָרן פאַרקויפן. די גרויסע יאַרידן פלעגן זיין אין ניזשני נאַװגאָראָד, קיעוו, “ROW?‏ לינעץ. דער פאַבריקאַנט PMID‏ אַמדורסקי PR‏ אַמאָל געקומען פון ניזשני נאַָװגאָראָד, ONT‏ מען אים געפרעגט װאָס עס הערט Pr‏ דאָרטן. האָט ער געענטפערט: סחורה MN XT ONT PR‏ בלאָטע, סוחרים ווי הינט, און PY INT PR‏ די אָנזעצערס, געזאָגט דעם JOON‏ פּסוק פון “YW‏ השירים . . , ...

... ביאַליסטאָק האָט פּרובירט זוכן מערק אין דער גרויסער וועלט און x‏ שטיקל צייט ONT‏ זי פאַרקויפט סחורה PR‏ כינע, אינדיע PP YOON TN‏ ענגלאנד. אָבער צוליב די מלחמות PR‏ בירגער-קריג PR‏ כינע האָט ONT‏ אויפגץ- הערט, |

פאַבריקן PX‏ פאַבריקאַנטן האָבן אַנגעהויבן עמיגרירן פון ביאַליסטאָק. אַנדערע, וי די ברידער פּאַרעצקי און נאָך, JINN‏ איבערגעפירט זייערע פאַבריקן קיין רומעניע. ביז דער לעצטער מלחמה האָבן זיי דאָרטן געמאַכט גאַנץ גוט, אָנפאַנג מלחמה YT TIT‏ געקומען PD‏ ארץ:ישראל, אַנדערע פאַבריקאַנטן האָבן אַריבערגעפירט זייערע “IND‏ ריקן PP‏ יוגאָסלאַװיע, אַרגענטינע, אױיסטראַליע, IN TN‏ PN‏ ביאַליסטאָק געװאָרן בלוט-אָרימער, מוטלאָז. די נאָויקס האָבן אױיספאַרקויפט צוביסלאַך זייער פאַבריק און געבליבן נאָר ביי דער הוט-פאַבריק, פּאַרעצקגאווינסקי TANT‏ אוך אויספאַרקויפט די פאַבריק און געבליבן נאָר ביי דער אָפּרעטור PR‏ ואַשליקאָװע. די איבעריקע פאַבריקאַנטן זיינען געבליבן PR‏ ביאַליסטאָק אַ PINT‏ דער אידישער עקשנות און Pr‏ געמאַטערט ביז דעם אויסברוך TID‏ וועלט- Wr‏ די צווייטע מלחמה, OND‏ האָט פאַרניכטעט ONT‏ ביאַליסטאַָקער 60 טויזנט:קעפּיקן אידנטום -- גאונים PR‏ PR TNX VO‏ פּראָדוקציע. ...

... סוף 1918, נאָך אונטער דער דייטשער אָקופּאַציע בעת דער ערשטער וועלט-מלחמה PR‏ באַזונדערס נאָכן 19טן פעברואַר, 1919, TI‏ די שטאָט PR‏ איינגעגלידערט גע" TINT‏ אין דער פּוילישער רעפּובליק, PN‏ די אידישע ביאַלי" סטאָק PR PAN‏ אַ נייער תקופה TD‏ פּראָדוקטיווער טעטי" קייט אויף אַלע געביטן,

... די ביאַליסטאָקער פאַבריקאַנטן זיינען געווען אָרגאַני זירט PR‏ אַ פאַראייניקונג VOM‏ נאָמען ,אינדוסטריעלער פאַרבאַנד", סענקעוויטשאַ 28, וועלכער האָט אַרומגענומען די אינדוסטריע פון דער גאַנצער װאָיעװאָדשאַפט. ער האָט ONT‏ פאַרשטייער PR‏ דער וױלנער:ביאַליסטאַקער האַנדלס-קאַמער. עֶר איז געווען אַ מיטגליד פון אַלפּױלישן אינדוסטריעלן פאַרבאַנד TD TIN‏ דער ,טעקסטיל-פאַראײ- ניקונג" אין לאָדזש, ...

דער צענטער פון דער לעדער-אינדוסטריע PNR‏ געווען ביאַליסטאָק. די שטאָט האָט געשפּילט אַ גרויסע ראָלע אין דער אַנטויקלונג פון דער פּוילישער לעדער-אינדוסטריע, PN‏ דער ביאַליסטאָקער װאָיעװעדשאַפט זיינען געווען: ...

... די לעדער-און גאַרבערײי-אינדוסטרי ONT‏ געשפּילט אַ yoru‏ ראַלע PR‏ ביאַליסטאָק, באַזונדערס AND‏ דער ערשטער וועלט-מלחמה, ...

זשורנאַליסטישע משפּחה פון ביאַליסטאַק באַשטאַנען פון: א. אַלבעק, א. ברעזינסקי, מ. מ. בערך, מ. גאָלדמאַן, י. “ANT‏ שאַווסקי, צ. ווידער, ח. װיסאַצקי, מ. װיסאַצקי, נ. “PANT‏ דאָווסקי,, מרדכי זאַבלודאָווסקי, א. זבאַר, א. טריזשאַ- נאָוװויטש, ל. טרעשטשאַנסקי, ‏ ב. טאַבאַטשינסקי, ש. לאמפּערט, י. ליס, דר. י. לוקאטשעווסקי, ש. לעוו, ד. סאַפּיר, א"ש עמיאל, ל. פאַיאַנס, י. פוריע, א. פייגין, פּ, קאַפּלאַן, ל. ראָזנטאַל, י. רובינליכט, י. רוזשאַנסקי, 20 שאַצקי, י. נ. שטיינסאַפּיר, י. שאַפּיראָ און נ. שיינברון, PR‏ 1929 איז פאָרזיצער געווען מ. וואדיאס, ...

איינע פון די אינטערעסאַנטע קולטור:אינסטיטוציעס PN‏ ביאַליסטאָק איז, בלי'ספק, געווען דער TIA WON IT‏ קאַליש:ליטעראַרישער פאַראיין , אידישע קונסט", װאָס PR‏ געגרינדעט געװאָרן PR FI‏ 1906, און האָט PT PR‏ שפּעטערדיקער אַנטוויקלונג געהאַט אַ גרויסע השפּעה אויפ'ץ קולטורעלן און YOR‏ אויפץ פּאָליטישן TID Tay)‏ אידישן ביאַליסטאָק, ...

די פּיאָנערן TID‏ אידישן טעאַטער און NIP‏ זיינען געווען PR‏ ביאַליסטאָק PON‏ בערמאַן DX‏ חיים גורוויטש, וועלכער האָט אָנגעפירט YOM‏ טעאַטער , האַרמאַניע" TIN‏ שפּעטער PAIN‏ מיט , ראָסקאַש", TINT 1908 PN‏ זיי אויף ליפּאָוװוע “DIN‏ OYA‏ דעם NPP‏ ,מאָדערן". שפּעטער האָבן JIN YT‏ איבערגענומען דעם ,אילוזיאָן" OV, DR‏ מיר", ...

... די פּלאַסטישע קונסט TD‏ ביאַליסטאָקער אידישע קינסטלער, ONT‏ זינט 1924 WIND‏ אַ וויכטיקן NPR TN‏ געוויסער צייט אפילו דעם ערשטן פּלאַץ WS‏ דער אידישער קונסט TOD PR‏ ...

... אין דער אומענדלעכער מגילה פון צער און צאָרן פון די לעצטע פאַר-מלחמה יאָרן, ONT‏ ביאַליסטאָק געשריבן אירע אייגענע זייטלעך פון העראַָאיזם. זי ONT‏ עס געקענט PX DW DD IN‏ אַ גרויסער OND‏ אויך דערפאַר, ווייל עס האָבן אין דער ביאַליסטאָקער NOVA‏ אַרױסגעשטראַלט די אידישע לערערס, די תלמידים פון די שולן, דער אידישער קולטור-טוער. PR‏ די נסיון-טעג זיינען “AND YOR MT‏ װאַנדלט געװאָרן PR‏ העלדן,

יעדער שטיין ביים בויען די שול PR‏ געװואַשן געװאָרן אין קדושה. יעדער טריט NYA PR‏ אַ “TTD WIND‏ YOON‏ מחנות, פון יחידים, פול מיט אידעאַליזם, TANT OND‏ אין האַרצן געטראָגן ליבשאַפט, איבערגעבנקייט WW‏ דעם אידישן קינד, OW‏ נייעם דור ONT OND‏ געדאַרפט “PN‏ נעמען די ירושה פון נעכטן TIN‏ געשטרעבט אַרײנצוטראָגן אַ נייעם נוסח PR‏ דער דאָזיקער WOM‏ ירושה. ביאַליסטאָק האָט אין די שווערסטע יסורים-טעג PD‏ די נאַציגעטאָס אַנטפּלעקט די מסירת נפש פון װידערשטאַנד, די העראָ אישקייט TD‏ אַ קאָלעקטיוו, PR‏ וועמעס הערצער עס PR‏ געווען אַזױ פיל קדושה געבונדן מיט גבורה. ביאַליסטאָק האָט אויף איר אייגענעם אופן זיך געראַנגלט מיט די דייטשע ...

... אין דעם בראשית פון דער שול, OT IV‏ קהילה האָט PR‏ אַ גרויסער מאָס סובסידירט די שולן, איז דער שול-וועזן TID‏ ביאַליסטאָק געווען פּראָפּאַרציאַנעל דער גרעסטער PR‏ לאַנד. דאַמאַלט זיינען געווען צוויי שלום-עליכם-שולן, אַ דינעזאָן-שול, IN‏ אַנסקי שול און אַ נעץ TD‏ אָוונט-קורסן. אַ טייל פון די דאָזיקע שולן האָבן געמוזט שפּעטער צונויפ- געגאָסן JTW‏ כדי צו פאַרזיכערן זייער עקזיסטענץ. כאַראַקטעריסטיש, TTY?‏ מאָל ווען עס PN PN‏ אונזער ליטע- ראַטור אויסגעלאַשן TANYA‏ די נשמה פון אַ שרייבער, PR‏ גלייך אויף זיין נאָמען אויפגעגאַנגען אַ PID‏ פון אַ אידישער שול. Xo‏ ליכטיקער טורעם PR‏ די פינצטערע טעג TID‏ געראַנגל IND‏ ברויט TN‏ אַרבעט, AND‏ רעכט TR‏ פרייהייט, PN‏ די אידישע שול דאַמאָלט אַרױסגעװאַקסן וי IX‏ אָנזאָג WI PIN‏ בעסערער צוקונפט,

... אַ כאַראַקטעריסטישער שטריך פון ביאַליסטאָקער “PW‏ וועזן PR‏ געווען דער פאַרמעסט, דער PON‏ צו זיכערן די שולן מיט אייגענע בנינים, ...

נעמען פון די לערער און לערערינס פון די אידיש:וועלטלעכע שולן PR‏ ביאַליסטאָק און אומגעגענט, וועלכע זיינען אומגעבראַכט געװאָרן פון די נאַציס ...

זיין קאַריערע PR‏ ביאַליסטאָק ONT‏ ער אָנגעהויבן אַלס לערער, שפּעטער געענדיקט דעם גראָדנער “WAS‏ סעמינאַר און באַקומען פון דער צאַרישער מאַכט אַ דער- לויבעניש צו עפענען אַ קאָנצעסיאַנירטע AND YW‏ רוסיש און העברעאיש. עס האָט אָבער ניט לאַנג געדויערט TN‏ פּסח קאַפּלאַן שווימט אַרױס אויף דער ליטעראַרישער VIVIAN‏ מיט זיינע ערנסטע אַרטיקלען, רעצענזיעס, דערציילונגען און לידער PR‏ , המליץ", , הצפירה", , הצופה" DN‏ אַנדערע העברעאישע צייטשריפטן. AND PVP‏ דער ערשטער וועלט- מלחמה wa‏ ער OWN‏ אַ כרעסטאָמאַטיע ,מקרא ולמוד", מיט וועלכער ס'האָבן זיך שפּעטער באַנוצט אַלע שולן אין פּוילן. מיט pr‏ בוך וועגן נייעם פאַנעטישן אויסלייג -- אַרױסגעגעבו TNT‏ דער , קולטור-ליגע", האָבן זיך באַנוצט אַ סך אָנגעזעענע אידישע זשורנאַליסטן. מיט דער גרעסטער באַגײיסטערונג האָט PT‏ די ליטעראַרישע וועלט אָפּגערופן אויף PT‏ ריזיק PAY‏ ביבלישע דיכטונגען (ליריק און עפּיק), ער PIN PR‏ געווען IN‏ ערשטקלאַסיקער איבערזעצער. צווישן אַנדערע ONT PIV‏ ער איבערזעצ ...

... ביאַליסטאָק באַקומט די ,מאַגדעבורגער רעכט" x‏ גרויסע שריפה. עס ברענט OX‏ כמעט די גאַנצע שטאָט,. שפּעטער WN‏ אויסגעבויט שטיינערנע און ציגעלנע הייזער. | ...

... ,לינת חולים" גייט אַרײן PR‏ אייגענעם בנין. דעם פּלאַץ האָט מנדב געווען MID‏ צינע פיינבערג, 11טן אָקטאַבער -- OVI‏ געעפנט די ,ביליקע קיר" PAN‏ איניציאַטיוו פון דר. ציטראָן, געשטאָרבן אליעזר אַטלאַס, העברעאישער שריפטשטעלער DR‏ רעדאַקטאָר DD‏ ,הכרם", יאַנואַר -- געשאַפן אַ פאַראייניקטער פראָנט TID‏ yor‏ פּאָליטישע פּאַרטײען PR‏ ביאַליסטאָק, צו TVD‏ דעם קאַמף קעגן דער צאַרישער רעגירונג. די קאַנפערענץ PNR‏ פאָרגעקומען ביי אינזשעניר קאָלעצקי. דער געשאַפענער קאָמיטעט ONT‏ דער קלערט IN‏ אַלגעמיינעם סטרייק, ...

... אויגוסט -- ND DMN‏ דער ערשטער וועלט.- מלחמה ביאַליסטאָק PR‏ באַלאַגערונג-צושטאַנד, ביאַליסטאָק ווענדט WI PT‏ הילף צו די לאַנדס- לייט אין אַמעריקע דורך אַ קייבל צו דוד סאָהן. געשטאָרבן כתריאל קאַפּלאַן, משכיל DX‏ לערער, געבוירן 1828, ...

טויזנט דאָלאַר TD‏ ביאַליסטאָקער רעליף-קאָמי- טעט, -- בן-ציון שייקעוויטש, איינער פון די עלטסטע ליניסטן פון NPY,‏ הצדק", געשטאָרבן, 1921 — ערשטע פּוילישע פאָלקציילונג. די שטאָט “AND‏ מאָגט 76,792 איינוואוינער, דערפון 39,603 TPR‏ -- עס TAN‏ געגרינדעט אָפּטײלונגען TD‏ ,אָרט" DR‏ YIN,‏ — געגרינדעט דער אידישער ליטעראַטן- און זשורנאַליסטן-פאַראײן, -- דר. זלמן פליאַטע, 59 WwW?‏ אַלט, געשטאָרבן. 2 -- קומט-פאָר PRODUIT PR‏ דער ערשטער צוזאַמענפאָר TID‏ פאָרשטייער YOR TD‏ אידישע פּראָפעסיאַנעלע שולן TOAD PR‏ 1923 — נחום סאַקאַלאָוו, פּרעזידענט פון דער “DIP‏ טישער אָרגאַניזאַציע, באַזוכט ביאַליסטאָק. “INT‏ נער דר. ראַזענמאַן טראָגט DN‏ צו אַ ספר-תורה אַלס TINY‏ 4 — געגרינדעט די אידישע שול-אָרגאַניזאַציע, — געגרינדעט דער שאַך-קלוב, 5 — הויבט IN‏ צו גיין דער ערשטער אױטאָבוס, 6 — געגרינדעט דער קליינקוסט-טעאטער ,גילאָרינאָ" (גילה-רינה), 8 -- געגרינדעט די ,גיכע הילף" ביים , לינת הצדק", 1929 — יודל קאָלעצקי, דער כלל-טוער און גרינדער TID‏ | דער האַנטװוערקער-שולע, געשטאָרבן, — געגרינדעט PR‏ ביאַליסטאַק די װאָכנבלאַט ,נייע ביאַליסטאָקער שטימע", אונטער דער רעדאַקציע ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך ...

PR —‏ קען אייך דערציילן די טראַגישע געשיכטע, וי פון אַ WIA‏ פרומען אינגל איז געװאָרן אַ באָלשעוויק. ווען מ'האָט דער'הרג'עט דעם צאַר אַלעקסאַנדער, TID PNR‏ פּעטערבורג געקומען PP‏ ביאַליסטאָק אַ דעפּעשע, IN‏ מ'זאָל אַרעסטירן עפּעס א װאַלאַך. אונזער פאָטער, זײיער אַ פרומער איד, ONT‏ געהאַט אַזופיל צו טאָן מיט'ן סאָציאַ- ליזם, װוי SPR‏ די פּאַליצײ WIN ONT‏ געהאַנדלט TN PR‏ אַרעסטירט מיין פאָטער. PR ONT‏ געווען אַ טעות. אויפץ קליינעם מאיר ONT‏ עס אָבער זייער געווירקט. ער האָט “YA‏ הערט, אַז דער פאָטער PR‏ אַרעסטירט פאַר סאַציאַליזם, ער האָט כסדר געפרעגט ONT PX OND‏ אַזױנס. דערנאָך ווען דער פאָטער איז PR‏ אַ געוויסער צייט אַרום געקומען צוריק DMN‏ פון תפיסה, האָט AY‏ דעם קליינעם מאיר אָפּגעגעבן PR‏ אַ רוסישער שול. דאָרטן ONT‏ ער מיט די קאָלעגן “YX‏ לייענט די פאַרשאַלטענע ביכער וועגן סאַציאַליזם. ער PN‏ נאָך דאַמאָלס געווען זייער פרום, פלעגט PR PA‏ קלויז TN‏ דאַװענען אַלע טאָג. דערנאָך ONT‏ מען DN‏ גענומען PR‏ מיליטער. מ'האָט ON‏ אַװעקגעשיקט PR‏ די קאַווקאַזער בערג, IND‏ ער האָט געדינט PR‏ אַ דאָרטיקן פּאָלק, OND)‏ טראָגט איצט דעם נאָמען פון ,חבר NPN?‏ דערנאָך איז ער געקומען PP‏ ק ...

... ביי דעם אַלעם PR‏ געווען אַ קלאַנג ביי די אידן אין ביאַליסטאָק אין יענער צייט, אַז די היטלעריסטישע רוצחים װעלן ניט לאַנג בלייבן אין שטאָט. PUN MT‏ זעלנער TID‏ דער װערמאַכט, TINT‏ זײיענדיק עטלעכע טעג PNR‏ שטאָט פאַרשפּרײט אַ IX ANID‏ די היטלעריסטישע DYN MAAN‏ באַלד אַװעק, IX‏ אויף זייער אָרט װעלן קומען די סאָװועטן, וועלכע װועלן איבערנעמען די הערשאַפט TDN‏ ביאַלי- סטאָק, אפילו העכערע אַפיצירן TD‏ דער היטלעריסטישער TANT PAIN‏ וועגן דעם גערעדט אָפן. דער דאָזיקער קלאנג איז געװאָרן אַלץ שטאַרקער WUE‏ אידן. מען האָט אויך “YA‏ וואוסט שוין די ON OVD‏ איז געקומען פון אַפיציעלער סאָוועטישער ראַדיאָ, אַז דעם 17טן סעפּטעמבער װועט די סאָוועטישע אַרמײ באַזעצן די אַלע געביטן פון דעם געווע- זענעם OND TPH‏ זיינען אין די געגנטן פון מערב-אוקראַינע TIN‏ מערב-װוײיסרוסלאַנד. עס PN‏ קלאָר, IN‏ פאַר די PR TDN‏ ביאַליסטאָק און אין יענער געגנט בכלל איז די דאָזיקע נייעס געווען אַ גרויסע דערלייכטערונג. כאָטש מען האָט ניט “YX‏ וואוסט נאָך PR‏ יענער OND OPS‏ עס דערװאַרט ביי דער סאָוועטישער מאַ ...

