Europe

שטאָט PR‏ געווען PR‏ נויט, נאָר דעם שרעקלעכן פּאָגראָם, ביאַליסטאָק PR‏ שטענדיק געווען אַ פולקאָם-אידישע שטאָט. עס האָט ANI PT‏ געביטן DI‏ גרויסן טייל דער כאַראַקטער פון דער אידישקייט און דער אויסדריקער פון אידיש-אייגנאַרטיקן לעבן. אין דער פאַרצייטיקער קהילה DN‏ דער טאָן-געבער געווען דער היימישער אידישער “MYON‏ גענט, דער תלמיד:חכם, OND‏ ביי OX‏ האָבן “DAIS PT‏ געפּאָרט אינאיינעם YEO‏ קענטניש פון דער תלמוד"שער אידישקייט NR OM‏ מאָראַלישן לעבנס-פיר. די פרייע צייט האָט דער תלמיד:חכם פאַרבראַכט PR‏ לערנען. ער איז געווען ווייט פון דער פרעמדער טעכנישער קולטור TID‏ אײיראָפּע. PT‏ אייגענע אויסבילדונג PN‏ געווען נאָר לשמה, פון תלמיד:חכם, ניט פון גביר, PT UNM‏ געצויגן דער אידישער יחוס. ניט מאַטעריעלע מאַכט TN‏ קראַפט TINT‏ געשאַפן דעם אידישן אַדל, PN ONTO‏ ביי די אומות העולם, ANI‏ די אינטעליגענץ, TOM ONT‏ און ONT‏ ריינע לעבן מיט דער תורה און לויט דער תורה. ביסלעכווייז VIN ONT ONT‏ פון תלמיד-:חכם PR‏ דער קהילה פאַרנומען דער נייער אינטעליגענט TN‏ דער פּאַרטיי-:פירער. דערצו ONT‏ מען ניט נויטיק געהאַט PP‏ סך אידיש ONT JON‏ קענען רעדן AND‏ IX‏ עולם PNR‏ געווען וויכטיק. די ווירקונג OND‏ מען האָט געהאַט WV‏ די אייגענע מיטגלידער פון דער גרופע אָדער פּאַרטײ TIN‏ די אַלגעמיינע אייגנשאַפט TID‏ אַרױס: שטופּן זיך, אָדער TID‏ פירערשאַפט. פריער ONT‏ געשפּילט אַ גרעסערע ראָלע דער יחיד, זיין קענען, זיינע מידות. דערנאַך האָט DX‏ גענומען פאַרבייטן די גרופּע מיט איר פּלאַטפאָרם, מיט איר שיטה. IN PR ONT‏ אַלגעמײנע “WT‏ שיינונג, PR AAR‏ ביאַליסטאָק PR‏ זי געווען באַזונדער קאָנטיק. ...

... -- אַ טאָג AND‏ דעם וי די שװואַרצע גרויזאַמע פאשיס- טישע האַנט האָט PT‏ אַרונטערגעלאָזט PIN‏ דעם אידנטום, PN‏ געשאַפן געװואָרן , הבימה", TIT‏ פאָרגעקומען די “AND‏ שטעלונגען פון אַנסקי'ס , דיבוק". זיי האָבן געוויזן דער וועלט -- סיי PR‏ אײיראָפּע, PR MO‏ אַמעריקע, די קולטו- רעלע שיינקייט ONT OND‏ פאָלק, וועלכעס איז אומגץ: רעכטיקט פאַרפאָלגט, האָט PN‏ זיך. שווער איז אָבער “YOU‏ טער געווען צמח'ס לעבן. אַ פאַרגעסענער און אַנטוישטער, IN‏ איינזאמער TN‏ צוריקגעהאַלטענער PR‏ ער, פרייטיק דעם 8טן סעפּטעמבער, 1939, געשטאָרבן PR‏ עלטער פון 52 יאָר, ...

