Hitler

מיר ווייסן גוט, ONT IN‏ פּוילישע אידנטום PI PR‏ סעפּטעמבער 1929, ווען עס PNR‏ געקומען די שרעקלעכע מלחמה, געווען די קרוין פון דעם וועלט-אידנטום. ONT‏ ביאַליסטאַקער אידנטום ווידער, PR‏ געווען איינע פון די שענסטע פּערל איינגעפאַסט PR‏ דער דאָזיקער קרוין. נאָך דעם שרעקלעכן חורבן ביי היטלערץ, איז די אידישע ביאַלי" סטאָק IWIN‏ פאַרװאַנדעלט געװאָרן PN‏ הייזער-סקעלעטן, בערגלעך מיט ווילדן גראָז. פון דער אַמאַליקער באַרימטער גרויסער שוהל PR‏ פאַרבליבן בלויז די קאַפּולע. אויך די גוט באַקאַנטע העברעאישע גימנאַזיע, אַזױ וי PN ONT‏ געווען מיט אַלע אַנדערע ויכטיקע אידישע אינסטיטוציעס TIN‏ וואוינונגס-הייזער, PR‏ פאַרבליבן בלויז חורבה, פּוסטע סקעלעטן.

... אַלע מיטלען צו פאַרמינערן TIN‏ אָפּצולײקענען די אידישע ליידן, דעם חורבן און אומקום בי היטלערץ. עס איז דעריבער גוט װאָס PIN‏ מיר, ביאַליסטאָקער אידן און דורך דעם ספר, גיבן אונזער צושטייער וועגן יענער מורא'דיקער צייט, װאָס WIP‏ און קיינמאָל ONT OVI)‏ ניט PT‏ אימ- שטאַנד אָפּצולײקענען. ...

... INT PR‏ פיל געלייענט וועגן OMT‏ אידישן חורבן ביי היטלערץ, איך האָב געזען פילמען וועגן דאָזיקן WoW‏ גיהנום, DIN ANT PNR‏ גערעדט מיט על °D‏ נס געראַטעװועטע TPN‏ פון די נאַציס, אָבער WN‏ איך INT‏ געזען די אומבאַשרייבלעכע ענדערונגען אין דער שטאָט פון מיין געבורט און קינדהייט, האָט PA ONT‏ אויפגעטריסלט MIN‏ דעם העכסטן אופן, ...

פאָר אויף די וועגן ביים װעלן גרייכן טיף רוסלאַנד. גלייכ- צייטיק זיינען PON INI‏ געווען שטימונגען ביי געוויסע אידן IN‏ אפשר, אטשר װועט די סאָוועטן געלונגען אָפּצושלאָגן דעם ברוטאַלן אַנפאַל פון היטלערץ. ליידער ONT ONT TAN‏ געבראַכט אַ ביטערע אַנטישונג. די לאַגע ביי די אידן PN‏ ביאַליסטאַק PN‏ געווען אַ פאַרצווייפלטע, די מער ניכטערע מענטשן האָבן אָבער גוט געוואוסט TX‏ געפילט װאָס עס דערנענטערט זיך. מען האָט געוואוסט, IN‏ באַלד וועלן אַרײנקומען די נאַציס, עס דערװאַרט אַ שרעקלעכע NOOR‏ ONT‏ מען ווייסט אפילו ניט WYN ONT ONT‏ מיט PT‏ ברענ- גען.

בּלויז עטלעכע װאַכן נאָכדעם וי די נאַציס TIT‏ אַרײן קיין ביאַליסטאָק, דעם 1טן אױגוסט 1941 (פרייטיק, ח' אב, תש"א), PN‏ געשאַפן געװאָרן די AND NOVI‏ די דאָרטיקע אידן. אַזױ איז אויך WIV? PR‏ צייט געווען PR‏ אַנדערע, קלענערע ערטער, אַרום ביאַליסטאָק. אין פיל פון די דאָזיקע קליינע ערטער אין דער געגנט פון ביאַליסטאָק איז ניט געשאַפן געװאָרן געטאָס דערפאַר, ווייל דאָרט זיינען שוין ניט געווען קיין אידן. פיל פון די אַרטיקע TPN‏ איז באַצײטנס געלונגען צו אַנטלויפן PNR‏ גרעסערע ערטער, אָדער מיט דער אָפּטרעטנדיקער רויטער PUTIN POI‏ אידן ווידער זיינען אויסגעמאַרדעט געװאָרן פון די נאַצישע רוצחים גלייך נאָכדעם וי זיי PWN TIT‏ אין יענע ערטער, געווען ONT PN‏ באַלד נאָכ'ן אָנפאַל פון היטלערץ PN‏ סאָוועט-רוסלאַנד, דעם 22טן יוני 1941, TTY?‏ טאָג, פון זינט דעם טרויעריקן פרייטיק, דעם 27טן יוני 1941, TWN‏ די היטלעריסטישע אַרמײ ONT‏ באַזעצט ...