יענעם ווינטער, ביים אַנהויב פון דער נייער סאָווץ- טישער הערשאַפט, זיינען PIN‏ געווען פיל אַנדערע שווערי- TOP‏ איינע פון די דאָזיקע שװועריקייטן, איז געווען דער גרויסער מאַנגל אין וואוינונגען. PN ONT‏ מיטאַמאָל “YX‏ קומען PN INT‏ ביאַליסטאָק צוליב פאַרשיידענע סיבות. באַלד ביים אָנהויב, זיינען אַ גרויסער צאָל וואוינונגען “AND‏ װאַנדלט געװאָרן PR‏ נייע פאַבריקן, אַרבעטס:אַרטעלן, קאָאָפּעראַטיווע אונטערנעמונגען TIN‏ ענלעכעס. גלייכ- צייטיק מיט דעם זיינען PIN‏ טויזנטער מענטשן “DIT TID‏ לאַנד -- סאָוועטישע באאַמטע, מיליטער-לייט, קאָמיסארן TIX‏ פיל אַנדערע -- געקומען קיין ביאַליסטאָק. די מערסטע זיינען געקומען מיט זייערע פרויען און קינדער, גאַנצע “ND‏ מיליעס, וועלכע האָבן באַזעצט אַ גרויסע צאָל וואוינונגען. PN‏ יענער צייט זיינען קיין ביאַליסטאָק PIN‏ אַנגעקומען פיל צענדליקער טויזנטער אידישע מלחמה-פּליטים פון “AND‏ שיידענע טיילן פּױלן. עס PR‏ אַ באַקאַנטע זאַך, IN‏ די מערסטע פון די דאָזיקע אידישע פּליטים, מענער, פרויען TX‏ קינדער, TANT‏ געװאָגלט TIN‏ געװאַנדערט ווייטע וועגן צופוס ביים אַנטלויפן TID‏ די היטלעריסטן. מען האָט "NI‏ טראַכט IND‏ אַ גליק צו קענען אַנטלויפן פון נאַצישן גיהנום PT TIN‏ דערשלאָגן אויף די געביטן, װאָס זיינען PW‏ געווען אָקופּירט THD‏ די סאָװועטן. PD‏ דער מלחמה, האָט ביאַלי סטאָק געצילט PWD‏ אַן ערך הונדערט טױזנט “IPR‏ וואוינער. אָבער מיטאַמאָל, OT PN‏ ערשטע חדשים פון דער סאָוועטישער אָקופּאַציע, זיינען PN‏ ביאַליסטאָק, צוליב די אויבנדערמאָנטע סיבות, געווען קנאַפּע MNS‏ הונדערט טויזנט מענטשן. די ענגשאַפט PN‏ די וואוינונגען PR‏ דערי" בער אומעטום גע ...

... יף די גאַסן, TINT‏ מיט גרויס ואַרעמקײט אויפג ענומען די “DOAN‏ קומענדע רויט-אַרמײער. די פּראָפּעסיאָנעלע פאַראיינען TIN‏ פּאַליטישע אָרגאַניזאַציעס PN‏ שטאָט, זיינען אַרױס PN‏ גאַס מיט רויטע פענער און בלומען. די באַגעגעניש PN‏ געווען א האַרציקע און פריינטלעכע. די אידישע יוגנט, ONT‏ איז INT‏ pw‏ ניט געגאַנגען צו כל נדרי PR‏ די שוהלן NI PR‏ מדרשים, DPT JANN‏ אַרומגעכאַפּט מיט די רויטע אַרמײער OND‏ האָבן PIN‏ אַרױסגעוויזן גרויס פריינטשאַפט. די "NO‏ וועטישע סאָלדאַטן A TDN‏ האָבן גלייך דערציילט AVN‏ דעם לעבנס-שטייגער PR‏ זייער פאַטערלאַנד TN‏ דערביי אונטערגעשטראָכן, ANI IN‏ אין ראַטן-פאַרבאַנד קאַנען YON‏ זיך אויסלעבן װוי פרייע מענטשן, ON‏ אַזױ שילדערט דעם אַרײנקום TID‏ די סאָוועטישער אַרמײ קיין ביאַליסטאָק, פרייטיק דעם 22טן סעפּטעמבער 9, רפאל רייזנער, אין אָנהױיב פון PT‏ בוך , דער אומקום פון ביאַליסטאָקער אידנטום 1945-1929". וועגן אָנהויב TID‏ דער סאָוועטישער הערשאַפט PR‏ ביאַליסטאָק וי PIN‏ וועגן דעם PN OND‏ געווען אַביסל שפּעטער, OWN‏ דערציילט PR AVN‏ דעם זעלבן בוך. באַלד צומאָרגנס, נאָכ'ן אַרײנקומען TD‏ דער רויטער אַרמײ PP‏ ביאַליסטאָק, האָט דער אָרטיקער סאָוועטישער קאַָמענדאַנט אַרױסגעגעבן אַ פאַראַרדענונג אָפּצושאַפן דעם אויסנאַם:צושטאַנד PN ON)‏ געווען די גאַנצע צייט TID‏ זינט דעם אָנהויב פון דער מלחמה. אַ דאַנק דעם PR‏ די שטאָט TWIKI WD‏ געװאָרן, נאָך אַרום דריי JIN‏ פינצטער- ניש. די באַװעגונג פון מענטשן PR‏ שטאָט PN‏ געװואָרן “ANI‏ מאַל, PIN‏ די ביאַליסטאָקער אידן JANA‏ צוליב דעם אַלעם פריי אָפּגעאָטעמט. YON‏ אַרײינקומען פון די נייע “YYINO‏ טישע הערשערס PP‏ ביאַליסטאָק PT ONT‏ אויך, DPN ONTO‏ געווען PR‏ יענער ,WY‏ איינגעשטעלט אַ נײע “OPV‏

ביי די גרויסע ענדערונגען PR OND‏ פאָרגעקומען PR‏ ביאַליסטאָק אונטער דער נייער סאָוועטישער הערשאַפט, האָבן PIN PT‏ די אידיש-רעליגיעזע קרייזן געמוזט צופּאַסן — אויף וויפל PR ONT‏ געווען מעגלעך -- צו די נייע באַדינגונגען. צוליב דעם OND‏ כמעט די גאַנצע אידישע באַפעלקערונג דערװאַקסענע און אַרבעטס פעאיקע זיינען TANIA‏ באַשעפטיקט PR‏ די פאַבריקן, אָדער “IND PNR‏ שיידענע רעגירונגס-אונטערנעמונגען, IND‏ מען ONT‏ גע- מוזט אַרבעטן PIN‏ שבת און די אַרבעט פלעגט PT‏ איינ- שטעלן ווען אין דרויסן WWI PR‏ געווען פינצטער, האָבן די פרומע TPN‏ ניט געהאַט PP‏ מעגלעכקייט PAIS‏ דאַווענען PR‏ די פרימאַרגנס PR‏ די בתי-מדרשים. און היות וי אַזעלכע געבעט-הייזער זיינען געבליבן IN‏ מתפּללים PN TN‏ דער זעלבער צייט איז דער מאַנגל PR‏ דירות געווען גרויס, האָט די אָרטיקע סאָוועטישע מאַכט אויסגענוצט אַזעלכע ...

ווייל דאָרט WW PR‏ נאָענט צו דער גרענעץ, ONT‏ זיינען ,שעדלעכע עלעמענטן", װאָס טאָרן ניט זיין לעבן אַ גרענעץ. WM‏ די אַרױסגעשיקטע PP‏ סיביר זיינען געווען געוועזענע פאַבריקאַנטן DN‏ סוחרים, פירער PD‏ די “AND‏ שיידענע פּאָליטישע פּאַרטײען, פירער TN‏ טוער פון אידישע אינסטיטוציעס AND‏ דער מלחמה, גייסטלעכע פון YOR‏ גלויבנס, געוועזענע פּױלישע בעאַמטע TIX OND PN‏ מענטשן, וועמען די מאַכטהאַבער TINT‏ באַטראַכט אַלס ניט ,זיכערע". יענע גרויסע ;רייניקונגען', TIN‏ עס זיינען אַרױסגעשיקט געװאָרן פיל אידישע איננוואוינער TID‏ ביאַליסטאַק, )1 אויך פון צווישן די געקומענע פּליטים, האָט אויף אַלעמען געמאַכט אַ שווערן איינדרוק. מען ONT‏ אַ לענגערער צייט אפילו ניט געוואוסט IND‏ די “DIN‏ געשיקטע זיינען אַהינגעקומען. ערשט PR‏ חדשים שפּעטער איז ND‏ פיל פון די אַרוױסגעשיקטע אַָנגעקומען בריוו צו זייערע קרוביט PX‏ פריינט. יענע האָבן געשריבן, אַז זי TVD‏ פּשוט TD DAN‏ הונגער, זיי נויטיקן PR PT‏ באַלדיקער הילף, מען ONT‏ אָנגענומען געהעריקע מיטלען צו העלפן די “AND‏ שיקטע, מען ONT‏ זיי געשיקט שפּייז-פּעקלעך אַ PINT‏ װאָס זייער לאַגע PR‏ געװאָרן בעסער, ...

TD JANN‏ די היטלעריסטן, WN‏ ביאַליסטאַק PR‏ פולשטענדיק אַקופּירט געװאָרן פון דער סאָוועטישער מאַכט, דעם 17טן סעפּטעמבער 1929, ...

ביי די אידן PR‏ ביאַליסטאָק, באַזונדערס ביי דער “VTA‏ סער צאָל געקומענע פּליטים פון פּױלן, IND‏ עס האָבן גע- בושעוװועט די נאַצישע רוצחים, האָט אַרוױסגערופן גרויס פאַרביטערונג דער פאַקט PR OND‏ דעם ,ביאַליסטאָקער שטערן" ווערט PR‏ יענער צייט מיט גאָרניט אָפּגעשפּיגלט די ליידן און צרות ME‏ די אידן אין פּױלן, אין ביאַליסטאָק האָבן TPN‏ צווישן PT‏ גערעדט, PN‏ דער DOW‏ בלויז, TAN‏ דער שרעקלעכער TPR OND OY‏ לעבן איבער PNR‏ פּױלן. TD‏ געקומענע פּליטים, PIN‏ פון דירעקטע און אומדירעקטע גרוסן, האָט מען גוט געוואוסט, אַז די היטלעריסטישע רוצחים TP PR‏ שלאָגן, פּייניקן, ראַבירן, דערנידעריקן TIN‏ טרייבן דאָרטיקע אידן. אָבער PR‏ ביאַליסטאָק ONT‏ מען וועגן דעם אַלעם ניט געטאָרט רעדן PX‏ דער הויך, מען ONT‏ ONT‏ פאַרשוויגן און NW‏ געהאַט IS‏ ברענגען פאַר'ן מויל, געווען ONT PN‏ דערפאַר, פאַרשטייט WAY? PR PW PT‏ צייט PR‏ צווישן סאָוװועט-רוסלאַנד מיט היטלער-דייטשלאַנד געווען דער ,פריינטשאַפט"-אָפּמאַך. װועגן דעם האָט מיט גאָרניט PIN‏ ק ...

... דו האָסט PM‏ דאַמאָלט, ביאַליסטאַק, מיט טריישאַפט אויפגענומען, ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור- בּוך ...

כאָטש AND‏ אַלעמען DW PR‏ ג עווען קלאָר, אַז עס DPN‏ אויסגעבראַכן די גרויזאַמע מלחמה צווישן די צוויי געווטץ- זענע גוטע פריינט, ONT TINT OND‏ באַשטעטיקט דורך IN‏ אָפּמאַך ONT‏ האָט בכלל געפירט צו דער צווייטער וועלט. מלחמה, האָבן סאָוועטישע אָפיצירן PNR‏ ביאַליסטאָק “YX‏ זאָגט, ONT IX‏ זיינען בלויז איבונגען. עס PNR‏ געווען קלאָר צו זען, AND IN‏ די סאָוועטישע מיליטער-לייט TX‏ אַנדערע פון סאָוועט-רוסלאַנד ONT PNR‏ געווען אַ שרעקלעכער קלאַפּ, אַביסל שפּעטער, ווען פאַר די סאָוועטישע “YO‏ רישע פירער PR‏ געװאָרן קלאָר OND‏ עס קומט פאָר PR‏ דער ווירקלעכקייט, MI PR‏ זיי מיטאַמאָל געװאָרן אַ “ITA‏ WO‏ כאַאָס. עס האָט PT‏ אָנגעהויבן IN‏ אַנטלױפן, TD‏ צו PT‏ ONN‏ ווייטער פון שונא. די סאָוועטישע אָפיצירן TIN‏ אַנדערע מיליטער-לייט האָבן אויף דער PA‏ אָנגעפּאַקט זייערע מילי- טערישע ORD IN‏ מיט די פרויען TN‏ קינדער, װוי אויך מיט yIVT WANS‏ זאַכן OND‏ עס איז געווען “DN TINY N‏ צולאָזן, און מען האָט PT‏ געלאָזן PR‏ וועג PUN‏ אין דער זעלבער צייט, PR‏ די שפּעטע פרימאָרגן שעה', איז "NI‏ קאַנט געװאָרן מאָלאָטאָװ'ס טרויעריק:-בארימטע “NOVO‏ ...

... די ערשטע גרויסע TOMY‏ איבער אידן PR‏ ביאַלי- סטאָק, OND‏ עס האָבן דורכגעפירט די נאַצישע רוצחים, DN‏ געווען דאָנערשטיק, דעם 3טן יולי 1941. אין דער כראָנאָ- לאָגיע פון אידישן חורבן PR‏ ביאַליסטאָק, ווערן יענע קרבנות באַצײיכנט אַלס די דאָנערשטיקע", דר. שמעון דאַטנער, באַוואוסטער געלערנטער TX‏ היסטאָריקער, וועל- כער PR‏ געווען IN‏ עדות PD‏ די נאַצישע פאַרברעכנס PR‏ ביאַליסטאָק TN‏ שפּעטער PT‏ אויך באַטײליקט PR‏ ווידער. שטאַנד, דערציילט וועגן דער דאָזיקער TONY‏ (,ביאַלי- סטאָקער שטימע", נאָוועמבער-:דעצעמבער 1946( “OND‏ גענדעס: ...

TW‏ די , שבת'דיקע" קרבנות, זיינען דאַמאָלט געווען אויך פאָלגענדע גוט-באַקאַנטע PNR TON‏ ביאַליסטאָק; SVT‏ דוד קאַגאַן, דער קינדער:דאַקטאָר און PT‏ עלטערער TT‏ לאלא; משה זאַבלודאַווסקי, באַקאַנטער עסקן TIN‏ לערער ND‏ דער העברעאישער גימנאַזיע; פּנחס ויינרייך, PUY?‏ ירחמיאל, א. שליאסער YW‏ זון; מאיר איינשטיין, אַביטו- ריענט TD‏ דער העברעאישער גימנאַזיץ, זון פון באַקאַנטן ,תרבות" טוער; דוד קריװויאַטיצקי, אַ 16 יאָריקער אינגל; מ, אָקון, אַביטוריענט TD‏ דער העברעאישער גימנאַזיע; דניאל פראַנק פון קאָוונע, הורט:מסחר פון ציגאַרן; ראָזנבערג, פעלד-מסחר פון ביעלסק; ראַזנטאַל, אַ טאַטע מיט צוויי PT‏ TN‏ צוויי איידימס (פון סטאָליאַרסקע (ONT‏ די WD‏ ברידער קאַשיצער; אברהם, בערל, YON?‏ און אַרטשיק פון ביאַלא גאַס: פאַרבער משה אַ TH AAV‏ קאַלושינסקע SONA‏ מאַקאַווסקי מאָטל, געהאַט סמיכות אויף רבנות: קראמער משה, אַ קופּערשמידט TO‏ קאַלושינסקע 1; קאַפּוסטין, אַ לערער פון זאַבלודאַװע; ווילענסקי נחום, PH‏ סוראזסקע ON‏ נומער 8; INP‏ איטשע, געאַרבעט אין WPT‏ פאַבריק פון מאַליניאַק, געוואוינט קאַלושינסקא 1; ...

אַ קולטורעלע אַרבעט PR‏ אַ גרעסערן פאַרנעם -- האָט שפּעטער געשריבן ד. קלעמענטינאָווסקי -- האָט מען DPN‏ NOVI‏ ניט געקענט דורכפירן. די פאַרזאַמלונגען פון דער חלוצישער, סאַציאַליסטישער און קאָמוניסטישער יוגנט זיינען געווען אונטערערדיש PR‏ האָבן געטראָגן דעם כאַ- ראַקטער PD‏ װידערשטאַנד דעם שונא. PNR VINT‏ צוגע- גרייט TINA‏ דער אויפשטאַנד, דאָרט זיינען אָרגאַניזירט געװאָרן די פאַרבינדונגען WWE‏ די ווידערשטאַנדס:גרופּן PR‏ די געטאָס פון ווילנע, ביאַליסטאָק, װאַרשע TIN‏ דאָרט DX‏ דערצויגן TIN‏ אויסגעבילדעט געװאָרן דער אידישער פּאַרטיזאַן. קולטור-אַרבעט WAIN PN‏ געמאַכט געװאָרן דורך יחידים, איינצעלנע פּערזאַנען האָבן PN‏ דער שטיל, יעדער PT AND‏ אונטערערדיש, AY PT PR‏ שטיבל, יעדער PN‏ זיין אופן ONT‏ געוועבט און געשפּינען אידישע געשיכטע, געשריבן בלעטלעך צו דער טרויעריקער געשיכטע פון דער קעגנװאַרט, פאַרצייכנט די טאָגיטעגלעכע בלוטיקע געשעץ- נישן. דער אַלטער רעדאַקטאָר NOD‏ קאַפּלאַן, דער אַלטער היסטאָריקער הערשבערג, דער אַלטער געזעלשאַפטלעכער טוער, דער גרינדער פון לינת הצדק DN‏ װעטעראַן פון דער ציוניסטישער באַוועגונג PNR‏ ביאַליסטאָק, יהושע העשל קלעמענטינאָווסקי -- JANN‏ פאַרצייכנט “WDNR YU.‏ לעבענישן, זעענדיק DN‏ איבערלעבנדיק OND‏ עס WAV)‏ מיט דער קהילה און מיט דער סביבה, וואו זיי TINT‏ אָפּגעלעבט זייער TAN‏ פּראָדוקטיוו-געזעלשאַפטלעכן לעבן. ,די אַלטע משכילים NOVA PN TWIT‏ געשטאַרבן. מיט PT‏ זיינען פאַרשוואונדן אויך זייערע כתב-ידן. דער אינגערער דור אי ...