אָליאַנסקי און סאַשע יוטקאָווסקי (אַ צאָן טעכניקער TID‏ קריניק), וועלכע האָבן געמאַכט די רייזע מיט בייסיקלעך איבער גאַנץ אײיראַפּע אָנהױבנדיק פון פּוילן, דייטשלאַנד, פראַנקרייך, בעלגיע, שװײיצאָריע, האָלאַנד, יוגאָסלאַװיע, דענעמאַרק און נאָך אַנדערע לענדער. די רייזע ONT‏ גע" דויערט 6 מאַנאַטן. עס איז ווערט צוצוגעבן, ONT‏ די “POD‏ לעך האָט MT IND‏ געמאַכט ספּעציעל דער באַוואוסטער PR‏ ביאַליסטאַק מעכאַניק-שלאָסער, מיישקע העמשָוויטש, וועלכער האָט געהאַט TT‏ שלאָסערײ PR‏ חיי:אדם געסל, PR‏ קעלער. ONT PN ONT‏ געסל, OND‏ מען פלעגט PR PA‏ שוהל, ...

מיר האָבן דערהאַלטן PR‏ ביאַליסטאָק דעם “ONIN‏ לעכן זשורנאַל פון ביאַליסטאָקער צענטער YI TD‏ יאָרק, די ,ביאַליסטאָקער שטימע". עס PN‏ באמת X‏ פאַרגעניגן WW‏ לייענען די פּרעכטיקע אוסגאַבע. YON‏ װאַרימקײט, וויפל אַרבעט TIN‏ מי עס ליגט PNR‏ דער דאָזיקער אױסגאַבע, TIN‏ אין די צילן און די אויסגעפירטע אויפגאַבן פון וועלכע עס רעדט זיך INT‏ מען לייענט NT‏ די צוגעשיקטע נומערן מיט אַ פאַרכאַפּטן אָטעם. מיר זיינען YON‏ אויסגעהונגערט נאָך אַ אידיש ONT)‏ נאָך אַ אידיש בוך און אַ אידישן זשור- נאָל. די אַרטיקלען PR‏ דער ;ביאַליסטאַָקער שטימץ" שפּיגלען זייער OI‏ אָפּ TDA DX‏ אַ גוטן איבערבליק איבער אונזער טראַגעדיע און וועגן די ווייטערדיקע געפאַרן TID‏ ברוינעם פאַשיזם, וועלכער איז נאָך ליידער PR‏ אײראָפּע נישט אינגאַנצן ליקווידירט. די אַרטיקלען איבער דעם ביאַליסטאַקער צענטער DR‏ מושב זקנים און די ONT‏ סטאַקער אָרגאַניזאַציעס איבערץ לאַנד, דערציילן פון אַ גראַנדיעזער אַרבעט וועלכע PNR‏ באמת ORY PN‏ אָרגאַי ...

Kon‏ וויכטיקע פאַרבינדונגס-בריק TW‏ די ביאַלי- סטאַקער לאַנדסלײט PNR‏ אַמעריקע, ארץ:ישראל, קענעדע TN‏ אַנדערע לענדער, מיט די לאַנדסלײט ON‏ האָבן איבער- געלעבט היטלערץ און צייטװוײיליק געווען אין פאַרשייד ענע ערטער PR‏ אײיראָפּע. PR‏ יענער צייט באַלד נאָכ'ץ גרויסן חורבן MD‏ היטלערץ, זיינען ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט אומעטום -- וואו נאָר דאָס איז געווען מעגלעך -- געווען כסדר װאַכזאַם TIN‏ טעטיק AYP UN AND‏ הילפס:גרייטקייט IND‏ אונזערע געראטע- yon‏ ברידער PR‏ שוועסטער פון די ליידן און פּיין בי היטלער'ן. NIN‏ פאַרצווייגטע הילפס-אַרבעט האָבן באַלד נאָך דער מלחמה PNW‏ אַרױסגעויזן די ביאַליסטאָקער לאַנדס- מאַנשאַפטן PR‏ אױיסטראַליע, קאַנאַדע, ארץ-ישראל, אַרגענ- טינע און אין אַנדערע ערטער. ...