... ן, PW ONT WH WAY‏ קיינמאָל WI‏ אָנגעזען. INT‏ אָבער, װוי געזאָגט, TANT‏ די אידן פון אָנהױב PR‏ NOVA‏ ניט געװאָלט גלויבן, PIN TX‏ מיט זיי, ONT‏ הייסט די PN TPR‏ ביאַליסטאָק, װעט פּאַסירן ענלעכעס. עס דאַרף גע- זאָגט TX TUT‏ אויך דער אידן-ראַט, PN OND‏ געשאַפן “YX‏ װאָרן מיט דריי TONY‏ פריער פאַר'ן גרינדן די געטאַ, ONT‏ געמאַכט באַמיאונגען אָפּצושרײען פאַרשיידענע גזירות. וי עס האָט PT‏ שפּעטער אַרױסגעוויזן האָבן די פירער TID‏ דעם אידן-ראַט, אַלענפאַלס אַ טייל PT TID‏ געוואוסט אַז די נאַציס גרייטן אַרוסצופירן TPN‏ אויף דעפּאָרטאַציע. די פירער TID‏ דעם אידן-ראַט האָבן אפילו דורך פאַרשיידענע וועגן, TID‏ אָנהױב, אַזעלכעס אָפּגעשלעפּט. ONT PON ONT‏ אָבער O°]‏ געהאָלפן צעשטערן די נאַצישע פּלענער OO‏ דאָס “JAIN PN‏ צייכנט געװאָרן פון היטלערץ, דער טייוולאָנישער פּלאַן TID‏ פאַרניכטן די TPN‏ אפילו אויך יענע, TD‏ וועמען עס איז ביז

מאַטעריעלע און מאָראַלישע הילף. מען האָט אין אַזעלכע בריוו אויך געפרעגט PNW‏ נאָענטע און קרובים, אייגענע משפּחה מענטשן און PIN‏ פריינט, וועלכע זיינען פאַרװויקלט PR TNA‏ דעם מלחמה שטורעם PR‏ אײראָפּע, אָדער געלעבט פון פריער NT‏ אויף דעם אַמעריקאַנער באָדן, עס PT ONT‏ דאַמאָלט טאַקע גלייך איינגעשטעלט אַ ברידערלעכע פאַרבינדונג, TWN‏ די געראַטװעטע לאַנדס- לייט פון היטלערץ אויף יענער זייט ים, מיט דעם גרויסן ביאַליסטאַקער צענטער PI PR‏ יאָרק, אונזערע געפּײניקטע און געליטענע ברידער און שוועסטער אויף יענער זייט ים האָבן גלייך דערפילט, OT IN‏ זיינען ניט אויף הפקר. דער ביאַליסטאָקער צענטער PR‏ ניו יאָרק ONT‏ דאַמאָלט פאַרשריבן איינעם פון די שענסטע און דערהיבנסטע קאַפּיטלען, װאָס װעט אויף שטענדיק בלייבן אַ ליכטיקער פּונקט אין דער געשיכטע פון דער ברידערלעכער פאַרבינדונג TW‏ די ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט. PR ONT‏ APN VT TIN‏ שטענדיק פאַרבלייבן אַ דערהויבענער “FPO‏ אידישער TIN‏ מענטשלעכער קאַפּיטל, ON‏ ציט אַ גרויסן ...

... יעדעס מאָל PNR WN‏ דערמאָן PT‏ וועגן WAY?‏ צייט wh‏ איך PI‏ געראַטעוװועט געװאָרן TD‏ אומקום ביי היטלערץ, זייענדיק פאַרשטעלט OPN‏ מאַן, TX‏ ווען PNR‏ טראַכט װועגן די שרעקלעכע ליידן INT PR OND‏ דערביי דורכגעמאַכט, ONT PNR‏ אַלץ IND‏ מיר ווידער אַ פּיינלעכע איבערלעבעניש. אַלץ לעבט ווידער אויף אין מיין זכרון, עס לאָזט ניט אָפּ. WAN‏ מען דאַרף דערציילן WIV‏ שרעק- לעכער צייט TX IRD‏ ביי די נאַציס, זאָלן AVN‏ דעם אויך TO MN‏ די איצטיקע נייע און די קומענדיקע דורות, ...