די טעג, TONY‏ און חדשים AND‏ די העכער פופציק טויזנט אידן -- פרויען, קינדער, מענער, יוגנטלעכע NN‏ זקנים -- אין דער אָפּגעשלאָסענער ביאַליסטאַקער NOVI‏ האָבן “PT‏ געצויגן ON‏ אַן אייביקייט. עס DN‏ געווען אַ טרויץ- ריקע OND IS VP INK‏ עס האָט PT‏ גאָרניט געזען קיין סוף. טויזנטער TPR‏ צווישן זיי PIN‏ פיל פרויען, זיינען אַװעק אַרבעטן ביי שווערע און אומדערטרעגלעכע “PINT‏ גונגען צו די נאַציס, כדי IND‏ דעם צו קענען דורכלעבן די צייט. כאָטש מען האָט BIA‏ געוואוסט וועגן די YOINT‏ שווערע באַדינגונגען, איז WAX‏ ניט געווען קיין אַנדערע ברירה. ביי דעם אַלעם TIT‏ אָנגעקומען טרויעריקע נייעס ...

... דער בּיאַליסטאָקעו יזכּור- בּוך

... די זעלביקע מאַכט ONT ONT)‏ אונז אַרײנגעקװועטשט PR‏ חזיר'שע באַדינגונגען פון לעבן, פאָדערט TD‏ אונז "NOON‏ yor?‏ ריינקייט, TD Yon‏ שמוציקע געטאָס, -- בלבולץ זי — ווערן פאַרשפּרײט קלעפּיקע קראַנקהייטן PIN‏ צווישן דער הויכער דייטשער ראַסע. ביאַליסטאָק האָט באַלד אין די ערשטע חדשים PT‏ ריינגעװואַשן פון דאָזיקן בלבול, אין ...

“AD האָט דער‎ INT TIN בכלל בויט מען ניט.‎ NOVI PR אָפּטײל פון אידן-ראַט, אונטער דער אָנפירונג פון גרויסן‎ מיטגליד),‎ UI בוי:אונטערנעמער, נחמן גאָלדפאַרב (אַ‎ אויסצופירן וויכטיקע פונקציעס. די קהלה'שע בנינים, די‎ פאַבריקן, פאַרשיידענע לאָקאַלן פון די אינסטיטוציעס, דער‎ “YX פּאַלאַץ", האָבן‎ םענעגייא‎ PT PR אידן-ראַט גופא‎ אַ סך אַרבעט ביים בויען, איבערבויען,‎ WT פאָדערט‎ PIN אַרבעט איז‎ PIM צובויען און פאַנאַנדערבויען. ניט‎ “YOR די פּאַרקאַנעס אַרום געטאָ, וועלכע ווערן‎ DMN פאַראַן‎ TN שייכות מיט פאַרקלענערן‎ PR מאָל איבערגעשטעלט,‎ איבעררוקן די געטאָ. בוי-:מאַטעריאַלן באַקומט מען פון‎ אױיסער דער‎ APT דייטש, אַ קליינעם טייל פון די אידישע‎ פּלאַנ-‎ PT PR צעװאַרפן,‎ TOR PR ער האַלט‎ ONT NOVI ביאַליסטאָק, כדי‎ YOON די‎ TONY מעסיקער אַקציע פון חרוב‎ אַ נייע, עכט דייטשע‎ DIN PR PIN שפּעטער‎ TWD צו‎ די צוגעפוילטע, פאַרפּרוכנעװאַטע,‎ WM ביאַליסטאַק. אָט‎ באַלקעס,‎ DX דורכגעפלאַכטענע מיט טשװועקעס ברעטער‎ געטאָ. מיט‎ PR עס דורכגעפירט די בוי-אַרבעטן‎ Py אָנגעקומען די‎ PR עס‎ WN עטלעכע חדשים צוריק,‎ פינצטערע, בלוטיקע כמאַרע אין ביאַליסטאַקער געגנט‎ “DN (נאָוועמבער 1942), האָט די דייטשע מאַכט געהייסן‎ PN בויען עטלעכע צענדליק באַראַקן צוליב אַ צוועק, װאָס‎ דער עפנטלעכקייט געבליבן אומבאַקאַנט,‎ PX ...

אין אַ בריוו ON‏ רפאל רייזנער האָט צוגעשיקט צו דער ,ביאַליסטאַקער שטימע" (מאַיייוני 1946), האָט עֶר איבערגעגעבן פאַלגענדע פּרטים AYN‏ דעם OW‏ פון NOD‏ קאַפּלאַן; ווען ס'איז אויסגעבראַכן די ,אַקציע" פון 5טן פעברואַר 3, האָט זיך NOD‏ קאַפּלאַן געפונען באַ זיך PN‏ אַ באַהעל- טעניש, נאָר די לופט PR‏ דאָרטן געווען ממש דערשטיקט צו TY‏ האָט ער זיך באַנאַכט געפּרואווט אַרױסכאַפּן שעפּן אַביסל פרישע לופט, האָט AY‏ זיך באַלד פאַרקילט, אויפץ דריטן טאָג פון דער שחיטה WY ONT‏ באַקומען די מעגלעכ- קייט IW‏ געפינען PT‏ אין דער פאַבריק, וואו זיין עלטסטע טאָכטער, סאַניע, האָט געהאַט אַ פאַראַנטװאָרטלעכן ON‏ PR‏ די געטאָ-פאַבריקן PT TINT‏ געמעגט געפינען די אַרבע- טער OT PR TINT OND‏ געאַרבעט פאַר דער שחיטה און זיי האָבן דאָרט געהאַט שוץ, ניט אַרוױסגעפירט I‏ ווערן PP‏ טרעבלינקע. אויף אַזאַ אופן האָט פּסח קאַפּלאַן, דורך זיין טאָכטער גענאָסן פונ'ם זעלביקן שוץ, YON OND‏ אַרבעטער, אויך איך מיט מיין פאַמיליע PT TANT‏ געפונען PR‏ דער זעלביקער פאַבריק. אָבער MOH‏ קאַפּלאַן, PNR OND‏ ...

טראָט, אויסגעמוטשעט PR‏ האַלב-טױטע TID‏ די עטלעכע טעג ליגן אין די באַהעלטענישן. און טאָמער האָט איינער פון די אומגליקלעכע ניט געקענט מיטמאַכן דעם PN AVN‏ ער באַלד אַרױסגעפירט געװאָרן פון דער ריי DN‏ עֶר ליגט PW‏ אַ דערשאַסענער. אַזױ האָבן די נאַציגזלנים PN‏ פאַרלויף פון דער ONT OND NN‏ געדויערט די שחיטה, איבער. געלאָזט דערשאַסענע אידן אויף די ביאַליסטאַקער גאַסן העכער טויזנט. פּסח קאַפּלאַן ONT‏ עס געזען מיט די אויגן, האָט ער זיך ON PP‏ ניט געקענט געפינען TN‏ געהאַלטן PN PR‏ רעדן צו זיינע פריינט און באַקאַנטע, אַז ער װעט עס ניט אויסהאַלטן, -- , געדענקט", ONT‏ ער גערעדט TAY‏ -- ,אַז ווען ס'וועט קומען די שעה פון נקמה, זאָלט TPN‏ באַצאָלן ווי זיי האָבן פאַרדינט", ...

... לן, DN‏ די צווייטע װויסנשאַפטלעכע ביבליאָטעק אויפץ נאָמען WNIT TID‏ ביי דער קהלה -- PON ONT‏ עקזיסטירט ניט מער. די גע שטאַפּאַ ONT ONT‏ ליקווידירט. די פּרעסע PN‏ פאַרשוואונדן און אפילו די דייטשע אַפיציעלע צייטונגען, זיינען שפּעטער פאַרבאָטן געװאָרן PN‏ דער געטאָ. עס זיינען ניט געווען קיין טעאַטער, PP‏ מואוויס, קיין קלובן, קיין יוגנט-אָרגאַני זאַציעס -- פון דעם אַלעמען איז קיין זכר ניט געבליבן. אויך איז אָפּגעמעקט געװאָרן פון דער אױבערפלאַך די גרויס- פאַרצווייגטע פּראָפעסיאָנעלע באַוועגונג TID‏ , בונד" TID DN‏ די אַנדערע פּאַרטײען. NT‏ איז OW]‏ דער PROD‏ אויפצו- קלערן, OND‏ עס טוען די יעניקע, וועלכע זיינען געווען פאַרבונדן מיט די דאָזיקע באַוועגונגען, און צי MT‏ זיינען איבערהױפּט געבליבן PN‏ דער געטאָ TH‏ ביאַליסטאָק, ביאַליסטאָק איז אָפּגעשניטן פון יעדן קולטורעלן לעבן אָבער עס OPN‏ געווען אַ טעות צו גלויבן, TON IN‏ האָבן זיך נישט IN‏ עצה געגעבן. עס זיינען נישט אָנגעקומען T°)‏ צייטונגען? PT ORT‏ געפונען אַ איד א ריזיקאַנט, וועלכער האָט אײינגעאָרדנט ביי PNR PT‏ קעלער אַ פּונקט, וואו מען ONT‏ געקענט הערן די לאָנדאָנער ראַדיאָ און PT‏ דערוויסן

... “YA עצה‎ IN PT אידן האָבן‎ WAIN זיי צו פאַרריכטן.‎ TON PN PIN איינגעאָרדנט געהיימע מנינים,‎ ONT געבן און מען‎ די קעלערן. ווען די היטלעריסטן האָבן‎ PN בוידעמס און‎ ביאַליסטאָק און די נייעס‎ PR Bw פאַרברענט די גרויסע‎ אויף דער ראַדיאָ אין לאָנ-‎ TANYA געמאָלדן‎ PN וועגן דעם‎ באַלד נאַכדעם געקומען אַ געשטאַפּאָװיעץ צו הרב‎ PX דאָן,‎ דר. ראָזענמאַן, דער פאַרזיצער פון דעם אידן-ראָט. דער רב‎ דער גע-‎ TD הױיפּט-קװאַרטיר‎ PN איז אָפּגעפירט געװואָרן‎ TID שטאַפּאַ וואו עס זיינען געווען נאָר אַנדערע מיטגלידער‎ זיינען געצוואונגען געװאָרן פון די‎ VON OT דעם אידן-ראַט.‎ TN געמוזט אונטערשרייבן אַ פּראָטאָקאָל,‎ TANT PT TIN נאַציס‎ זייער‎ AND די סאַװועטן אונטערגעצונדן די שוהל‎ TINT ONT פאַרלאָזן ביאַליסטאָק,‎ ...

כאַראַקטעריסטיש זיינען געווען די נאָכװײיענישן TID‏ פּרוזשענער עװאַקואַציע. אינגיכן PNR‏ אַראָפּגעקומען אַ דעלעגאַציע TD‏ פּרוזשענער אידן-ראָט מיט אַ פאָדערונג אַז ביאַליסטאָק זאָל שטיצן WN‏ קאַלאַניע PR‏ פּרוזשענע, װאָס לעבן PR‏ גרויס אַרעמקײיט און דחקות. דער אידן-ראַט ONT‏ באַשטימט פון זיין קאַסע IN‏ אײינמאָליקע סומע פון 100,000 רובל DX‏ חודשלעך צו 50,000 רובל, אָדער 5 טויזנט IND‏ פון דעמאַלט IX‏ פלעגט דער מיטגליד פון פּרוזשענער “TPN‏ ראַט, Pw‏ אַלע חודש קומען, זיצן PNR‏ ביאַליסטאָק אַ IND‏ װאָכן, איינקאַסירן די געלט TID‏ אידן-ראַט, DX‏ דערביי DIN‏ איבערמיטלען בריוו אַהין און צוריק TAN DR‏ פּריואַטע געלט פון דאַנען צו קרובים, ...

דער אידױראַט האָט עטלעכע מאָל עפנטלעך “YA‏ װאָרנט, מען זאָל זיך אָפּהאַלטן TD‏ פאָרן צוריק “PND PP‏ סטאָק, ווייל די רעזולטאַטן PT Ty‏ שרעקלעכע. די װאָר ענונג האָט טיילווייז געווירקט און דער צוריקפאָר איז אַביסל פאַרהאַלטן געװאָרן. PRINT WAN‏ מען משער, TR‏ IX‏ ערך 1,500 פּרוזשענער זיינען צוריקגעקומען. זיער לאַגע PN‏ צוערשט געווען זייער אַ שווערע. MT‏ זיינען געווען אויסגעשטעלט יעדע yar‏ אױיף סכנת-נפשות. שפּעטער אָבער האָט די מאַכט, אַפּנים אויך ניט אָן דער השתדלות פון אידן-ראָט, געביטן PR‏ קוק אויפ'ץ ענין. די פּרוזשענער האָבן זיך אָנגעהויבן איינלעבן PR‏ ביאַליסטאָק. און ווען די גרויסע, שווערע נאָוועמבער כמאַרע PR‏ געקומען, ONT‏ זי מיט איר געדיכטער פינצטערקייט אַלץ פאַרכלאַפּעט און ס'איז שוין פאַרריבן WT TINA‏ אונטערשייד WU‏ היגע פּרוזשענער, WIN‏ אַנדערע פּראָװינציאָנאַלע אָנגעקומענע. פינף טויזנט ביאַליסטאָקער זיינען אַרױסגעריסן געװאָרן TID‏ זייער היימאט-שטאַט און איבערגעװאָרפן געװאָרן אין אַ פרעמד אָרט. די ONT TPR‏ מען PP‏ פּרוזשענע געפירט PR‏ אָפענע לאַסט-אױטאָס, דער האַרבסט 1941 PR‏ געווען זייער אַ קאַלטער, DR‏ די TPR‏ זיינען געקומען האַלב-פאַר: פראָרענע: אַ קילאָמעטער IND‏ פּרוזשענע OTN‏ דער “INA‏ צער טראַנספּאָרט אָפּגעשטעלט TIN‏ ס'ווערט דורכגעפרעגט אַ גרינדלעכע פּערזענלעכע רעוויזיע. מ'זוכט גאָלד, געלט

דער סיסטעמאַטישער און פּלאַנמעסיקער דייטש האָט אַרױסגעטריבן די ווייסרוסן פון פּרוזשענע PP‏ דייטשלאַנד TN‏ זיי דאָרט פאַרקנעכט מיט שלקאַפישער אַרבעט, זייערע הייזער ONT‏ ער באַשטימט IND‏ די אַרױסגעטריבענע “ND‏ סטאָקער אידן. ON‏ גרויס עס זאָל ניט POT‏ די זאָרגזאַמקײט DN‏ ברידערלעכקייט פון די פּרוזשענער AND TPR‏ זייערע שווער-געפּרואווטע ביאַליסטאָקער, INT‏ זיינען די לעבנס באַדינגונגען AND‏ די ניי-אָנגעקומענע גאַנץ שווערע און די בענקשאַפט נאָך דער אַלטער היים אַ גרויסע. ביי דער ערשטער געלעגנהייט, TWN‏ עס ווערט אַביסל װאַרעמער, רייסן PT‏ אַרױס אונטערנעמונגס-לוסטיקע ביאַליסטאַקער צוריק אין זייער געבורטס-שטאַט, ריזיקירנדיק דערביי ONT‏ לעבן! ANT‏ בלייבט די גרויסע מערהייט PR‏ פּרוזשענע און מאַכט WNT‏ צוזאַמען מיט'ן JOINT‏ אידישן ישוב דעם לעצטן דאָרן-וועג.

דעקא אַ ANY‏ ביאַליסטאַק, 101 סעפּטעמבער, 1942 ...

... אידן ראַט, ביאַליסטאָק, דעם 25טן נאָוועמבער 1941, ...

קוים זיינען די ,װאָלקאָוויסקער מיידלעך" (אַזױ פלעגט מען רופן די פרויען אָפּגעשיקטע PP‏ װאָלקאָװיסק אויף קאַרטאַפל גראָבן, מייסטנס זיינען דאָס געווען יונגע “TP‏ לעך) אָפּגעפאָרן און TWIT OW‏ אָפּגעװישט געװאָרן די טרערן פון די יאָמערנדע עלטערן, VN‏ אַ שווערע שװואַרצע כמאַרע האָט באַדעקט דעם ביאַליסטאָקער הימל. מ'האָט זיך דערוואוסט, IX‏ עס קומט IND‏ אַ געראַנגל וועגן אַ TID POD‏ טויט, וועלכער PR‏ אַרױסגעגעבן געװאָרן אויף TPN YON‏ PR‏ ביאַליסטאָקער דיסטריקט. דעם פרייטיק, 20טן “PR‏ טאָבער 1942, (אַ , שװאַרצער פרייטיק") ווען די “AR‏ זיכערקייט UNA‏ דערגרייכט PR‏ העכסטן פּונקט און אַזױ אויך דער יאוש פון די מענטשן, האָבן הונדערטער מאַמעס, וועלכע האָבן געהאַט וועלכע עס PN‏ באַציאונגען מיט WOW‏ דער געטאָ, אַרוױסגעפירט זייערע קינדער צו די באַ- קאַנטע קריסטן. עס האָט PT‏ נעמלעך פאַרשפּרײט אַ ידיעה, IN‏ די דייטשן פאָדערן אַרױסגעבן זיי דעם , אומפּראָדוק- טיווז" עלעמענט TD‏ געטאַ ONT)‏ הייסט די ניט-אַרבעטנ- דיקע זקנים און קליינע קינדער). NAW‏ דעם 31טן “PR‏ טאָבער בינאַכט, PT UNA‏ בליץ-שנעל פאַרשפּרײט די ידיעה, IX‏ ביאַליסטאָק מיט נאָך עטלעכע גרעסערע שטעט (גראָדנע, לאָמזשע, װאָלקאָויסק, זאַמבראָוו, קרינקי, יאַשי- נאָווקי PX‏ פּרוזשאַנע) זענען ,געראַטעװועט", דערפאַר WAN‏ ,גייט" די פּראָווינץ,

... ‏ געשילדערט די העלדישקייט פון אידישן זעלבסטשוץ PR‏ ואַרשע, װאָס האָט דעם 19טן יאַנואַר 1942 פאַרפירט ,אַ קאַמף מיט די דייטשע זשאַנדאַרן". בשעת דער שלאַכט TINT‏ די IPN‏ ,אַרױסגעויזן אַ זעלטענע העלדישקייט און מסירת נפש" TIN‏ דערמיט יאָפּגעװאַשן זייער פלעק TD‏ פּחדנות". דער אויפרוף פאַרענדיקט PT‏ מיט פאָלגענדע װוערטער: ,די וואונדערלעכע העלדישקייט TD‏ ואַרשעװער TDN‏ דאַרף דינען AND‏ אונז, פּאַליאַקן, אַלס ביישפּיל". דער מחבר TD‏ דער PON]‏ באַמערקט, IN‏ לויט אינפאָרמאַציעס וועלכע ער האָט געקליבן, ONT‏ דעם דאָזיקן אידישן באַװאַפנטן ווידער- שטאַנד אַרױסגערופן אַ נייע עװאַקואַציע TID‏ עטלעכע טויזנט אידישע אַרבעטער, און IR‏ , דער אָפּקלאַנג TID‏ די דאָזיקע קאַמפן האָט געמאַכט אַ שטאַרקן איינדרוק PN‏ ביאַליסטאָק, וועלכע לעבט איצט איבער YPM IIA‏ טעג TID‏ פּאָגראָם-מורא",

... נומען WN‏ סאַנקציעס לגבי דער גאַנצער OVI‏ אַרבעט-אָפּטײל ביים אידן:ראַט ביאַליסטאָק, דעם 28טן יאַנואַר, 1943,

PNY‏ טעג פאַר דער פעברואַר-מאָרד-אַקציע PNR‏ ביאַלי סטאָק, PR‏ 1943, נישט האָבנדיק PP‏ זיכערקייט, צי VW‏ און זיינע נאַענטע חברים, OND‏ האָבן געקענט דעם TIO‏ פונ'ם קאָנספּיראַטיוון אַרכיוו, וועלן דורכלעבן, פּלאַנירט טאַמאַראָף ONT‏ אַריבערפירן דעם אַרכיוו אויסער דער NOVA‏ TIN‏ איבערגעגעבן דאָרט די מאַטעריאַלן בראנקא וויניצקא, צי דער דאָזיקער פּלאַן איז רעאַליזירט געװאָרן ND AN]‏ דער ערשטער מאָרד-אַקציע, ווייסן מיר נישט. לויט YON‏ װאַרשײנלעכקײיטן איז דער אַרכיוו נאָך דעמאָלט פאַרבליבן PN‏ געטאָ. בראנקא וויניצקא PN‏ געווען טאמאראפ'ס “AND‏ בינדלערין WOW‏ דער געטאָ TID TN‏ טאמאראָפ'ס נאָטיצן דרינגט IN OK‏ איר אויפגאַבע PN‏ געווען צו פאַרזיכערן דעם AVIAN‏ ...