WAN‏ מיין געפיל INT INT PR OND‏ געהאַט, TN‏ אָט-אָט TN‏ עס דערנענטערט PT‏ דער סוף, האָט מיך ניט אָפּגענאַרט. YON‏ אַרעסטאַנטן פון דער טורמע, TWH‏ וועלכע עס זיינען געווען מענטשן פון פאַרשיידענע נאַציאָ- נאַליטעטן, און OND‏ זיינען אַרױסגעטריבן געװאָרן אויף דעם גרויסן פרייען פּלאַץ, זיינען דערשאָסן געװאָרן פון די רוצחיישע היטלעריסטן מיט זייערע מאַשין-ביקסן. גלייך VON‏ דורכפירן זייער פאַרברעכן, זיינען די היטלעריסטן אַנטלאָפן OMA PR‏ פּאַניק. עס PN‏ געקומען די מפּלה TID‏ היטלערץן מיט PAIN Pr‏ פון חיות PR‏ מענטשלעכן געשטאַלט, וועלכע האָבן געבראַכט NIN‏ מוראידיקן חורבן VND‏ אידישן פאָלק און AND‏ אַנדערע לענדער און פעלקער, ענדלעך, נאָך העכער פינף AWW?‏ ליידן און פּיין, ווען אײיראָפּע PR‏ געווען פאַרפלייצט TD‏ אידישן בלוט און TIVO‏ נאָכדעם ווי עס זיינען אויסגע'הרג'עט געװאָרן זעקס מיליאָן אידן --- פרויען, קינדער, מענער און זקנים -- איז געקומען די באַפרייאונג TID‏ דעם היטלעריסטישן גיהנום,

ציילן טאַקע די לאַנדסלײט, TH‏ איינמאָל האָט געטראָפן ווען שיף איז TVA‏ פאַררייזט PR‏ אײיראָפּע, PT ONT‏ היגער אָפיס פאַרנאַכלעסיקט אַ ND‏ מאַנאַטן אַרױסצושיקן די טשעקס צו שמחה'ן, איז שמחה אַװעק צו שיפ'ס אָפיס מיט אַ ירגזון, האָבן DON‏ די באַדינער געװאָלט משלח זיין, ONT‏ ער זיך צעשריגן: ,איך וויל זען מיין יאַנקלען, לאָזט מיר VS‏ מיין יאַנקלען", די ONT TION‏ שיף, וועלכער PR‏ שוין געווען צוריק TD‏ אײיראַפּע, דערהערט PT PR‏ פּריװאַטן אָפיס TIN‏ PN‏ אַרױסגעקומען זען װאָס ס'קומט פאָר. ער ONT‏ דערזען שמחהי'ז אַ צעפלאַמטן, גרייט אַלעמען WS‏ צערייסן, ONT‏ אים שיף אַריינגענומן צו זיך TIN DDN PNR‏ געהייסן גלייך “DN‏ שרייבן אַ טשעק און דערביי געטאַדלט דעם באַאַמטן, ONT)‏ האָט געהאַט אויפזיכט איבער זיינע טשאַריטי ענינים פאַר ONT‏ ער ONT‏ פאַרנאַכלעסיקט צו שיקן שמחהץ PT‏ מאָנאַט- לעכן טשעק, ...

Pr‏ אָנגעהויבן באַלד WI‏ ראַש-השנה PR‏ יאָר 1881. געווען איז ONT‏ בעת די גרויסע פּאַגראָמען PN‏ צאַרישן רוסלאַנד, וי מיר ווייסן אָבער פון דאָקומענטן װאָס זיינען אין אונזער באַזיץ, זיינען ביאַליסטאָקער PW IPR‏ פיל פריער געווען PR NT‏ אַמעריקע. וי עס ווייזט PT‏ אַרױס, PW PX‏ דאָ, אין ניו יאָרק, PR‏ יאָר 1864, אַרױסגעגעבן געװאָרן אַ טשאַרטער צו אַ ביאַליסטאַקער אָרגאַניזאַציע, ONY‏ האָט PN‏ יענער צייט געטראָגן דעם נאָמען , ביאַליסטאַקער אונטערשטיצונגס- פאַראיין". YOON‏ ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט פלעגן שטענדיק דערציילן, אַז זייערע נאָענטע זיינען געקומען אַהערצו, TID‏ ביאַליסטאָק קיין ניו יאָרק, TNT‏ מיט TIN?‏ פריער איידער עס האָט זיך אָנגעהויבן די YONI‏ אימיגראַציע “TAD FID‏ אײיראָפּע, ...