WAR‏ דער וועלט-צוזאַמענפאָר TID‏ די MANY‏ הפּליטה PR‏ ירושלים PX‏ געווען ניט בלויז אַ יזכור. “DVN ANT PN‏ געפילט פון די באַטײליקטע ביים צוזאַמענפאַר אַ “AND JDO‏ לאַנג פון שטאָלצן ווידערשטעלן PT‏ נאָך די שווערע איבער- לעבענישן IW TN‏ פאַרענדיקן TIN?‏ איזאָלאַציע TID‏ אַ וװועלט, אָפטמאָל PIN‏ איינגעשלאָסן די אידישע געזעלשאַפט, IND‏ וועמען עס PR‏ שווער אויפצונעמען און באַגעגענען די ליידן פון די געראַטעװעטע. די געליטענע ביי היטלער'ץ, OND‏ זיינען געווען ביים צוזאַמענפאָר, האָבן געלאַכט און “YX‏ זונגען ביים פילן די פרייד פון אידיש און דאָס זיין צוזאַמען מיט די אַנדערע מיט וועמען עס בינדט פיל. מען TT ONT‏ TNA‏ מיט פאַטאָגראַפיעס TD‏ אייניקלעך. PN‏ האָב "ND‏ געגנט מענטשן פון ביאַליסטאָק TIN‏ גראָדנע, וועלכע זיינען געווען צוזאַמען WM‏ מיין פאָטער NOVA PR‏ און PR‏ די לאַגערן, און וועלכע האָבן PIN‏ געקענט מיינע עלטערן ווען זיי האָבן חתונה געהאַט. יעדן טאָג PT PR INT‏ געוואונ- דערט אויף די איינצלהייטן און דערמאַָנונגען וועגן דער קינדהייט, PR OYA‏ שולע, OND‏ מען ONT‏ צוישן TT‏ אויסג עטוישט אַזױ קלאָר. אַ גרויס געפיל פון גאולה איז “YA‏ TY‏ אין דער לופט,

וויכטיקע הילפס-אַרבעט TD PR‏ אונזער ביאַלי- סטאָקער צענטער אָנגעפירט געװאָרן IND‏ געראַטעװעטע לאַנדסלײט פון היטלערץ, וועלכע האָבן דורך פאַרשייד ענע וועגן Pr‏ דערשלאָגן PP‏ ישראל. די דאָזיקע לאַנדסלײט האָבן באַקומען אַ באַדײיטנדע הילף, גלייכצייטיק ONT‏ מען PIN‏ געהאָלפן, מיט פאַרשיידענע מיטלען און דורך “AND‏ שיידענע וועגן, PT‏ אײינאָרדענען געקומענע לאַנדסלײט אין דעם אידישן הײימלאַנד. דער צענטער PIN ONT‏ אַרױס: געוויזן גרויס װאַרעמקײט און ברידערלעכקייט, װאָס PR‏ געווען באַגלײט מיט געהעריקער הילף, AND‏ געראַטע: ...

נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה, VON]‏ שרעקלעכן אידישן חורבן ביי היטלערץ ווען עס איז אויך אָפּגעװישט געװאָרן די אַמאַליקע וואונדערלעכע אידישע ביאַליסטאָק מיט די דאָרטיקע צענדליקער טויזנטער TPR‏ האָט זיך פאַר די לאַנדסלײט PR‏ מעלבורן אָנגעהויבן אַ נייער קאַפּיטל. עס זיינען אַהערצו אַנגעקומען JAY MYT‏ געראַטעװעטע לאַנדסלײט, פון ביאַליסטאָק TD TN‏ די אַרומיקע שטעטלעך, וועלכע זיינען דורך נסים אַרױס TD‏ אומקום ביי די נאַציס, עס זיינען אָנגעהױבן געװאָרן צו מאַכן באַמיאונגען, כדי אַזעלכע לאַנדסלײט אַריבערצוברענגען PP‏ אױיסטראַליץ TD‏ אײיראָפּע. מען ONT‏ גוט געוואוסט, TN‏ סאי דאָ און סאי די הילפס-אַרבעט IND‏ די געראַטעװעטע PNR‏ אײראָפּע, OVI‏ פאָדערן נײיע אַקטיװיטעטן מיט געהעריקע IN‏ שטרענגונגען. ...