דעם אַרכיוו געזוכט OY TON]‏ װוי דער היטלעריסטישער “IPR‏ פּאַנט PN‏ אַרױסגעטריבן געװואָרן TID‏ ביאַליסטאָק. OT‏ האָבן געזוכט אומאָפהענגיק איינער פון אַנדערן. בראַניא וויניצקא האָט געזוכט באַלד PN‏ די ערשטע טעג נאָך דער “ND‏ פרייאונג, PR‏ אויגוסט 1944, אָבער אירע באַמיאונגען זיינען געווען פרוכטלאָז?, ...

ביאַליסטאַקער געשיכטע. OR‏ שרעקלעכע צרה נאָך דער אַנדערער: טויזנטער אידן פאַרברענט PN‏ דער גרויסער Yaw‏ און געשאָסן PR‏ די JON‏ די , דאָנערשטיקדיקע", ,שבת'דיקע" זונטיקדיקע" וכו', געטאָ, געלע לאַטעס, שרעק- לעכע איזדיעקעווען זיך, אַרעמקײט, עבודת פּרך, שרעק TN‏ אומזיכערלייט, טויזנטער מענטשלעכע קרבנות, JON‏ טויזנ- טער פּלוצלונג פאַר'יתומ'טע, פאַרצווייפלטע. PON ONT‏ האָט געשאַפן אַ געהעריקן באָדן AND‏ פּסיכישער נידער-: געשלאָגנקייט פון אַ מאָסן כאַראַקטער, בכן אַ גינסטיקער באָדן AND‏ פאַרצווייפלטע שריט ובתוכם זעלבסטמאָרדן, צִי TIT‏ אַזעלכע TONY‏ פאַרגעקומען? PR‏ גלויב, IN‏ גאַנץ באַ- שטימט Lk?‏ הגם YT‏ האָבן קיין מאַסן:כאַראַקטער ניט אָנגעץ- נומען, און PR‏ דעמאַלטיקן תוהו ובוהו פון די ערשטע שרעקלעכע WIN) NIA‏ יוני-יולי 1941( MT ONT‏ קיין קראָ- ניקער ניט פאַרצייכנט. אויך נאַכער ONT‏ מען זיי PIN‏ נישט דערמאַנט. TON‏ אַזעלכע פאַלן פאָרגעקומען מאַסנווייז, װאַלטן זיי באַשטימט באַמערקט געװאָרן און פאַרצייכנט “YX‏ װאַרן ...

שטיל און נאָכקלערנדיק קוק PAU PT PR‏ היינט, נאָך פיל יאָרן, אין די VEIN‏ אותיות PR‏ מיין שװואַרצן העפט, INN‏ איך PT INT‏ דעמאָלט איבערגעשריבן, ,נעמט IND‏ אונז נקמה!" -- קלינגט היינט ON‏ דעמאַלט PR‏ מיינע אויערן. װוי נעמט מען נקמה IND‏ די 15 טויזנט ביאַליסטאַקער שלמה- לעך, משהלעך, לאהלעך, שלומיתלעך, AND‏ די 90-80 טויזנט אידישע קינדערלעך פונ'ם , ביאַליסטאָקער באַצירק", ONT)‏ די נאַצישע מערדער TANT‏ אויסגעשאַכטן? צי TANT‏ מיר op‏ געווען זייער הײיליקע צוואה? ספקות “IN PR‏ זיכערקייט! TN‏ אפשר PR‏ די איינציקע נקמה, OND‏ מיר זענען דאָ, OND‏ מִיר זענען נישט פאַרשוואונדן, OND‏ מיר גלויבן און ווילן IX‏ נצח ישראל לא ישקר? ...

... ביאַליסטאָק PR‏ דעמאָלט פאַרשפּאָרט געװאָרן. עס זיינען פאָרגעקומען פאַלן, OND‏ מענטשן זיינען PT‏ געפאַלן PR‏ די אָרעמס, מ'וועט לעבן! אין דער זעלביקער OY‏ זיינען 0 טויזנט פּראַװינצער אידן, געגאַנגען WoT‏ לעצטן וועג PR‏ די טויט-לאַגערן..,

מרדכי טענענבוים-טאַמאַראָף איז אין ביאַליסטאָק אויך PR WIA‏ נאָענטער פאַרבינדונג מיט געוויסע פירער פונ'ם אידן-ראַט, באַזונדערס מיט אפרים באַראַש. פון צייט צו צייט פלעגט באַראַש PIN‏ איבערגעבן טענענבוימ'ען געוויסע דאָקומענטן, איינמאָל, ONT‏ טענענבוים באַקומען TID‏ באַראַש'ץ אַ פּעקל מיט ANA‏ אויסטערלישע דאָקומענטן TIN‏ פאַטאָגראַפיעס. PN ONT‏ געפונען געװאָרן PNR‏ קליידער TID‏ אַרוסגעפירטע TPN‏ פון דער פּראָווינץ. די דאָזיקע קליידער זיינען, WI]‏ אַ געהעריקער דיזענפעקציע, צוריקגעשיקט גע" װאָרן קיין ביאַליסטאָק ON‏ רוישטאָף AND‏ פאַבריקאַציע PR‏ דער טעקסטיל-אינדוסטריע. בעתץ סאָרטירן TID‏ אָט-די צוריקגעקומענע קליידער פון די אַרוױסגעפירטע אידן, TANT‏ די אַרבעטער PT‏ אָנגעטראָפן PIN‏ עטלעכע פּערזענלעכע דאַקומענטן TID‏ אַזעלכע אידן. די אויפשריפטן אויף דעם PR‏ געווען ,טרעבלינקע". און דורך דעם PR‏ אַנטפּלעקט גע" TANT‏ דער שרעקלעכער TIO‏ װאָס עס האָבן אויסבאַהאַלטן די נאַציס, װועגן די דעפּאַרטירטע TD TPN‏ דער “NIT‏ סטאָקער פּראַווינץ, PR‏ סוף 1942,

... יאָר פון נגישות, רויבערייען, בעסטיאַלישע מאַסן-מאָרדן DR‏ אַלע אידישע קיבוצים. PR PIN‏ ביאַליסטאָק האָבן מיר געהאַט TD WX‏ שרפות. , פרייטיקדיקע". . . ,, דאָנערשטיק- דיקע"... , שבת'דיקע"..., עװאַקואַציעס אאַיװו. (געוויס געמיינט די צוויי טויזנט אידן לעבעדיק-פאַרברענטע DPN‏ דער ביאַליסטאַקער שוהל; און די קדושים PNR‏ די אַקציעס פון 1027 יוני, 2טן יולי, און Naw‏ דעם 12טן יולי 1941, וועלכע זיינען נאַכער באַצײיכנט געװאָרן מיט אָט-די נעמען; און די , עװואַקואַציעס" (געמיינט די טראַנספּאָרטן PP‏ טרעבלינקע DR‏ צו אַנדערע אױיסראַטונגס-לאַגערן).

אין מיטן יולי 1943 -- ONT‏ דערציילט רייזנער -- PR‏ 2 פאַרשפּרײט געװאָרן אַ קלאַנג, IN‏ עס דאַרף קומען We‏ וויכטיקע WOMAN‏ וועלכע איז VINA T‏ געװאָרן מיט דער גרעסטער אומרואיקייט. אין דעם טאָג האָט כמעט קיינער PT‏ ניט באַװיזן PIN‏ דער גאַס. עס זיינען אויך ארומ געגאַנגען שטאַרקע קלאַנגען, אַז די איצטיקע קאָמיסיע זאָל PT Pw‏ די לעצטע, וועמענס WIND‏ עס VY‏ דעצידירן לחיים אָדער למוות. גלייכצייטיק PK‏ באַוואוסט געװאָרן, אַז עס האַנדלט PT‏ וועגן די צוויי נאָך IY‏ יענער צייט עקזיס- טירנדיקע גרעסערע געטאָס: VM WIN?‏ אירע WDA‏ 80 טויזנט אידן, און ביאַליסטאָק מיט אירע 40 טויזנט, IN‏ איינע פון די ביידע גייען די OITA MRI‏ ליקווידירן, PNR‏ כמעט AND‏ אַלעמען קלאָר געווען. VON]‏ באַזוך פון דער (נאַציי שער) קאָמיסיע ONT‏ אינזש. באַראַש איבערגעגעבן “IND‏ טרוילעך AWD‏ זיינע נאָענטע מיטאַרבעטער, IN‏ פונ'ם לעצטן באַזוך PN‏ ער ניט אָפּטימיסטיש געשטימט. TD‏ דעם PW PR‏ ANI?‏ געװאָרן, אַז WIN?‏ בלייבט TN‏ ביאַליסטאָק שטייט אויף דער ריי ליקווידירט צו ווערן. די אידן-ראָט “ODN‏ מיסטן האָבן FN]‏ געהאָפט, IX‏ עס VY‏ אפשר געלינגען אָפּצושטופּן דעם אומגליק",

די אַריבער 15 טױיזנט מענער, פרויען DR‏ קינדער, וועלכע האָבן נאָך דער שחיטה PT‏ געפונען אין די גערט- נער, זיינען דורך די נאַצי-בעסטיעס אַרומגערינגלט “YX‏ װאָרן TX‏ מיט קאָלבעס איבער די HYP‏ זיינען MT‏ געטריבן TINA‏ דורך יוראָווצער גאַס צום פּעטראַשער פעלד, װאָס PK‏ ספּעציעל באַשטימט געװאָרן פאַר אַ פּייניקונגס-אָרט פאַר אידן, ווייל VON‏ אױיבנדערמאַנטן פעלד TINT‏ זי “WZ‏ זאַמען מיט אַלע ביאַליסטאָקער בירגער אַנטײילגענומען PR‏ די אָקטאָבער-פייערונגען, וועלכע זיינען דאָרט דורך דער סאָװועטן-מאַכט דורכגעפירט געװאָרן PR‏ יאָר 1939, ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך

... רה דעם 1023 אױגוסט, 1943, TY‏ עס “YA PR‏ מאָנט i?‏ ווען די צווייטע INN‏ פון דער גרױליקער נאַצישער TONY‏ איבער די אידן אין ביאַליסטאָק, -- WA‏ ווייטער איבער רייזנער PR‏ זיינע עדות-פאַרצייכענונגען -- זיינען NOVI PR‏ אַרײנגעפאָרן 400 היטלעריסטישע “WWD‏ דערס. איינטיילנדיק I Pr‏ פינף PN IND‏ אַ גרופּע האָבן זי PT‏ אױיסגעשפּרײט איבער דער גאַנצער געטאָ. ...

... ען דער לאַנג דערװואַרטעטער נס VY‏ קומען. כמעט אַלע TANT‏ אין יענע פינצטערע, האָפנונגס- YIN?‏ טעג געהאַלטן, IN‏ ווען VIN‏ די NOVA‏ עקזיסטירן לכל הפּחות נאָך עטלעכע חדשים, װאָלטן די ביאַליסטאַָקער TPN‏ געראַטעװעט געװאָרן. די דאָזיקע השערה איז געבויט געווען PDN‏ פאַקט, ONT)‏ דער ראַטן-פאַרבאַנד ONT‏ צווישן 5טן TIN‏ 10טן יולי, 1942, אָנגעהויבן אַ ריזיקע אָפענסיווע ביי אַריאָל WIV? PI PW ONT TX‏ צייט דערגרייכט גרויסע דערפאָלגן, פאַרנעמענדיק אַריאָל, בעלגאָראַד, כאַרקאָוו און בריאַנסק. פון די אַלע השערות PR‏ האָפנונגען ONT‏ זיך, ליידער, אױיסגעלאָזן אַ טייך. די קליינע INA PR NOVA‏ גיך ליקווידירט געװאָרן, אָבער ווען זי װאָלט PT‏ אפילו “YX‏ האַלטן די עטלעכע חדשים, װאָלט עס PIN‏ גאָרנישט “YR‏ האָלפן. די ביאַליסטאָקער אידן, וועלכע זיינען געבראַכט “YX‏ װאָרן PP‏ פּאַניאַטאָוו, זיינען דאָרטן PNR‏ אַ גאַנץ קורצער VY‏ אומגעבראַכט געװאָרן,

שימפען און שלאָגן, TANT MT‏ זיך, מעשה , ספּאָרט", לוסטיק געמאַכט איבער TIN‏ דורך שטעכן PR‏ ווייכ-פלייש און YIN‏ אַרום האָבן זיי צע'מזיקט NR‏ יונגן ביאַליסטאָקער אינגל קאָזאַק, וועמעס פאָטער, אַ ביאַליסטאָקער דרוקער, PR‏ פאַרנומען TANYA‏ מיט TNT‏ דרוקערס TIN‏ פאַרשיקט "YX‏ TINT‏ אין אַ לאַגער PR‏ דייטשלאַנד. ONT‏ שווערסטע PNR‏ געווען אַנצולאָדן אייזערנע טיילן פון בריקן, וואו עס האָט זיך געפאַָדערט איבערמענטשלעכער כוח. אגב, האָבן פיל TD‏ אונז ביי דער אַרבעט באַקומען פאַרגיפטונגען, וי טעוועלע וורובעל, וועלכער TORN 4 PR‏ געווען קראַנק, באַטשקאָווסקי אַ שלאָסער PIN TIN‏ אַ דזשעז-שפּילער אין די יאָרן 1941-1929, TN‏ זילבערבלאַט, וועלכער ONT‏ געהאַט אַ מויער נעבן דרוסקינ'ס גימנאַזיע. אַ טייל פון TDN‏ האָבן “YR‏ אַרבעט PNR‏ ספּעציעלע ואַרשטאַטן ביי שניידעריי, “NOW‏ סעריי, שוסטעריי PR‏ אַנדערע פאַכן, וועלכע דער ס. ס, גענעראַל ONT‏ געעפנט אויף װאַרשעװער ON‏ נומער 27, מען האָט צו אונז PR‏ טורמע IY OY TH PAIN‏ צייט “YX‏ בראַכט TI‏ אידן, וועלכע האָבן PT‏ געהאַט אויסבאַהאַלטן PX‏ בונקערס, AN‏ די בוידעמס און קעלערן אין דער צייט פון דער PORN TI‏ פון דער געטאָ, און װאָס זיינען “WT‏ נאָך אַנטדעקט געװאָרן דורך די נאַ ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך

מען האָט אונז געהייסן גראָבן טיפע גריבער. “IN TID‏ פאַנג האָבן מיר געמיינט, ONT IN‏ גרייטן מיר PW‏ קברים PT AND‏ אַלײן, WA‏ גראָבנדיק טיף אין דער ערד, TANT‏ מיר זיך אָנגעשטױסן PIN‏ מאַסן-קברים מיט טויטע “YP‏ פּערס. ONT‏ זיינען געווען די ביאַליסטאָקער TDN‏ פון דער ליקווידירטער געטאַ. מען האָט TN‏ באַפוילן מיט די אייזערנע האַקעס אַרױסשלעפּן די הרוגים, אַרױפלײגן זי אויף שייטערהויפנס קלאַפטערווייז, באַגיסן מיט TN FH‏ אונטערצינדן. TON‏ גרופּע האָט געגראָבן, די אַנדערע ONT‏ געשלעפּט די אומגליקלעכע קרבנות און די דריטע האָט פון לאַנקע קלעצער פון אונטערגעשניטענע בוימער געמאַכט די שייטערהויפנס, און דערויף אַװעקגעלײיגט TIN‏ אונטער. געצונדן די מתים. PN ONT‏ געווען די עקלהאַפסטע אַרבעט, װאָס מיר האָבן INT PD‏ געטאָן. איך PI‏ געווען צווישן די אַרבעטער ביים שייטערהויפן, TN‏ אָט איז געקומען מיין פינפטער עטאַפּ פון גיהנום אונטער די נאַציס, די ביטערסטע איראָניע, װאָס בלויז דער טייוול אַלײן ONT‏ געקענט “AND‏ טראַכטן צו זיין דער WPS‏ פון PO‏ אייגן “IND POND‏ Pa po‏ דער זיבעטער ריפּ, IN‏ מיט מיין מיאוס-געװאָ- רענעם לעבן דאַרף PR‏ נאָך זינדיקן קעגן די טויטע, TAY?‏ מיין אייגן בלוט און פלייש, און דורכפירן די באַרבאַרישע לעסטערונג פון בזיון המת, ניט לאָזן ז ...

... קאָנפערענץ פון דער אַרבעטער-פּאַרטײ פּועלי-ציון ("באָראָכאָווצעס") PN‏ בּיאַליסטאָק PR‏ 1916 ...

... דעם 6טן יוני 1944, האָב PNR‏ צופעליק געפונען אַ שטיקל צייטונג און זיך דערוואוסט, אַז דער קאַמף אין אײיראָפּע Pr ONT‏ שוין אָנגעפאַנגען. מען “YA PW ONT‏ קענט זען, IN‏ די OMNI‏ ברעכן האַלז און נאַקען און IN‏ די בייזע, בלוטיקע שפּיל Pw PR‏ צו ענדע. מיר האָבן ONT‏ PN‏ געפילט PR‏ באַצוג צו אונז. די דייטשן זיינען געװאָרן נאָך בעסטיאַלישער, מען TN ONT‏ צוריקגעפירט אין ביאַלי- סטאָקער תפיסה. די NY‏ אַרום ONT TAX‏ מען “AND‏ גרעסערט, מען האָט TN‏ אינגאַנצן איזאָלירט TID‏ דער אַרומיקער וועלט, און אונז אגב אָנגעזאָגט, IN‏ מיר זאָלן ניט װאַגן צו דערציילן, ביי ONT‏ מיר TINT‏ געאַרבעט PR‏ די אַווגוסטאַװוער וועלדער. WA DX‏ עס PT OPV‏ אַרױסרעדן מיט אַ װאָרט, װעט דערשאָסן ווערן גלייך VEN‏ אָרט,

PN ONT‏ געווען דער עפּילאָג פון דער שרעקלעכער טראַגעדיע, חורבן ביאַליסטאָק, PW‏ נאָכדעם, וי עס PR‏ אַפּגעשלאָסן TINA‏ דער טראַגישער קאַפּיטל; 999/99“ דאציע פון ביאַליסטאָקער NOVI‏ מיר, די אַכט לעצטע “AND‏ קאַנער, זיינען געבליבן צו באַװיינען דעם חורבן, OND‏ מיר POON‏ האָבן געזען און צו עדות IND TANT‏ דער וועלט TIN‏ IND‏ אונזער פאָלק אויף דעם גרעסטן פאַרברעכן PN‏ דער מענטשלעכער געשיכטע, דעם מאַסן-מאַָרד PD‏ אונזערע ברידער. ...