אַ TRA‏ וויכטיקע ראָלע ONT‏ דער ביאַליסטאָקער צענטער געשפּילט באַלד נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה, נאָכ'ץ גרויסן אידישן חורבן ביי היטלערץ, TWN‏ עס PR‏ געווען נויטיק הילף IND‏ די על-פּיינס געראַטעוועטע. PR‏ יאָר 1945, ONT‏ דער , ביאַליסטאָקער צענטער" ווידער “DAN‏ געשטעלט און אָרגאַניזירט דעם אַמאַליקן “py,‏ קאָמיטעט" TIN‏ אָנגעהויבן די הילפס-אַרבעט IND‏ אונזערע געראַטעװעטע לאַנדסלײיט TD‏ די נאַציס, וועלכע זיינען PN WIA‏ אײיראָפּע. אַ דאַנק דער טריישאַפט TD‏ אונזערע לאַנדסלייט זיינען NT‏ געשאַפן געװאָרן צענדליקער טויזנטער דאָלאַר, OND‏ איז געשיקט געװאָרן צו געראַטע- yon‏ ביאַליסטאָקער TID TIX‏ די אַרומיקע שטעטלעך TDN‏ אומעטום אויף יענער זייט ים, וואו נאָר אַזעלכע זיינען געווען. מען האָט געשיקט הילף אין מזומן, פּעקלעך THY‏ TX‏ אויך קליידער. אַ באַזונדערע הילפס-אַקציע PNR‏ דורכ- געפירט געװאָרן AND‏ דער קליינער צאָל געראַטעװעטע אידן, וועלכע זיינען צוריקגעקומען קיין ביאַליסטאָק. מיר האָבן געשיקט קיין ביאַליסטאָק אַ גרעסערע סומע געלט, ...

זיין איצטיקע הויכע פּאַזיציע ONT‏ איסאַק ריבאַלאָווסקי דערגרייכט אַ דאַנק זיינע גרויסע פעאיקייטן, ענערגיע און אומדערמידלעכער אַרבעט. עס PR‏ אָפטמאָל צו באַ- וואונדערן אים PNR‏ זיינע ענערגישע אַקטיוױיטעטן, ווייל “YX‏ דענקעז דאַרף מען, IX‏ מר. ריבאַלאָווסקי, וועלכער שטאַמט פון אַ יחוס'דיקער משפּחה PR‏ ביאַליסטאַק, ONT‏ דורכ- געמאַכט ליידן און PNR Woy arn‏ צייט פון דער צווייטער וועלט-מלחמה PR‏ אײראָפּע, זיינע נאַענטע זיינען אומגע- בראַכט TD TANYA‏ די נאַציס. INT‏ אָבער טוט ער אַלץ מיט גרויס טריישאַפט PR‏ ליבע, AND PON‏ ביאַליסטאָקער TIN‏ ביאַליסטאָק, IND‏ אידישע אינטערעסן, AND‏ ישראל TIN‏ כלל ישראל. PR‏ משך פון YON‏ יאָרן, פון TI 1947 OPT‏ ער PN‏ געקומען נאָך דער מלחמה Pp‏ ניו יאָרק, ONT‏ מר, ריבאַ- לאָווסקי פאַרנומען פאַרשיידענע PR TOON‏ דעם OOD‏ סטאָקער צענטער. עס װאָלט פאַרנומען צופיל ONT PROD‏ ON‏ אויסצורעכענען NT‏ אין דעם אַרטיקל, גענוג צו זאָגן, PT PINT NX IN‏ אומדערמידלעכקייט, און אַ OND PINT‏ ער רופט צו זיך אַרױס צוטרוי און דרך-ארץ מצד אַלעמען, האָט PRON‏ ריבאַלאָווסקי שטופנווייז דערגרייכט PT‏ איצטיקע הויכע פּאָזיציע OPN‏ גענעראַל-סעקרעטאַר פון דעם OND‏ סטאָקער צענטער, היים TIN‏ שפּיטאָל AND‏ עלטערע מענטשן, װאָס ער פאַרנעמט TD‏ זינט דעם יאָר 1973,

נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה, VON]‏ שרעקלעכן אידישן חורבן ביי היטלערץ ווען עס איז אויך אָפּגעװישט געװאָרן די אַמאַליקע וואונדערלעכע אידישע ביאַליסטאָק מיט די דאָרטיקע צענדליקער טויזנטער TPR‏ האָט זיך פאַר די לאַנדסלײט PR‏ מעלבורן אָנגעהויבן אַ נייער קאַפּיטל. עס זיינען אַהערצו אַנגעקומען JAY MYT‏ געראַטעװעטע לאַנדסלײט, פון ביאַליסטאָק TD TN‏ די אַרומיקע שטעטלעך, וועלכע זיינען דורך נסים אַרױס TD‏ אומקום ביי די נאַציס, עס זיינען אָנגעהױבן געװאָרן צו מאַכן באַמיאונגען, כדי אַזעלכע לאַנדסלײט אַריבערצוברענגען PP‏ אױיסטראַליץ TD‏ אײיראָפּע. מען ONT‏ גוט געוואוסט, TN‏ סאי דאָ און סאי די הילפס-אַרבעט IND‏ די געראַטעװעטע PNR‏ אײראָפּע, OVI‏ פאָדערן נײיע אַקטיװיטעטן מיט געהעריקע IN‏ שטרענגונגען. ...

גלייכצייטיק מיט דעם, DIN ONT‏ דער ביאַליסטאַקער צענטער PR‏ מעלבורן פיל געהאָלפן PIN‏ פאַרשיידענע וועגן מיט אַלערלײי מיטלען, די פון היטלערץ געראַטע- וועטע לאַנדסלײט, וועלכע זיינען געווען PR‏ פאַרשיידענע ערטער PR‏ אײראָפּע, PNR‏ די OT‏ פּי. -קעמפּס, װאָס זיינען פאַרשלעפּט געװאָרן VEIN‏ אינזל TIVES‏ די YOINT‏ וויכטיקע הילף PR‏ געפירט געװאָרן TNT‏ שיקן נויטיקע פּאַקעטן שפּײז און קליידונג, וי PIN‏ מזומן פאַר די נויט- באַדערפטיקע, גלייכצייטיק מיט דעם, PIN PR‏ דאָ, אין מעלבורן, אָנגעפירט געװאָרן פון אונזערע ביאַליסטאָקער אַ פאַרצווייגטע אידיש-געזעלשאַפטלעכע TIN‏ קולטור-אַרבעט, דער ביאַליסטאָקער צענטער PAIN PT ONT‏ אַקטיו באַ- שעפטיקט מיט טראָגן הילף AND‏ אַלגעמיינע אידישע TOU‏ oN‏ אויך פאַר מדינת ישראל PIN WII OND‏ געטאָן PI‏ איצט, ...

... דער ביאַליסטאָקער צענטער PR‏ אױסטראַליע האָט באַקומען 465 פּערמיטן אַריבערצוברענגען “OND‏ סטאָקער פּליטים פון אײיראָפּע, מענטשן, וועלכע TINT‏ קיין ow‏ שייכות מיטץ צענטער, באַוואונדערן אונזער אַרבעט TN‏ האַלטן עס IND‏ אַ געװאַלדיקן אויפטו TD‏ אַ “AND‏ העלטניסמעסיק קליינער גרופּע. אָבער ניט מיט די פּער- מיטן PNR‏ ענדיקט PT‏ אונזער אַרבעט, מיר האָבן באַשלאָסן ניט צו טאָן קיין האַלבע אַרבעט און זיך באַמיט מיט אַלע כוחות צו באַזאָרגן שיפס-קאַרטן, היות אָבער עס האַנדלט PT‏ וועגן הונדערטער מענטשן און ...

אין מערערע ערטער זיינען די זעלבסטשוץ:חברים אַרױסגעטראָטן מיט אויפקלערונג-רעדעס. אויף כמיעלנע 3 האָט אַ זעלבסטשוץ-חבר, IND‏ אַ גרויסן פאַרזאַמלטן עולם, געזאָגט Wy‏ אַנדערן: WT‏ וויסן, אַז מ'פירט JOR‏ קיין טרעבלינקע צו פאַרגאַזונג און מיר װועלן, צו אונזער גרויסן אומגליק, טיילן דעם ביטערן גורל פון דעם גאַנצן אידישן פאָלק PR‏ אײיראָפּע. דער איינציקער אויסוועג פון דער האָפנונגסלאָזער לאַגע PR‏ אונטערצינדן אונזערע הייזער מיטץן האָב TN‏ גוטס, OTD‏ אונזער טויט-שונא זאָל פון דעם קיין נוצן נישט האָבן. נעמט געווער אין די הענט, װאָס PNR‏ דאָ גענוג, און לאָמיר פּרובירן אַלע צוזאַמען דורכרייסן זיך צו די וועלדער, IND‏ עס געפינען PT‏ אונזערע “VPI‏ פּאַרטיזאַנער, ...