... פאַראיינזאַמט PN‏ געבליבן זייער ברודער-קבר און דער מאָנומענט. נישטאָ PR DPR PP‏ אונזער ביאַליסטאָק, ...

... דער מוטיקער אויפרוף פון דער אידישער “ODANP‏ אָרגאַניזאַציע PR‏ ביאַליסטאָק, װאָס PN‏ אַרױסגעגעבן “YX‏ װאָרן דעם 15טן אױגוסט, 1943, ווען די היטלעריסטישע מערדער האָבן ליקווידירט די NOVA‏ איז נאָך מיט חדשים צוריק צוגעגרייט TANYA‏ עס PN‏ איבערגעגעבן געװאָרן, PN ONT IN‏ אָנגעשריבן געװאָרן DD‏ מרדכי טענענבוים- טאַמאַראָף. ONT‏ פונאַנדערטיילן TIN‏ אױיסקלעפּן דעם “DN‏ רוף איז PAN‏ דורכגעפירט געװאָרן TD‏ יונגע מיידלעך, ממש קינדער, וועלכע האָבן דורך דעם געװואָלט מיט עפּעס געבן WT‏ צושטייער צום אידישן װידערשטאַנדס-קאַמף קעגן די דייטשע מערדערס, ...

... די צוריקגעקומענע רעשטלעך PP‏ ביאַליסטאָק, די אױיסג עפּיײיניקטע WNW TN‏ געליטענע YORI TPR‏ שרעק- לעכן אידישן חורבן ביי די נאַציס, האָבן אויך אין זייער געוועזענער היים-שטאָט אויף אַ װוירדיקן אופן “AND JOVI‏ אייביקט דעם TID PIVTIN‏ די מאַרטירער, די צענדליקער טויזנטער אומגעבראַכטע קדושים ביי די היטלעריסטישע רוצחים; װוי PIN‏ דעם אַנדענק פון די העלדישע PT‏ און טעכטער פון דער אידישער ביאַליסטאָק, וועלכע TANT‏ אָפּגעגעבן זייערע Yay‏ לעבנס אין קאַמף מיטץן שונא, זי האָבן אָפּגעגעבן YI.‏ טייערע לעבנס ביים פאַרטיידיקן TIN‏ אויפהאַלטן דעם אידישן שטאָלץ און כבוד, ...

... די הזכרה אין שוהל די שטאָט ביאַליסטאַק האָט פאַרלוירן 60 טויזנט TPR‏ TIN‏ צוזאַמען מיט די שטעט פון דער VOR TRU RY‏ זיינען דורך די היטלעריסטן אומגעבראַכט געװאָרן 200 טויזנט אידן. ...

פאַראַן, פונדעסטוועגן, AND NX‏ שטעט אַרום ביאַלי סטאָק, וואו עס וואוינען נאָך היינט אידן TIN‏ עס לעבט זיך זיי נישקשה. PNR ONT‏ ביעלסק-פּאָדלאַסקי (די שטאָט TID‏ ש. י. סטופּניצקי ז"ל), 60 TPN‏ וואוינען PR‏ דער דאָזיקער שטאָט NT TART DX‏ אַהערגעשיקט אַ דעלעגאַציע מיט א בלומען-קראַנץ צו די טרויער-פייערלעכקייטן. PR‏ דער דאָזיקער דעלעגאַציע איז DIN‏ געווען דער פאַטאָגראַף יוסף לעוו. ס'וואוינען אויך אַ דרייסיק אידן אין סואוואלק און דאָס איז אַלץ, ...

... ,רבקה'לע די שבת'דיקע". דער מחבר פון דעם "NIA TPR‏ קאַנטער ביאַליסטאַקער פּובליציסט און ליטעראַט, דער רע- דאַקטאָר פון דער פאַר-מלחמה'דיקער אידישער צייטונג ONT,‏ ביאַליסטאַקער לעבן", MOD‏ קאַפּלאַן זיל. ONT‏ ליד DN‏ געשריבן געװאָרן נאָך דעם שרעקלעכן פּאַגראָם, וועלכן די היטלעריסטן TANT‏ אויסגעפירט, באַלד דעם דריטן NAW‏ ווען זיי זיינען PR PUN‏ ביאַליסטאָק. PNR‏ יענעם טאָג TY ONT‏ געכאַפּט אידישע מענער פון אַלע גאַסן וי אויך TID‏ די שטובן אַרױס און PR‏ אַ TD ONY‏ 5 טויזנט אַוועקגעפירט הינטער דער שטאָט און זיי דערשאָסן. די דאָזיקע קדושים ...

... בּיאַליסטאָקער װעבּערס ...

... PR‏ דער דאָזיקער וייטערדיקער ADIN‏ שילדערט סראָלקע קאָט די ערשטע יום-כיפּור נאַכט, באַלד נאָך דער מלחמה, PR‏ ביאַליסטאָק,

... ביאַליסטאָק אונזער שטאָט, ביאַליסטאָק אונזער געבוירן אָרט, ...

von‏ דערנענטערן זיך פון דער PAAR WOM‏ זיינען YOR‏ טאָג צוגעקומען פרישע אידן פון די באַפרײטע לאַגערן. ביאַליסטאַק איז INT‏ געווען דער דורכגאַנגס-פּונקט. די “IVS‏ טראַלע איז געווען אויף מינסקע 1 PR‏ דעם הקדש. דאָרט פלעגט מען שטיין אויפץ הויף אױיסװאַרעמען אַביסל די ביינער, די עצמות היבשות, און גלייכצייטיק כאַפּן אַ שמועס מיט די פריש-אַנגעקומענע. PT‏ אויספרעגן אויף באַקאַנטע, קרובים ONO PX‏ אויף אידן. יעדער PT ONT‏ געפילט אַזױ נאָענט OY‏ צווייטן -- פּשוט ברידערלעך. מיר PW TANT‏ דאַמאָלס געהאַט אָפּגעהאַלטן דעם װאָיעװאָדישן צוזאַמענ- פאָר, PR‏ וועלכן עס האָבן אָנטײל גענומען אַריבער 60 דעלעגאַטן און אויסגעוויילט טאַקע אויפ'ן דעמאָקראַטישן אופן אַ TWN‏ קאָמיטעט, פון וועלכן INT PR‏ געהאַט די ערע PTI‏ אַ געוויסע צייט ווייס-פּרעזידענט. אגב, DN‏ כדאי WW‏ באַמערקן, אַז דער אויבן דערמאַנטער צוזאַמען- ONT IND‏ געהאַט אַ ברייטן TIN‏ װאַרעמען אָפּקלאַנג אין דער גאַנצער, צו יענער צייט, באַפרייטער פּױלן. מיר TANT‏ אָרגאַניזירט אַ PP‏ און טאַקע כשר'ע, OND‏ האָט אָנגעהויבן אַרוױסגעבן צו 400-300 מיטיקן אַ טאָג. עס PW ...

... PN‏ בּיאַליסטאַק בּאַלד NI‏ דער מלחמה ...

... ענדלעך PR‏ געקומען דער DW‏ פּסח. JID‏ אַלע אַרומיקע שטעטלעך PR‏ מען געקומען INT‏ מצה. PNR‏ ביאַליסטאָק PON‏ האָבן מיר פאַרטיילט יעדן איינעם ווער עס INI PX‏ געקומען, זאָגאַר הויכע אידישע רעגירונגס- לייט, פון דער סאָוועטישער און פּוילישער מאַכט. פּשוט; ,כל הפּושט יד, נותנים לו", ...

ווייטער זיינען אַ צאָל שילדערונגען וועגן די אידן און זייער לעבן, באַלד נאָך דער מלחמה PR‏ ביאַליסטאָק. די קאָר עספּאָנדענץ פון אונזער YAWN‏ לאַנדסמאַן, NOD‏ בורשטיין ע"ה, PN‏ געווען גע- דרוקט אין דער ,ביאַליסטאַקער שטימע" באַלד נאָך דער מלחמה, Nos‏ בורשטיין PNR‏ געווען איינער פון די ערשטע צוריקגעקומענע PX TPN‏ דער היים:שטאָט YONI‏ חורבן, ער איז אויך געווען פון די ערשטע אָרגאַניזאַטאָרן און בויער פון דעם נייעם לעבן INT‏ ...

ניזירט און שעפּפעריש. וי מ'זעט פון דער , ביאַליסטאָקער שטימע", פּלאַנט איר אַרוסצוגעבן אַ וויכטיק געשיכטלעכן ווערק לכבוד דעם 25טן יובילעאום פון דעם זשורנאַל. מיר, דאָ PN‏ ביאַליסטאָק, TID‏ אונזער זייט, JON TAVT‏ קענען מיט דעם העלפן מיט מאַטעריאַלן פון דער צייט פון דער נאַצי שער אַקופּאַציע. עס האָט זיך איצט אָפּגעזוכט דער גאַנצער מאַטעריאַל, וועלכן פּסח קאַפּלאַן האָט NOVA PR‏ געזאַמלט TN‏ וועלכער האָט אַ קאַלאָסאַלן IND OY‏ דער געשיכטץ פון אונזער אומקום. עס אַרבעט אויך דערביי זייער פלייסיק די היסטאָרישע POR‏ מיט מאַגיסטער מ. טורעק און דר, דאַטנער אין דער שפּיץ, ...

... PN‏ די לעצטע TONY‏ זיינען אָנגעקומען PN‏ ביאַליסטאָק x‏ גרויסע ONY‏ רעפּאַטריאַטן TID‏ סאָװועט רוסלאַנד. דער אידישער קאָמיטעט באַזאָרגט זיי מיט עסן, מיט קליידער, מיט אַ דאַך איבערץ קאָפּ. עס פאָדערט PT‏ אַ גרויסע סומע געלט IND‏ דער דאָזיקער אַרבעט. ONT‏ איז אַ פּראַבלעם װאָס מוז ציען די אויפמערקזאַמקײט TD‏ אונזערע אַמערײ קאַנער ברידער. עס PN‏ צו האָפן TN‏ די ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט PR‏ אַמעריקע װעלן ניט TIN?‏ פאַלן די שארית הפּליטה פון We‏ הײימשטאָט,

... ביז מיט אַ קורצער צייט צוריק, זיינען אין ביאַליסטאָק געווען עטלעכע אידישע געשעפטן. עטלעכע “YD‏ סטאָקער, בראנסקער, טשעכאַנאָװוצער JANN TPN‏ בשות- פות געעפנט 4 געשעפטן פון פאַרשיידענע אַרטיקלען פון ערשטן געברויך. ביים היינטיקן טאָג PR PR‏ ביאַליסטאַק NT‏ TN‏ אידיש געשעפט, 2 קליינע אידישע אלעיארניעס TIN‏ עטלעכע אידישע יאַטקעס. 16 TPR‏ האַנדלען צו מיט שמאַטעס אויפ'ן מאַרק. ONT‏ איז דער אידישער האַנדל, ...

... די טירן פון ביאַליסטאָק PR WOW‏ טרויער, פאַרװויסט איז די שטאָט TID‏ אידישן טראָט; אומריינע שטיוול -- AX‏ שטיקער מצבות, ...

אלס איינער, וועלכער PR‏ געבאָרן DR‏ דערצויגן “YA‏ : װאָרן PR‏ דער גרויסער TIN‏ שאַפענדער שטאָט ביאַליסטאַק, די ביאַליסטאָק וועלכע PN‏ געווען ONT‏ וויגעלע פון גרויסע אידישע באַװועגונגען WD‏ פאַרשיידענע ריכ- טונגען, און וועלכע האָט אַרױסגעגעבן YP PLN IN‏ צאָל פון ועלט-פּראָמינענטן, האָט מיר באַזונדערס שאָקירט TX‏ צעבראָכן דער גרוס, וועלכן כ'האָב NT‏ אָפּגענומען TID‏ מיין היײימשטאָט TNT‏ דער פּאַרטיזאַנקע, חיה גראָסמאַן (אַ “OD‏ מעניצע פון הרב גראָסמאַן פון ברוקלין, נ. י.), וועלכע ווערט באַטראַכט אַלס די סענסאַציע פון דער קאָנפערענץ, ...

,זאָל PR‏ איצט שילדערן די מוח-שפּאַלטענדע פאַקטן, וועלכע כ'האָב געהערט YN‏ דער ליקװידאַציע פון דער ביאַליסטאָקער AT NOVA‏ לעצטער WAND‏ צו פאַרטיליקונג אין טאָטאַלער ליקווידירונג אונטער די אויסגעשרייען פון yaw,‏ ישראל" און ,למען oY‏ ישראל וארץ ישראל"?, ווער האָט די קראַפט נאָכאַמאָל אינערלעך:דורכלעבן ON‏ די שוידער-געשיכטע? זאָל איך שילדערן די גבורה פון די פּאַר הונדערט יוגנטלעכע, וועלכע TANT‏ אויפג עהויבן די TID IND‏ קאַמף קעגן דער נאַצישער בעסטיע אין דער לעצטער שעה TIP‏ דער שקלאַפן-עקזיסטענץ PNR PR‏ מאָמענט TID‏ באַשטמימונג? צי זאָל ONT‏ צום טױט פאַראורטײילטע אידנטום שטאַרבן וי שטומע שאָף וועלכע ווערן געפירט צו ...

די געאָגראַפישע לאַגע TD‏ ביאַליסטאָק TI DPT ONT‏ דער מלחמה היבש געענדערט. די דאָזיקע קרעסן-שטאָט, איז פּלוצלינג אױסגעװאָקסן בליז DMX‏ צװאַנציק קילאָמעטער פון דער סאָוועטישער גרענעץ. גאַנץ PN DON‏ ביאַליסטאַק געווען OPENPR‏ און אָפּגעשניטן פון דעם איבעריקן טייל פון פּולן-לאַנד, ווייל דער AVI‏ ביאַלי סטאָק-װאַרשע PR‏ געווען לעבנס געפערלעך JPR AND‏ לעבן די באַ-סטאַנציעס פון טזשיזשעו, זאַרעמבי קאָשטשעלני DR‏ אַנדערע פלעגט מען אַראָפּנעמען אידן TID‏ דער IND‏ און OT‏ זיינען דערשאָסן געװאָרן פון פּולישע באַנדיטן, PR ONT‏ געווען אפילו INT PIN‏ טראָץ דעם ONT‏ די PN IND‏ געווען באַגלײט TD‏ אַ ספּעציעלן װאַגאָן מיט מיליטער-לייט, OND‏ האָבן געדאַרפט באַשיצן די פאָרנדיקע אידן. אָבער אָפטמאָל PN‏ אפילו די דאָזיקע באַגלײטער ניט געלונגען PTI‏ די באַשיצער, PND NIN‏ איז געווען VE‏ טעג yo‏ שרעקלעכן פּאַגראָם PR‏ קיעלץ PR‏ אָנהױב יולי 6, לעבן זאַרעמבי קאָשטשעלני זיינען אַראָפּגענומען געװאָרן TD‏ דער באַן פיר חלוצים פון דעם קיבוץ PR‏ ביאַליסטא ...

... פון רעליף קאָמיטעט PNP] PN‏ 0 זלאָטעס פון ביאַליסטאָקער פאַרבאַנד PN‏ אַרגענטינע 825,000 זלאָטעס פון ביאַליסטאָקער פאַרבאַנד PR‏ אורוגװואַי ‏ 85,000 זלאָטעס פון ביאַליסטאַקער פאַרבאַנד אין אַפריקע 0 זדלאָטעס TD‏ ביאַליסטאָקער פאַרבאַנד PN‏ מעקסיקע 130,000 זלאָטעס אַנדערע קלענערע סומען 0 זלאָטעס צוזאַמען: 0 זלאָטעס ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכור-בּוך

... די לאַנדסמאַנשאַפטן ביי דער מיטהילף TD‏ קאָמיטעט האָבן דעמאַסקירט פיל באַנדיטן, וועלכע האָבן OWA‏ געווען די פאַרניכטונג TID‏ אידן, אַזױ איז פאַר'משפּט געװאָרן DIS‏ טויט דער איינוואוינער פון דאָרף אלעשקין, אַדאַמיוק, פאַרץ אַרוױסגעבן אידן, אַ צווייטער PR‏ פאַר'משפּט געװאָרן צו לעבנס לענגלעכער תפיסה. אַנדערע 2 באַנדיטן דאַרפן PR‏ גיכן גע'משפּט PWN‏ אַ גרופּע פון העכער 10 IND‏ װאַרטן DN‏ אורטייל AND‏ מאָרדן און אַרױסגעבן אידן DPR‏ שטעטל ציעכאַנאַווצע. עס קומט IND OMY‏ אַ פּראָצעס PNR‏ עלק TID‏ די ברידער גאַדאָלעװסקי, דמעקאַנסקי און "NOONP‏ טשעווסקי, צוזאַמען 7 באַנדיטן פאַר'ן זעלבן פאַרברעכן DPN‏ ראַדזשילאַָװוע. PR‏ ביאַליסטאַק זיינען פאַר'ימשפּט געװאָרן צו 5 און 6 יאָר דער TN IND‏ פרוי פוקמאַנאָװיטש AND‏ פּייניקן אידן PN‏ געשטאַפּאָ. TN‏ נאָך אַ גרופּע כוליגאנעס PR ONT)‏ די פאַרגעקומענע פּראַצעסן TANT‏ זיי באַקומען דעם "YX‏ העריקן Ob‏ דער גלח פון דער פּראַװאָסלאַװנער קירכע אויגעניוש וױירכאָוו, PR‏ פאַר'משפּט געװאָרן DY‏ טויט, VANS‏ האָבן אַ האַנט PR‏ ליקווידירן די NOVA‏ ...

PR‏ צווייטן אאָרטאָג TID‏ דער ענדגילטיקער ליקווידאַציע פון NOVA‏ דעם 16טן NT PN ,1945 VON‏ אַנטהילט TINY‏ אַ באַשײדענער מאַנומענט. אונטער אַ מגן-דוד PR PNR‏ אידיש געווען די אויפשריפט: DVT,‏ TH PIY TIN‏ זעכציק OPW‏ אידישע ברידער פון “YD‏ סטאָקער NOVA‏ דערמאַרדערט דורך די דייטשן, געווידמעט WNT‏ דעם הייפל איבערגעבליבענע JPN‏ 16.8.19423 -- 5 ת'נ'צ'ב'ה'י". און אונטן, PR WIR‏ דער OT‏ פון דער מצבה -- PR‏ געדענק עס ON PW‏ ניט גענוי -- האָבן מיר אויסגעקריצט: OY,‏ ישראל חי". דאָס איז געווען IX‏ אימפּאָזאַנטע, ערשטע מאַניפעסטאַציע, PN‏ וועלכער עס האָבען גענומען אַנטײל אַלע לעבן-געבליבענע TD TOR‏ ביאַליסטאָק. עס זיינען, AON‏ אידן, DIN‏ אויפגעטראָטן מיט רעדעס עטלעכע פּוילישע מענטשן, פאַרטערעטער TID‏ דער אַדמיניסטראַטיווער מאַכט TX‏ פון דער WwW‏ געזעלשאַפטלעכקייט, ...

לערער PR‏ דער העברעאישער גימנאַזיע PR "MIN,‏ פּינסק. PN‏ דערמאָן, אגב, די דאָזיקע דריי יאָר PD‏ מיין לעבן, PR ON‏ האָב פאַרבראַכט PN‏ פּינסק (1925-1928), די דאָרטיקע גימנאַזיע, מיינע דאַרטיקע חברים:לערער, די תלמידים און די פּינסקער אידן בכלל מיט דער גרעסטער אינ:ערלעכער ליבע און צוגעבונדקייט. PR‏ איך בין בכן געװאָרן אַ ביאַליסטאָקער תושב. מיין משפּחה, די פרוי רוזקע TN (VINA)‏ טעכטערל מרים (, מיגע") זיינען געקומען עטלעכע INI TORY‏ מיר. אַ יאָר שפעטער (1929) PN‏ געבוירן געװאָרן ONT‏ צווייטע טעכטערל, שולמית, Pw‏ אַלס אַ ביאַליסטאַקערין, זיי אַלע דריי, די בני-משפּחה מיינע (אייגנטלעך -- , בנות" משפּחה) TINT‏ געהאַט א דירעקטע שייכות צו דער גימנאַזיע. מיין פרוי PN‏ געווען עטלעכע WN‏ אַ לערערין (פון האַנט-אַרבעט) PNR‏ דער גימנאָזיע און די ביידע טעכטערלעך TIT‏ געווען דאָרט שילערינס, ביזץ סוף פון קיום פון דער גימנאַזיע. קיינער האָט PT‏ דעמאָלט ניט געקאַנט פאַרשטעלן, Vy PRIN‏ נאָך פערציק AN?‏ שרייבן וועגן MT‏ אַלס דער איינציקער לעבנדיקער פון דער דאָזיקער 4-קעפּיקער משפּחה, TN‏ צו די PVT YON‏ נעמען צוגעבן דעם אומעטיק-טראַדיציאָנעלן: ז"ל; TN‏ אַז בכלל עס װועט Wa‏ אויסקומען מספּיד צו ONT PT‏ אידישע ביאַלי- סטאָק TIN‏ מיין גימנאַזיע, PN‏ וועלכער INT PN‏ געאַרבעט פון יאָר 1928 ביז 1941,

TR ביאַליסטאָק‎ PN TIN צוריקגעצויגן‎ INT PT TANT OT NN דאַמאָלט געווען דער‎ PN עס‎ ONT די רויטע אַרמײ.‎ PON זיך‎ INT PN מיר ניט באַקאַנט.‎ PN גורל פון דער גימנאַזיע,‎ דעמאָלט, )1 שטענדיק אין דער צייט, געפונען צוזאַמען מיט‎ בין‎ PR זאַקאָפּאַנע און קראַקע. ווען‎ PR משפּחה‎ pr אַנגעקומען, נאָך מאַטערנישן און דראַמאַטישע פּאַסירונגען‎ PW קיין ביאַליסטאָק אינמיטן חודש נאַוועמבער, 1929, איז‎ אָבער געביטן איר‎ ONT די גימנאַזיע געווען טעטיק. זי‎ צען-קלאַסיקע מיטלשול", מיט אידיש‎ yo-9, די‎ PIN נאָמען‎ אָט דער‎ TD אַלס אונטעריכטס-שפּראַך. דער לײטער‎ “OND NR געוען‎ PR סאַוועטישער מלוכה'שער שולע‎ פאַמיליע-נאַמען מאַנטאַזש,‎ VOOM מינסק,‎ TD האָריקער איד,‎ JIN PID געווען אַ אידישע‎ PR זיין פאַרטרעטערין‎ געקומען פון סאַװועטן-פאַרבאַנד, מיט'ן פאַמיליע:נאָמען‎ געבליבן דער‎ PR ראָזינאַ. דער לערערפּערסאַנאַל‎ ...

... בּיאַליסטאַק PN‏ מסתמא געוװוען די אינציקע ...

נאָך שווערע צװועלף טעג DR‏ נעכט פון באָמבאַר- דירונגען און הונגער -- יענעם 22טן יוני 1941 -- זיינען מיר, אַ PINT‏ דעם פאַרװאַלטער DD‏ אונזער קינדער-הויז, סאַמועל מאַרקאַװיץ פּעווזנער, אָנגעקומען צום ערשטן אָרט, IND‏ מען TIX ONT‏ דערלויבט PT‏ אַרומצואװאַשן DN‏ טרינקען װאַרעם ואַסער. OT‏ אַלגעמײנע צאָל קינדער PNR‏ געווען 300 פון פאַרשיידענע פעלקער, און מיר, די ביאַלי- סטאַקער אידישע קינדער OT WUE‏ מיר האָבן פאַרלאָרן דעם באָדן פון צוריקקערן Pr‏ אַהײם, צו אונזערע ליבע טאַטעס TIN‏ מאַמעס, צו אונזערע משפּחות.

TD JIN ORS‏ דעם מלחמהקאָשמאַר PR‏ אײראָפּע געװאַגעלט און געװאַנדערט PNR‏ פאַרשיידענע ערטער INV‏ זיי האָבן Pr‏ דערשלאָגן צו YP‏ היימען, TINT‏ באַקומען הילף פון דעם רעליף-קאָמיטעט PAN PI PR‏ אַזױ איז IN‏ געווען מיט געראַטעװעטע לאַנדסלײט, וועלכע האָבן “DN‏ געבויט זייערע נייע היימען PR‏ געוויסע לענדער ND‏ אײיראָפּע, װוי אויך די יעניקע װאָס זיינען געווען -- אויפץ AVN‏ קיין ארץ ישראל -- PR‏ ציפּערן. די דאָזיקע הילף האָט אויך, פאַרשטייט זיך, דערגרייכט די לאַנדסלײט ONY‏ זיינען PN‏ יענער צייט געווען צײטװוײיליק אין OT‏ פּי, -לאַגערן DR‏ דײיטשלאַנד, עסטרייך, איטאַליע און אַנדערע ענלעכע לענדער. אַ וויכטיקע הילפס-אַרבעט האָט דער ביאַליסטאַקער צענטער PAN? PI PN‏ דאַמאָלט געשפּילט ביים העלפן “JPN‏ אָרדענען געראַטעװעטע ND‏ היטלערץ לאַנדסלײט, וועלכע האָבן זיך דערשלאָגן צו די ברעגן פון אַמעריקע און קענעדע. אַזעלכע ביאַליסטאָקער TPR‏ וועלכע זינען געקומען PT DN‏ איינגעאָרדנט PR‏ פאַרשיידנענע שטעט PR‏ אַמעריקע און קענעדע, האָבן אויפגעבויט זייערע yr)‏ ...

... איר האָט די פאַרשטענ- דעניש TN‏ מיטגעפיל נישט נאָר פאַר אונזערע פיזישע TTP)‏ ONT PR IN WN‏ פאַרשטענדעניש TIN‏ סימפּאַטיע IRD‏ דער אידייע, וועמען מיר דינען און פאַר דער פארווירקלעכונג פון וועלכער מיר זיינען גרייט אויף די גרעסטע קרבנות. עס ONT PN‏ אידישע ארץ:ישראל, וועלכע מיר “DIN TPN‏ קעמפן, ONT‏ איז קבוץ:גליות וועלכע מיר שטרעבן “DIN‏ קעמפן, אייער װאָגיקע שטימע, אַמעריקאַנער ברידער, װאָלט געווען AND‏ אונז נישט נאָר אַ TID PNP‏ טרייסט, נאָר אויך אַ גרויסער בייהילף, WOON‏ פּראָטעסט און באַמיאונגען, װאָלטן געקאַנט בײטראָגן צו קירצן און אפשר גוטמאַכן די פיל חדשים לאַגער און תפיסה-לעבן PR‏ ציפּערן, וועלכע IND PR‏ אונז IX‏ אומנויטיק מאַטערן TIN‏ אַבסאָלוט פאַרלוירענע צייט, טוט אַלעס OND‏ איר קענט, ביאַליסטאַקער ברידער, כדי

איך שטאַם פון ביאַליסטאָק, איר VOM‏ וואו עס איז? ONT‏ ...

... ביאַליסטאָק, כ'געדיינק אַ יעדעס געסל און יערעס הויז. א ביאַליסטאָק, איך ביינק OY‏ ביינקט אַ JINI TIP‏ מאַמעס שויס, ‘ ...

רעפריין: ביאַליסטאָק, א. אַז. SV‏ /) ONT |‏ ליד ביאַליסטאָק PNR‏ געשאַפן געװאָרן אין טאַשקענט (רוסלאַנד) PR‏ יאָר 1942 שש i‏ דורכ'ן אידישן שרייבער יצחק פּערלאָוו. ji‏ : געזונגען דורך ליזא ריבאַלאָווסקי, VOR‏ איבערלעבן אוישוויץ, ( ul \‏ pe‏ i}‏ ...

וי מיר ווייסן, האָט די אַלגעמיינע באַפעלקערונג PR‏ ביאַליסטאָק IND‏ דער מלחמה געציילט אַרום 90 טויזנט איינוואוינער. WUE‏ דעם זיינען געווען ביי זעכציק טויזנט אידן. איצט, PN‏ ביאַליסטאָק פיל גרעסער וי פריער, עס PR‏ אויסג עבויט און אױיסגעשפּרײט PNR‏ אַלע TOT‏ די “YON‏ מיינע באַפעלקערונג דאָרט ציילט איצט איבער 200 טויזנט, TPN IAIN‏ זיינען דאָרט NT‏ איצט בלויז 9 (ניין). זיי לעבן PR‏ פאַרשיידענע ערטער TD‏ דער שטאָט, איינער VON‏ װײיניק פון דעם צווייטן. שפּעטער, ווען איך PT INT‏ באַגעגנט מיט אַ ONE‏ פון זיי, Pr PNR ANT‏ דערוואוסט, YON TN‏ זיינען OT‏ עלטערע מענטשן און זיי לעבן FID‏ די רעגירונגס-פּענסיעס. צוליב זייער איינזאַמקייט OND TIN‏ זיי TINT‏ פאַרלוירן זייערע נאָענטע ביי היטלער'ץ, TANT‏ זיי PT‏ פונדאָסניי פאַרבונדן מיט פרויען, די מערסטע ניט אידישע. איך האָב זיי געפרעגט פאַרװאָס זיי זיינען פאַרבליבן PN‏ ביאַליסטאָק, ONN‏ איז דער צװועק? זייער ענטפער PN‏ געווען, אַז נאָך די איבערלעבענישן PR‏ צייט פון דער מלחמה זיינען “DAN MT‏ געקומען איינזאַמע, צעבראָכענע ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך

... ערפּאַר- טירט געװאָרן TP‏ אוישוויץ. ער PR ONT‏ פאַרלויף TID‏ עטלעכע AN?‏ דורכגעמאַכט TTP?‏ און פּיין PD‏ די נאַציס, YOR‏ זיינע נאָענטע זיינען אומגעבראַכט געװואָרן TID‏ די היטלעריסטישע מערדערס, PR‏ פאַרלויף פון די נאָך מלחמה-יאָרן האָט דר. פּיסאַר געלערנט TIN‏ שטודירט אויף אַן אומדערמידלעכן אופן. ער איז איצט VIA‏ באַקאַנט OPN‏ אינטערנאַציאָנאַלער TRY‏ מיט זיינע גרויסע אָפיסעס PR‏ פּאַריז, ואַשינגטאָן PR PR‏ אַנדערע ערטער. דער עללפּײנס געראַטעװטער IT‏ פּיסאַר, וועלכער פאָרט PNR DMN‏ פאַרשיידענע לענדער, פאַרנעמט אַ פּראָמינענטן פּלאַץ PR‏ דער אינטערנאַציאָ- נאַלער וועלט. W‏ קומט PR‏ פאַרבינדונג ONT TIN‏ נאָענטע פריינט צווישן מלוכה-לייט, רעגירונגס-פירער און הויכגעשטעלטע פּערזענלעכקייטן. ONT ON‏ אַמאָליקע אידיש אינגל פון ביאַליסטאָק און געוועזענער קרבן פון נאַצישן באַרבאַריזם, וועלכער PR‏ דער אינגסטער געראַטעװעטער TD‏ אוישוויץ, PIN PR‏ אַ פּערזענ- לעכער פריינט פון דעם פראַנצויזישן מלוכה-פּרעזידענט, זשיסקאַר ד'עסטעיז. IVI‏ דער פּרעזידענט פון פראַנקרייך איז, PR‏ חודש IY‏ 5, געפאָרן באַזוכן אוישוויץ, PN‏ ביי PIN WPT PT‏ געווען דר, סעמיועל פּיסאַר. זייענדיק PR‏ אוישוויץ צוזאַמען YOM‏ פראַנצוי- זישן פּרעזידענט, האָט דר. פּיסאַר דאָרט געהאַלטן אַ קורצע, טיף רירנדע רעדע פאַר'ן פּרעזידענט ND‏ פראַנקרייך. דאָ ווייטער איז געדרוקט די דערמאַנטע דראַמאַטישע רעדע TD‏ דר. סעמיועל פּיסאַר,

... פון סוף 1929 ביז פרילינג 1941, ווען ביאַליסטאָק TIN‏ yay?‏ געגנט PR‏ געװוען אונטער דער סאַוועטישער אָקופּאַציע, האָט סאָלאַזש PT‏ באַוואויגן פריי צווישן TOT‏ היים שטעטל קנישין און ביאַליסטאָק. שפּעטער, I‏ די נאַציס זיינען PN‏ קיין ביאַליסטאָק TIN‏ נאָכדעם דאָרט געשאַפן די AND NOVI‏ אידן, PN‏ סאָלאַזש PVN‏ צוריק קיין קנישין. ער געדענקט INI‏ איצט גוט יענע צייט, ווען AND‏ די אידן פון די שטעט און שטעטלעך אין יענער געגנט איז געקומען אַ שווערער Tay)‏ יעדער טאָג, ONT‏ געבראַכט AND‏ די YP TPR‏ צרות און גזירות. עס PR‏ געווען הונגער, קראַנקהײטן, מען TPN ONT‏ געפירט IX‏ שקלאַפן-אַרבעט. די דייטשע רוצחים מיט זייערע אַרוסהעלפערס TANT‏ גערויבט אידישע פאַרמעגנס, TPN‏ זיינען געשלאָגן TN‏ געפּײניקט TINA‏ די אומגליקלעכע PR TPN‏ יענער VPS‏ האָבן TT‏ אָבער ניט פאָרגעשטעלט, PX PON ONT IX‏ בלויז אַן אָנהױב פון דעם טראַגישן סוף... ...

פאַר'ן אויסברוך TD‏ דער מלחמה, PR‏ סעפּטעמבער 9, האָב PNR PR‏ ביאַליסטאַק געהאַט IN‏ אייגענעם געשעפט פון װאַסער:לייטונג PR‏ באַהײצונג אונטערץ נאָמען , בודאַ-סאן". מיין שותף DI‏ געשעפט, PR OND‏ TWA‏ אויפ'ן רינעק קאַשטשיושקי, PN‏ געווען אידל לאַס. מיט אַמאָל ONT‏ זיך אָבער PON‏ געענדערט ווען די סאָװועטן האָבן אַקופּירט ביאַליסטאָק TIN‏ יענע געגנט. אַזױ וי ONT‏ איז געווען WM‏ אַנדערע, PM PAIN PN‏ געשעפט נאַציאַ- נאַליזירט געװאָרן. אָבער אַזױ וי איך PD‏ געווען אַ גרויסער ספּעציאַליסט, TANT‏ די סאָוועטן PM‏ באַשעפטיקט אַלס “DN‏ זשעניר. ANT PR‏ געאַרבעט PR‏ פאַרשיידענע ערטער, מען האָט מיך אפילו PIN‏ געשיקט PP‏ טיף רוסלאַנד, TID OTD‏ דאָרט צו ברענגען פאַרשיידענע נויטיקע רוי-מאַטרעיאַלן קיין ביאַליסטאָק. ...

אין דער ווירקלעכקייט, איז דאָס געווען דער שרעק- לעכער לאַגער שטוטהאָף. אויסער אונזער גרופּע אידן פון ביאַליסטאַָקער NOVA‏ װאָס זיינען דאָרט געבראַכט געװאָרן, PN‏ אַנדערע DN TPN‏ די פּאָליאַקן, האָבן די היטלץ- ריסטישע מערדער דאָרט אומגעבראַכט די אידן פון דאַנציק און TID‏ פּאַמערן בכלל. אַזױ ON‏ די היטלעריסטן PR TINT‏ יענער צייט געבויט וויכטיקע פאַבריקן WAY? PR‏ געגנט, און זיי האָבן IND‏ דעם צוועק געדאַרפט האָבן גוטע “OND‏ לייט אַזױ וי אויך איך בין געווען, האָט PR‏ יענער צייט מיט מיר פּאַסירט אַ נס און איך בין געבליבן לעבן. איך האָב דאָרט באַקומען דעם נומער 26652. צוזאַמען מיט מיר איז אויך געווען ביי דער אַרבעט חיים ראָזנבלום, אַ שלאָסער פון ביאַליסטאָק, װאָס PN‏ איצט PN‏ אױיסטראַליע. עס זיינען PN‏ געווען NI‏ אידן PNR‏ אונזער גרופּע TID‏ פאַכלייט,

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך

הײימשטאָט און INT‏ זיינען נאָך PON‏ אַזױ קלאָר TIN‏ IN‏ דייטלעך מיינע זכרונות. מיט פיל בענקשאַפט, ליבע און צוגעבונדנקייט דערמאָן איך שטענדיק ביאַליסטאָק, די שטאָט TD‏ מיין קינדהייט, ...

WAR‏ דער וועלט-צוזאַמענפאָר TID‏ די MANY‏ הפּליטה PR‏ ירושלים PX‏ געווען ניט בלויז אַ יזכור. “DVN ANT PN‏ געפילט פון די באַטײליקטע ביים צוזאַמענפאַר אַ “AND JDO‏ לאַנג פון שטאָלצן ווידערשטעלן PT‏ נאָך די שווערע איבער- לעבענישן IW TN‏ פאַרענדיקן TIN?‏ איזאָלאַציע TID‏ אַ וװועלט, אָפטמאָל PIN‏ איינגעשלאָסן די אידישע געזעלשאַפט, IND‏ וועמען עס PR‏ שווער אויפצונעמען און באַגעגענען די ליידן פון די געראַטעװעטע. די געליטענע ביי היטלער'ץ, OND‏ זיינען געווען ביים צוזאַמענפאָר, האָבן געלאַכט און “YX‏ זונגען ביים פילן די פרייד פון אידיש און דאָס זיין צוזאַמען מיט די אַנדערע מיט וועמען עס בינדט פיל. מען TT ONT‏ TNA‏ מיט פאַטאָגראַפיעס TD‏ אייניקלעך. PN‏ האָב "ND‏ געגנט מענטשן פון ביאַליסטאָק TIN‏ גראָדנע, וועלכע זיינען געווען צוזאַמען WM‏ מיין פאָטער NOVA PR‏ און PR‏ די לאַגערן, און וועלכע האָבן PIN‏ געקענט מיינע עלטערן ווען זיי האָבן חתונה געהאַט. יעדן טאָג PT PR INT‏ געוואונ- דערט אויף די איינצלהייטן און דערמאַָנונגען וועגן דער קינדהייט, PR OYA‏ שולע, OND‏ מען ONT‏ צוישן TT‏ אויסג עטוישט אַזױ קלאָר. אַ גרויס געפיל פון גאולה איז “YA‏ TY‏ אין דער לופט,

... PR‏ 1860, אַ AN?‏ פאַר'ן קריג, ON ONT‏ ווידער אַרומ- געכאַפּט דער VOMITING‏ און ער איז ווידער אַװעק PNR‏ זיין היים ביאַליסטאָק וואו ער PNR‏ אָפּגעוען אַ קורצע צייט TN‏ ווידער PAN PP PYVN‏ ישראל. עס PN‏ אַ סברא, IN‏ דאָרט אין PIN‏ ישראל האָט שמחה, אין עלטער פון 46 יאָר, צום ערשטן מאָל חתונה געהאַט, ...

... פון דער "סכּאָלעטשנע"-גמנאַזיע, אַמאָל PR‏ בּיאַליסטאָק. ...

Pr‏ אָנגעהויבן באַלד WI‏ ראַש-השנה PR‏ יאָר 1881. געווען איז ONT‏ בעת די גרויסע פּאַגראָמען PN‏ צאַרישן רוסלאַנד, וי מיר ווייסן אָבער פון דאָקומענטן װאָס זיינען אין אונזער באַזיץ, זיינען ביאַליסטאָקער PW IPR‏ פיל פריער געווען PR NT‏ אַמעריקע. וי עס ווייזט PT‏ אַרױס, PW PX‏ דאָ, אין ניו יאָרק, PR‏ יאָר 1864, אַרױסגעגעבן געװאָרן אַ טשאַרטער צו אַ ביאַליסטאַקער אָרגאַניזאַציע, ONY‏ האָט PN‏ יענער צייט געטראָגן דעם נאָמען , ביאַליסטאַקער אונטערשטיצונגס- פאַראיין". YOON‏ ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט פלעגן שטענדיק דערציילן, אַז זייערע נאָענטע זיינען געקומען אַהערצו, TID‏ ביאַליסטאָק קיין ניו יאָרק, TNT‏ מיט TIN?‏ פריער איידער עס האָט זיך אָנגעהויבן די YONI‏ אימיגראַציע “TAD FID‏ אײיראָפּע, ...

אַ TRA‏ וויכטיקע ראָלע ONT‏ דער ביאַליסטאָקער צענטער געשפּילט באַלד נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה, נאָכ'ץ גרויסן אידישן חורבן ביי היטלערץ, TWN‏ עס PR‏ געווען נויטיק הילף IND‏ די על-פּיינס געראַטעוועטע. PR‏ יאָר 1945, ONT‏ דער , ביאַליסטאָקער צענטער" ווידער “DAN‏ געשטעלט און אָרגאַניזירט דעם אַמאַליקן “py,‏ קאָמיטעט" TIN‏ אָנגעהויבן די הילפס-אַרבעט IND‏ אונזערע געראַטעװעטע לאַנדסלײיט TD‏ די נאַציס, וועלכע זיינען PN WIA‏ אײיראָפּע. אַ דאַנק דער טריישאַפט TD‏ אונזערע לאַנדסלייט זיינען NT‏ געשאַפן געװאָרן צענדליקער טויזנטער דאָלאַר, OND‏ איז געשיקט געװאָרן צו געראַטע- yon‏ ביאַליסטאָקער TID TIX‏ די אַרומיקע שטעטלעך TDN‏ אומעטום אויף יענער זייט ים, וואו נאָר אַזעלכע זיינען געווען. מען האָט געשיקט הילף אין מזומן, פּעקלעך THY‏ TX‏ אויך קליידער. אַ באַזונדערע הילפס-אַקציע PNR‏ דורכ- געפירט געװאָרן AND‏ דער קליינער צאָל געראַטעװעטע אידן, וועלכע זיינען צוריקגעקומען קיין ביאַליסטאָק. מיר האָבן געשיקט קיין ביאַליסטאָק אַ גרעסערע סומע געלט, ...

... פאַר וועלכע עס זיינען דאָרט IN]‏ דער מלחמה געשאַפן WD TNA‏ אַרבעטס-קאָאָפּעראַטיוון. דער , צענטער" PR‏ ניו יאָרק האָט אויך געשיקט אַ ספּעציעלע סומע געלט, כדי פאַר דעם I‏ ברענגען PNR‏ ביאַליסטאָק PR‏ אָרדענונג די אידישע בית-עלמינס, פּלעצער, וואו עס זיינען געווען מאַסן-קברים מיט אויסגע'הרג'עטע אידן ביי די נאַציס, )1 אויך IW‏ שטעלן פּאַסיקע מצבות AND‏ די קדושים “IN TIX‏ טירער. עס FANT‏ אָנגעוויזן ווערן, IN‏ נאָכדעם וי די געראַטעװעטע אידן זיינען אַװעק פון ביאַליסטאָק, TIN‏ עס זיינען דאָרט פאַרבליבן אַ קליינע גרופּע, שיקט דער ביאַלי- סטאָקער צענטער PAN? PI PR‏ -- אַזױ ביז איצט -- ווייטערדיקע הילף AND‏ דעם הייפל פאַרבליבענע אידן אין ביאַליסטאָק. עס TN‏ אויך געשיקט ספּעציעלע סומעס געלט, CTD‏ עס זאָל וי געהעריק אָפּגעהיט TWN‏ דער אידישער ma‏ עלמין, די מאַסן קברים מיט קדושים, די אָנדענק מצבות א. ד, ג,

דער , שטימע". די צייטשריפט PR‏ שטענדיק געווען רייך PR‏ אינהאַלט, PIN‏ מיט אַלגעמיינע ליטעראַריש:קולטורעלע אַרטיקלען, ONT OND‏ אַרױסגערופן אַ פיינעם אָפּקלאַנג PR‏ דעם אַלגעמײנעם אידישן לעבן. די , ביאַליסטאַקער שטימץ", װאָס OA‏ שטענדיק אַרױסגעגעבן מיט זאָרגפעליקייט, DPN‏ ביי היינט צו טאָג די איינציקע רעגולערע לאַנדסמאַן- שאַפטן-אויסגאַבע PR‏ אַמעריקע, PNR‏ אידיש און ענגליש,

עס דאַרף דערמאָנט PIV‏ אַז די אָרגאַניזאַציע אַרבעט YON‏ יאָרן נאָענט מיט אונזער ביאַליסטאַקער צענטער TIN‏ זי ווייזן שטענדיק PIN‏ אַרױס גרויס הילפס:טעטיקייט, דוד TIN TD‏ טשאַרלס קאָס זיינען WM‏ אַ קורצער צייט צוריק ...

צילן,. ניט געקוקט PIN‏ דעם, OND‏ פריינט ראָטנער NPN‏ WT‏ פאַרנומענער מענטש טאָג TOR‏ טאָג אויס PR‏ זיינע פאַרצווייגטע געשעפטן און PR PIN‏ געזעלשאַפטלעכער אַרבעט, האָט ער שטענדיק WAN‏ צייט ווען PR ONT‏ נויטיק IND‏ ביאַליסטאַקער ענינים. אָפּטמאָל טאַקע, ניט געקוקט אויף דעם ONT AY OND‏ ניט צו פיל צייט, טעלעפאָנירט ער פון קליוולענד, PR‏ דעם ביאַליסטאָקער צענטער צום גענעראַל:סעקרעטאַר, איסאַק ריבאַלאָוװוסקי, OTD‏ צו TON‏ און הערן OND‏ עס קומט PN AND‏ דעם גרויסן צענטער, PR‏ די אַקטיװױטעטן און אויפגאַבן. WAIN]‏ מאַקס ראָטנער קומט אפילו אַראָפּ אין דער אינסטיטוציע, כאָטש די צייט דערלויבט ONT‏ ניט, צו PT‏ אויפץן אָרט PR‏ דעם “OND‏ סטאַקער צענטער, INT‏ ער פאַראינטערסירט PT‏ מיט אַלץ,

ביאַליסטאָק האָט PT‏ שטענדיק אויסגעצייכנט מיט אירע װאָל-אױסאַרבעטונגען. זי איז כמעט געווען די איינציקע אויף דעם געביט. PIN PR‏ ישראל PN‏ פאַראַן װאָלן,. עס ווערט WAX‏ אויפץ אָרט ניט אױסגעאַרבעט, צוליב דעם מאַנגל IN PUPPY PR‏ וועלכער עס PR‏ אוממעגלעך צו WP NIX‏ דעם דאָזיקן וויכטיקן צווייג פון אינדוסטריע. TWN‏ עס PN‏ דאָ געשפּינענער פאָדים פאַרטיקע, PN‏ אויך דאָ אַ מעגלעכקייט TIN TAVIS‏ אויספאַרטיקן אַלערלײ סחורות, TN‏ די הויז-אינדוסטריע האָט N‏ מעגלעכקייט צו “OIN‏ וויקלען זיך זאָגאַר דורך קליינע מיטלען און קנאַפּע קאַפּיטאַלן, UN‏ װווי PNR ONT‏ געװוען PR‏ ביאַליסטאָק, דעריבער איז ערשטנס, נויטיק צו גרינדן: אַ װאָל-שפּינערײ, ניט אין גרויסן פאָרמאַט. ONT‏ הייסט, PRI TON‏ מאַשינעס, אַזױ וי עס WAV‏ געבויט IY‏ ביאַליסטאָקער אַרבעט, TIN‏ וועלכע איז אויך צוגעפּאַסט צו די היגע פּראָדוקטן (אויך היינט געפינט TIN? PR Pr‏ אַ פאַָרשטייער פון דער ביאַלי סטאָקער פירמע , טרילינג INT TIN‏ וועלכער קויפט אָפּ די היגע ONT OOF IND PNY‏ װאָלט געקענט ג ...

ביאַליסטאָקער ברידער זיך IW‏ באַשעפטיקן XT DIN‏ מיט דעם וועבעריי DX ND‏ אַרױסגײן פון דער שווערער YAN?‏ PR‏ וועלכער MT‏ געפינען TN PT‏ באַפעסטיקן זייער עקזיס- טענץ אין דער צוקונפט. ווען מיר זעען, IN‏ פאָרלופיק PN‏ אין PIN‏ ישראל ניטאָ ON PP‏ פאַר אַ גרויס-אינדוסטריע, ONT PX‏ קלאָר, AND IN‏ אַ קליינע הויז-אינדוסטריע אויפץ געביט פון וועבעריי WIND XT PR‏ אַ ברייטער פעלד, וועלכע קען באשעפטיקן דירעקט צענדליקער ביאַלי- סטאָקער משפּחות, TN‏ אומדירעקט הונדערטער MOOT DD‏ אויך פיל איינוואוינער פון לאַנד,

... מיר PT TINT‏ געשטעלט פאַר אַ OW P<‏ אויסבויען DPN‏ אונזער אידיש לאַנד, NX‏ לעבעדיקן דענקמאָל IND‏ אונזער שטאָט. PT OVI ONT‏ אַ DW?‏ אויפץ נאָמען פון דער אידישער ביאַליסטאָק, אונזער שטאָט PNR‏ מער NOD‏ זאָל PN‏ דעם אופן פאַראייביקט PON ONT PUI)‏ װאָס PR ONT‏ דער שטאָט געלעבט DN‏ געשאַפן. גלײיכצייטיק װעט ONT‏ זיין אַ היים, פאַר די ווייניקע, וועלכע TANT‏ איבערגעלעבט און, וועלכע ווילן און װעלן קומען אַהער. PR‏ דעם ישוב װעלן MT‏ געפינען אַ INT‏ איבער'ן קאָפּ TIN‏ מעגלעכקייטן TID‏ אַרבעט DR‏ לעבן, ...

... אין דער ספּעציעלער אָנגענומענער רעזאָלוציע, וועגן רעאַליזירן דעם דאָזיקן וויכטיקן היסטאָרישן פּראָיעקט, TIN‏ װאָס PR‏ געלייענט געװאָרן ביים סוף פון דעם גרויסן ביאַליסטאָקער וועלט-צוזאַמענפאָר, PT ONT‏ געזאָגט: ...

ביאַליסטאָק, ONT‏ זיינען נאָך געבליבן און באַמיען זיך צו אָרגאַניזירן דאָרט זייער לעבן. מיר פאַרשטייען די געפילן פון די אידן, OND‏ לעבן נאָך PNR‏ ביאַליסטאַק אין אַ סביבה, IND‏ יעדע חורבה PN‏ יעדער POW‏ דערמאַנט OT‏ אין דער בעסטיאַליטעט פון די נאַציס און אַנדערע בלוטדורשטיקע אַנטיסעמיטן, ...

דער פאַרבאַנד TD‏ די ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט PR‏ מעלבורן, גייט ווייטער כסדר WM IN‏ וויכטיקע “YPOPN‏ טעטן סאי AND‏ אונזערע לאַנדסלײט, סאי IND PIN‏ אידישע אינטערסן בכלל, ביז'ן היינטיקן טאָג שיקן מיר הילף IND‏ נויטבאַדערפטיקע לאַנדסליײיט PR‏ מדינת ישראל TX‏ אין אַנדערע ערטער, אויף די יום-טובים. NT PIN WA We‏ אַרױס סיסטעמאַטישע שטיצע IND‏ היגע נויטבאַדערפטיקע לאַנדסלײט. מיר אָרדענען PORN‏ יעדעס PR NS‏ חודש אויגוסט, טרויער-פאַרזאַמלונגען DI‏ יאַרטאָג “PAIN TID‏ שטאַנד PR‏ אומקום פון די קדושים, פון ביאַליסטאַק TR‏ אומגעגנט. מיר נעמען PIN‏ יעדעס יאָר IN‏ אַקטיוון אַנטײל ND‏ פאַראייניקטן ישראל-אַפיל TIN‏ עס ווערן געשאַפן באַדײיטנדע סומעס געלט. מיר זיינען אויך PR‏ שטענדיקער פאַרבינדוג מיט אונזערע ביאַליסטאַקער אומעטום. מיט טריישאַפט ווערט PIN‏ ביי PN TIN‏ אוױיסטרלאיע, TID‏ די לאַנדסלײט, געצויגן און אָפּגעהיט דער גרויסער יחוס פון דער אַמאָליקער טייערער אידישער ביאַליסטאָק. ...

... Yay געפייערט געװאָרן דער 20טער‎ PN 1950 PR די ביאַליסטאָקער ביים‎ TD ס'ווערט אָפּגעשאַצט די ראָל‎ אַנטװיקלען די טעקסטיל-אינדוסטריע אויפץ אָרט. פיל‎ געזעלשאַפטלעכע אַרבעטן פונים‎ YON AND געטאַן‎ OWN ישוב. ס'ווערט פאַרשטאַרקט די קולטור-:טעטיקייט ביי די‎ “ON אינגעאַרדנט‎ WIV וועלכע עס‎ AND לאַנדסלײט,‎ TIN נאַציאָנאַלע‎ YOR עס ווערן דורכגעפירט‎ TPN פלוגן‎ טראַדיציאַנאַלע פייערונגען. פון אַ באַזונדערער חשיבות‎ מאַרטירער פון ביאַלי‎ TIN זיינען די אַזכרות נאָך די קדושים‎ בני‎ YAN PT די טרויער פאַרזאַמלונגען באַטײליקן‎ PN סטאָק.‎ : apy ...

“OND בוענאָס-איירעס וועגן די‎ PR מען רעדט‎ IX TT PN סטאָקער -- שרייבט שמואל ראָזשאַנסקי -- מעגט‎ “WIN מען רעדט וועגן די אידישע וועבער,‎ IN זיכער,‎ עטלעכע‎ INT לעבן אין וויזשא לינטש,‎ ONT די,‎ TD DET הונדערט ביאַליסטאָקער יונגעלייט זיינען ביז מיט צװאַנציק‎ געווען אַרבעטער, אָבער היינט פאַרנעמען אַ‎ YOR יאָר צוריק‎ סך פון זיי גאָר אַ געהויבן אָרט אין דער וועב-אינדוסטריע‎ אַלס חשוב'ע פאַבריקאַנטן, מיט גרויסע השגות, מיט‎ שוואונג, מיט גרויסע איניציאַטיוועס,‎ יאָר געװאָרן אַזױ‎ NE די לעצטע‎ PR וויזשא לינטש‎ = | IN אידישע אויערן,‎ YOR PR פּאָפּולער, אַזױ צעקלונגען‎ בוענאָס-איירעס‎ PR אידישער אינדוסטריע‎ Ty רעדן‎ וויזשא לינטש מער, וי וועגן אַנדערע‎ YN מיינט: רעדן‎ שטעטלעך אָדער געגנטן,‎ ...

דער ביאַליסטאָקער פאַרבאַנד כאַפּט זיך אויף פון זיין שלאָף. דער קאָמיטעט פאַרשטיט די פאַראַנטװאָרט- לעכקייט פון מאָמענט און רופט אַרױס אַ ברייטערע “NINA‏ טונג פון ביאַליסטאָקער. עס ווערט באַלד פאָרמירט ביים ביאַליסטאַקער פאַרבאַנד אַ פאַראײיניקטער הילפס-קאָמיטע TID‏ אַ ריי אַקטיװױסטן, וועלכע װאַרפן YO PAN PT‏ גאַנצן ערנסט PR‏ דער הילפס-אַרבעט. NOTIN‏ ביײישפּיל פאַר דער אידישער גאָס, INA PR OWA‏ אַ קורצער צייט פון אַ AND‏ TON‏ געשאַפן די באַדײיטנדע סומע TID‏ אַ פערטל מיליאָן פּעזעס, אַ סומע װאָס גרויסע הילפס-קערפּערשאַפטן TANT‏ ניט באַװוויזן צו שאַפן PR‏ משך פון פילע מאָנאַטן,

אין צייט פון דער אַקופּאַציע ווען די דייטשע רוצחים האָבן געבושעוועט PR‏ פראַנקרייך, WUE PX‏ דער ווידער- שטאַנד-באַװעגונג PNR‏ פּאַריז, געווען בכבודיק פאַרטראָטן אונזער אידישע ביאַליסטאָק, דורך TYTN‏ חשובץ “OTIN?‏ מאַן, דר. אהרן יוכנאָוויעצקי און PT‏ פרוי רבקה, פון דער- היים בערנשטיין. TIT MT‏ געווען PT WS‏ וועלכע האָבן יעדן טאָג TIN‏ יעדע מינוט ריזיקירט זייערע לעבנס אין דער הײיליקער אַרבעט TD‏ ראַטעװען TD‏ אומקום ראשית די קינדער, און YON DIN INT‏ די װאָס זיינען געווען PR‏ געפאַר אריינצופאַלן אין די הענט פון די דייטשן, און וועלכער איד, IND‏ אָדער פרוי TX‏ קינד, INT PN‏ ניט געווען אין דער געפאַר? זיי PVN‏ די יוכנאָוויעצקיס, זיינען געווען “DIN‏ געשטעלט צו סכנה נאָך מער וי אַנדערע, זיי פלעגן VPN‏ שלאָפן INT‏ נאָר עס ONT‏ זיך געלאָזט, ווייל PA‏ צו זיך PN DAN‏ געווען געפערלעך,

קורץ YONI‏ סוף TD‏ דער מלחמה, ANI‏ עס “ION PT ONT‏ געשטעלט דער היטלעריסטישער מבול פון חורבן DR‏ פאַרניכטונג, זיינען די ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט PR‏ פראַנקרייך “YY PIN‏ טראָטן צו די אַקטיװויטעטן. מיר דרוקן NT‏ ווייטער אַ בריוו, דאטירט פון דעם 11טן אַקטאָבער 1945, ONT‏ דער ביאַליסטאָקער צענטער האָט דערהאַלטן, פון דעם ,קאָמיטעט TD‏ ביאַליסטאַקער “IND‏ באַנד" PN‏ פּאַריז, ...

פרייטיק, דעם 104 אַפּריל, 1947, PN‏ דורכץ ביאַלי- סטאַקער קאָמיטעט PNR‏ פּאַריז אַיינגעאָרדנט געװאָרן ספּעציעל IND‏ געוועזענע דעפּאַרטירטע TIX‏ ביאַליסטאַקער לאַנדסלײט PR‏ פּאַריז, דער ערשטער טראַדיציאָנאַלער NOD‏ סדר. דער פאַָרזיצער TD‏ קאָמיטעט, ה' דר. יוכנאָוויעצקי, האָט אויפגענומען אַלע געסט און האָבן זיך געוואונטשן אַ פריילעכן יום-טוב, ...

אַ גרופּע בּואַליסטאָקער פּיאָנערן PD‏ אידישן ישוב PX‏ מעקסיקאָ. עס זיצן פון רעכטס צו לינקס: דוד גאָטליב, How‏ יהודה זאַכאַריאַש, אברהם UND WS‏ יאנקאוויטש, יעקב חזן, אברהם טיקטין, בנימין ראָזענטאַל, שמעון עמיאל. עס שטייען: שמחה צפת, דוד זאַבלודאָווסקי, נעמי קאַפּלאַן, מאַקס יאָפּע, שמואל זאַבלודאָווסקי PR‏ יהודה מאָנקיטאָ. ...

... סראָלקע קאָט: חורבן בּיאַליסטאָק, בּוענאָס איירעס, 1947. ...

חנהילע (ליד) . אט ae ey er eae ee‏ ראצ oe‏ אין ישראל זלמן ירושלמי JIN‏ קאָפֿל לב ארגון יוצאי בּיאַליסטאָק אין מדינת ישראל יט BOC‏ PN‏ דער נייער הייס YI PN‏ ישראל טשרע ייט טק 295 ...

... This institution gives renewed life to the humani- tarian tradition that Bialystok taught. Indeed, its founders translated into reality their desire to assist people in need generally and, in particular, the elderly. A small group of dedicated Jews, determined to con- struct a home for the aged under Bialystoker auspices, launched a frenetic series of meetings and festivities to draw support for their ambitious project. Their leader was the late David Sohn, affectionately called ‘‘Mr. Bia- lystok.’? Despite the formidable obstacles facing them, these men and women pushed on to achieve their goal. ...

... One of the vital organizations established by Bialy- stoker .ews in the United States in 1919 to assist needy landsleit in Bialystok was the Bialystoker Relief Com- mittee in .America. David Sohn and others founded it to alleviate hunger and poverty among Bialystoker Jews. Soon after World War I, when news of their difficult circumstances reached the United States, J/andsleit in America raised $5 million, which they sent to their kins- men in Bialystok. Moreover, Jews in more than sixty towns around Bialystok also were granted financial support. Finally the Bialystoker Relief Committee in New York sent half a million dollars to strengthen var- ious institutions in Bialystok. ...

... I was born in Bialystok, a mother city for the Jewish people. Had I spent my youth in another place, my life would have been quite different. No, I don’t come from Bialystok; I am a Bialystoker, and that is something more. The street and neighborhood where I lived, the things and happenings etched in my memory, have great significance for me. ...

... Just this minute I received your wonderful gift, the Bialystoker Stimme. Can you imagine the joy in our house? Every word reminds me of Bialystok. For five years, cut off from my sweet hometown, living deep in Asia, I looked for Jandsleit. ...

... Once again we Jews from Bialystok and vicinity have found each other, this time on Cyprus, after an attempt to emigrate to Israel. We were resistance fight- ers in the Bialystok ghetto, partisans, concentration- camp survivors, Polish and Red Army soldiers, and exiles to the Urals and Siberia. Throughout the horrible war years, we sought each other, trying to remain close because we shared memories of our birthplace. Dream- ing together about that happy moment when we would meet again in Bialystok, finding our families and loved ones, we helped each other make life easier. ...

... I arrived in Bialystok in September 1928, after leaving my position as an instructor in the Tarbut Hebrew Gymnasium in Pinsk. My wife, Roza, and daughter Miriam came to Bialystok several weeks later. In 1929, my second daughter, Szulamit, was born, a native of Bialystok. For several years, Roza was a crafts instruc- tor at the Hebrew Gymnasium, while Miriam and Szu- lamit were students until it was destroyed. Who would have thought that I would write this article decades later as the only survivor of this four-member family, or that I would eulogize Jewish Bialystok and my school, where I served from 1928 until 1941? ...

... The first Yom Kippur in Bialystok after the war, only forty people attended synagogue services. I wondered why some Jewish officers of the Red and Polish armies stood with a siddur in their hands praying and what a man wearing a cross around his neck was doing in shul. To whom was he praying? ...

After Bialystok was liberated, we found the mass grave of the resistance fighters. They had been buried in a landfill near the ghetto cemetery. We carried out their exhumation and reburied them in the Jewish cemetery. ...

... On Monday, August 23, 1943, the second week of the Bialystok ghetto liquidation, the Gestapo dis- patched smaller search and destroy teams because they realized the remaining number of Jews was quite small. But these diminished squads availed themselves of new tactics in exposing concealed Jews. They began search- ing the garbage cans to determine whether fresh refuse had been deposited and checked the stoves in the houses to spot recent fires. These clever methods only stimulated the Jews to increase their own caution and vigilance in carrying out their cooking activities at night. ...

... The Nazi vandals entered Bialystok and, on that very day, herded 2,000 Jews into the large Synagegue, where they were burned alive, along with the city’s Sage. In the chronicles of annihilated Bialystok, the victims of that tragic day are known as the ‘Freitogdige.”’ ...

... The name Bialystok sounds like a symphony to me. Which other city could have produced so many out- standing people, institutions and a grass-roots move- ment, to expand and to excel? Names such as Chazanowicz, Zamenhof, Mohilewer, M.M. Dolicki (a son of a Bialystoker shochet who became a prominent Hebrew poet), Nochum Cemach, Dr. Lipa Sukenik (archaeologist of the Hebrew University who conducted major excavations in Israel), Ossip Dymow, Pejsach Kaplan, Dr. Szymon Dawidowicz (translator of Spi- noza into Hebrew), the poet M. Segalowicz, and the opera star, Rosa Rayjisa. ...

In 1927 Jews gained control of Bialystok’s econ- omy. They restructured the tax system and revised the ...

A group of cyclists of the Jewish Sports Club in Bialystok in 1926. ...

... In 1918, a Maccabee sports group was formed in Bia- lystok, headquartered at the Linas Hatzedek. No official approval for this club was granted by the Polish author- ities. Shortly afterwards, a second group, the “Record,” was organized. ...

... Although the party was smaller in numbers than the Bund, it managed to develop a popular program of activities. The Labor Zionists participated in the May Day demonstrations and in the worker outings in the forest, where in October 1904 the first serious clash took place with the police. As our members marched together to jail, Bialystoker workers stormed the tower to free political prisoners. Many Jewish laborers were killed or wounded by police gunfire. The Labor Zion- ists conducted their own political activities, making dar- ing attacks on postal wagons in the smaller towns around Bialystok for the purpose of expropriating Cza- rist blood money with which to enhance party activities. ...

... Bialystok was one of the main centers of the Bund. From 1900 to 1905 the Bund Central Committee was located there. Three party leaders, Nojach Portnoj, Dr. Pawel Rozental and his wife, Ana, lived in Bialystok. Moreover, the third and fourth conferences of the Bund were held there. ...

... Bialystok was always a predominantly Jewish city. Only the character of its Jewishness was to change to any great degree. Earlier on, the pacesetter of the intel- ligentsia was the Talmudic scholar, who possessed vast halachic erudition and set a high moral example. The scholar spent his free time studying the Torah, distanc- ing himself as much as possible from the alien technical culture of Western Europe. His goal was to be compe- tent in Jewish law. ...

... After several decades, Bialystok burgeoned with buildings, the vacant spaces virtually vanishing. No longer was there any room for fences between homes. The town sprawled from one end to the other. New streets opened; neighborhoods formed. Jews created a village from a hamlet, and later a city from a town. The building trades consisted mainly of Jews. It cannot be emphasized enough that Jewish energy, Jewish indus- triousness and Jewish labor worked together to make Bialystok grow. ...

Bialystok boasted political parties, professional associations and other groups that played an important role in the political, economic, social and cultural life of the city. The Jews were involved in demonstrations, strikes, political upheavals and armed attacks on the ...

... in Bialystok, by our renowned landsman, Benn.

... אַ נייעם מאַרק IND‏ ביאַליסטאַקער קאָרט. ...

אין זיינע אַקטיױטעטן AND‏ און אַרום דער חובבי-ציון, האָט ר' שמואל מאָהליווער כסדר געצילט IX‏ דעם, IN‏ עס זאָל געשאַפן ווערן די ציוניסטישע אָרגאַניזאַציע אין רוסלאַנד. AND‏ דעם צוועק איז צונויפגערופן געװאָרן, PR‏ האַרבסט 1897, PR‏ ניאַליסטאָק די ערשטע פאַרזאַמלונג. עס TIF‏ אָנװעזנד געווען MI‏ פופציק פּערזאָן, מערסטע “NI‏ קאַנטע חובבי-ציון. ביי דער דאָזיקער צוזאַמענקונפט PR‏ געלייגט געװאָרן די באַזע פאַר דער ציוניסטישער אָרגאַנײ זאַציע PN‏ רוסלאַנד, ONT OND‏ שפּעטער געשפּילט אַ זייער PR YORI youu‏ דער אַלגעמײנער ציוניסטישער “ND‏ וועגונג. די באַפולמעכטיקטע AND‏ רוסלאַנד האָבן צווישן זיך איינגעטיילט די אַקטיװיטעטן-אַרבעט אויף פאָלגנדן אופן; ביאַליסטאָק -- דער WP VO‏ צענטער; קיעוו — דער פינאַנץ צענטער: קישינעוו --- דער , פּאָסט" צענטער: TS‏ ואַרשע -- דער ליטעראַרישער צענטער פּראָפּאָי גאַנדע, אויפקלערונג). קורץ נאָכדעם, PN‏ מאַי 1898 (י"ט TPO‏ תרנ"ח) איז ר' שמואל מאָהליווער נפטר געװאָרן,

... AYN‏ יצחק זאַבלודאָווסקי PNR‏ געווען PR‏ ביאַלי סטאָק, YON TOM‏ ביאַליסטאָקער. מען ONT‏ אים גערופן ר' איצעלע דער גביר. זאַבלודאָווסקי האָט אַראָפּגעבראַכט קיין ביאַליסטאָק אַלס לערער AND‏ זיינע AY TIP‏ זאַמענהאָפץן. ער ...

סאיז PIN‏ באַקאַנט, אַז דער דעמאָלסדיקער פּריסטאוו שערעמעטיעוו (שפּעטער פאַרקריפּלט TANYA‏ דורך אַ רעװאָלװוער-שאָס TD‏ אַ ביאַליסטאַקער אידישער טאָכטער PR‏ פּעטערבורג), PN‏ געווען אַ גװאַלדיקער שונא ישראל און ער האָט געפירט אַ שטאַרקע אינטריגע קעגן “WT‏ קאטשעווץ פאַר זיין ליבעראַליזם, ON‏ דער דאָזיקער שערע- מעטיעוו איז ONT‏ געווען איינער פון די VW‏ אָרגאַני זאַטאָרן פון פּאָגראָם אין ביאַליסטאָק. װי מען TT ONT‏ שפּעטער דערוואוסט, זיינען אַלע צוגרייטונגען געמאַכט געװאָרן AND‏ יענעם PA,‏ דאָנערשטיק", אַ קריסטליכער יום-טוב-טאָג, PN WI‏ שטאָט קומען PT‏ צוזאַמען אַ סך גויים TINK‏ ס'קומט IND‏ אַ רעליגיעזע פּראָצעסיע איבער די VEU‏ גאַסן, יענעם PA,‏ דאַנערשטיק" WIT‏ פאָרגעקומען 2 אַזעלכע פּראָצעסיעס: אַ קאַטױלישע, PT ONT OND‏ אָנגץ- הויבן פון פּױלישן קאָסטשאָל און אַ פּראָװואַסלאװנע TID‏ דער רוסישער צערקווע. TW‏ די רוסישע פּראָצעסיע “IVT ORT‏ גרייכט אויף ניי-:שטאָט (אַלעקסאַנדראָװסקאַ גאָס), האָט אימיצער פון דער פּראָצעסיע פּלוצלונג אויסגעשאָסן, NN‏ סיגנאַל VANS‏ פּאַגראָם, TIN‏ די שחיטה אויף אידן האָט TT‏ אָנגעהױבן. הונדערטער כוליגאַנעס באַװא ...

... מוטער-שטאָט, די קליינע קרוין TID‏ ליטע, ONT‏ אָרט, IND‏ PR‏ האָב געעפנט מיינע נייגעריקע TRIN‏

אויפ'ן שוהל-הויף האָבן, חוץ דער גרויסער שוהל, TT‏ געפונען עטלעכע בתי-מדרשים DR‏ קלויזן. PN‏ חסידות איז געווען שטאַרק פאַרשפּרײט PR‏ אונזער שטאָט. PNR‏ ביאַלי- PRUD‏ האָט געפירט אַ טיש דער קאַברינער רבי, ר' נחומ'קע, TIN‏ שפּעטער POT‏ איידעם, ר' מאיר'ל. ס'איז PI‏ געווען אַ גרויסע עדה פון סלאָנימער חסידים, און אַ געוויסע VY‏ האָט דאָ געוואוינט דער סלאַנימער רבי. PIN‏ דעם זיינען גע- ווען חסידים פון ווייטערדיקע הויפן, ON‏ גערער, קאָצקער ONT)‏ פאַראייניקטע שטיבל פון סאַקאָלאָװער, לוקאַװוער TIN‏ פּולאַװער), ראַדזינער, ראַדזימינער, קאַרלינער, סטריקאָ- ווער TX‏ אַנדערע. סאיז אפילו געווען אַ שטיבל פון די ליובאַוויטשער. TOR‏ אַלע בית:מדרש-און שטיבל:אידן זיינען געווען דער רוח-החיים פון די מרביצי:תורה. PR‏ גרעסטן טייל בתי:מדרשים האָבן PT‏ תמיד געפונען TPN‏ װאָס האָבן PR NVA TV‏ א ספר. PR‏ די אַוונטן, בין- מנחה-למעריב, זיינען געזעסן TPN‏ ביי טישן און האָבן גע- לערנט. וואו ס'איז געווען אַ MIAN‏ ש"ס; וואו אַ חברה- משניות. פאַר עמך האָט מען געלערנט דעם ;חיי-אדם" IWIN‏ , עיז-יעקב". PNR TDN‏ שפּאַקולן TIN‏ גוט-זעעוודיקע זיינען געווען ערנסט אַרײנגעטאַן PR‏ די ספ ...

... אַזױ אַרום PR‏ באַשערט געווען ביאַליסטאַק צו PR TINT‏ אירע רייען אידישע גיבורים, ...

אין PT TINA 1925 AX?‏ פאָרשטייער TD‏ ,מכבי" “YA‏ ווענדעט צו פ. גינזבורג, מיט אַ פאָרשלאַג זיך צו “IND‏ TPN‏ אונטערץ נאָמען , איסק-מכבי", YOM‏ ציל צו טרייבן אַ ריינעם ספּאַרט PP TIN‏ פּאַרטײפּאָליטיק. AION‏ פון די פאָרשטייער פון , מכבי", צאַלע פרענקל, זעענדיק, אַז עס DN‏ ניט IND‏ קיין אויסוועג, האָט פ. גינזבורג, וועמען די ספּאָרט-באַװעגונג PR‏ געווען טייער און ליב -- “IND PT‏ שטענדיקט מיט די חברים פון PRON "PON,‏ לעווין, אינ- זשינער ר. ראַצקי, איסאַק ריבאַלאָווסקי און י. פראפיטקער, עס זיינען INT‏ אָפּגעהאַלטן געװאָרן עטלעכע געהיימע “AND‏ זאַמלונגען פון מיטגלידער, וועלכע זיינען TVA‏ אָנ הענגער פון דעם געדאַנק. אָנהױב 1926 “PON, PNR PN‏ וי PR PN‏ , מכבי" פאָרגעקומען שטורמישע אַלגעמיינע “AND‏ זאַמלונגען, INN‏ עס זיינען געװאָרפן געװאָרן די לאָזונגען וועגן דער פאַראייניקונג. די חברים ש. לעוין, פ. פּאָמעראַנץ, נחמן סוכאָװאָלסקי און אַנדערע “YX JANA‏ קעמפט CN‏ די לייבן קעגן דעם און TINT‏ גאָרניט געקענט אויפטאָן, ...

... דער בּיאַליסטאָקעו יזכּור- בּוך

... JIA“ WD דער בּיאַליסטאָקער‎ ...

... אונטער אַ האָגל פון TPP‏ האָט זיך אָנגעהויבן אונזער טויטן-מאַרש NOVA TID‏ צו ביאַליסטאַצעק PIN‏ די פעלדער פון פּעטראַשע. מען האָט ביי אונז צוגענומען דאָס לעצטע, װאָס מיר האָבז WI‏ פאַרמאָגט און אַריינגעדרענגט THIN‏ אַלעמען אויף PR‏ פּלאַץ, שטויסנדיק אונז איינע אויף די ...

... דער בּיאַליסטאָקער יזכּור- בּוך

... TIA" ND דער בּיאַליסטאָקער‎

איך זע ONT INI‏ שרעקלעכע בילד איצט IND‏ מיינע אויגן, מיין פאָטער'ס לעצטן וועג, דער טראַגישער AVN‏ פון מיין ליבן טאַטן צום טויט. ONT VPI PR‏ קיינמאָל ניט פאַרגעסן. . . TY‏ די PNR TPN‏ ביאַליסטאַָק זיינען פאַרשפּאַרט “YX‏ װאָרן אין דער שרעקלעכער NOVA‏ האָט מיין משפּחה “YR‏ וואוינט PIN‏ כמיעלנא גאַס. אונזער משפּחה PN‏ באַשטאַנען פון פינף פּערזאָן, מיין טאַטע-מאַמע TIN‏ דריי זין, אַזױ וי PN ONT‏ געווען מיט YON‏ אַנדערע PNR‏ געטאָ, TANT‏ מיר אויך געהאַט קוים PR‏ צימער. איבערלעבנדיק די ערשטע ;אַקציע" PR‏ דעם צימער, PN‏ געווען אין דער לינקער זייט PH NR‏ אַרײנגאַנג צו אַ בוידעם שטיבל. ביי דער TINT WoO‏ מיר אַװעקגעשטעלט אַ שראַנק TN‏ מִיר זיינען WANT‏ געלעגן PR‏ באַהעלטעניש אַ װאָך צייט, אַזױ לאַנג ON‏ די דייטשע רוצחים TINT‏ געבושעץ- וועט NOVA PNR‏ מיין פעטער, די מומע מיט זייערע צויי קינדער, זיינען PIN‏ געווען פאַרשטעקט אין דער באַ- העלטעניש מיט OT TIN‏ זיינען געווען NPR‏ צווייטן צימער, פּלוצלינג האָבן מיר דערהערט, אַז די OND OMNI‏ זוכן אַרום אומעטום אויסבאַהאַלטענע אידן, זיינען אַרײנגעקומען אין אונזער צימער. מיר YON‏ זיינען געלעגן ממש IN‏ אָטעם PR‏ גרויס שרעק. מיר האָבן געפילט, IR‏ אָט- ...

... די ערשטע פאַרװאַלטונג PD‏ "בּיאַליסטאָקער יוגענט-פאַראיין", אין 1916 י. לוניאַסקי, דוד זאַבלודאָווסקי, פרוי ליכטענבערג, קריינדעל נעװאַדאָווסקי, פרל. מאַרגלָיס, בנימין טאַבאַטשינסקי, באָבל גראָכאָווסקי, Sab‏ טאַבאַטשינסקי, הערשעל גראָכאָווסקי, פרל. מנוחה דבורה ראַבינאָװיטש, א. ראַפּאָפּאָרט. ...