Jerusalem

... געבוירן אין ביאַליסטאָק הרב הגאון און כלל-טוער TD‏ וועלט-פאַרנעם, ר' שמואל סאַלאַנט; DPN‏ 1851 זיך באַזעצט PR‏ ירושלים; PN‏ 1878 געװאָרן דאָרט רב-הכולל פון אַשכנזים; געשטאָרבן PR‏ 1898, געגרינדעט די חברה קדישא. ...

... . אינזש. אפרים באַראַש, DN‏ וועמענס הענט עס זיינען געווען אַלע פאַרבינדונגען פון און וועגן דעם אידן-ראַט, ONT‏ איינגעשטימט PIN‏ טענענ- בוימ'ס פאַרלאַנג צוצושטעלן קאָפּיעס TD‏ דעם אידן-ראַט אַרכיוו, פאַר דער אַָנפירערשאַפט פון דער אידישער ווידער- שטאַנד אָרגאַניזאַציע PN‏ דער ביאַליסטאָקער געטאָ. מיט דעם זיינען PIN‏ געווען פאַרבונדן אַנדערע MY‏ וויכטיקע טוער פון דעם אונטערגרונט, מערסיק און פּעטליוק. UX‏ דער אַרכיוו האָט JAX‏ אַנטהאַלטן פּראָטאָקאָלן TID‏ די זיצונגען פון דעם אידן-ראַט TIN‏ פאַרשיידענע מעלדונגען צו די TPN‏ אין ביאַליסטאָקער IND NOVA‏ דער מלחמה ONT PN‏ אַלץ, װי Pw‏ דערמאָנט, געפונען געװאָרן און עס איז אויך פאַרעפענטלעכט געװאָרן PNR‏ פאַרשיידענע אױיסגאַבעס, PIN‏ דער ,יד ושם" PN‏ ירושלים, IND‏ עס איז דער צענטער פון איינזאַמלען מאַטעריאַלן און דאַקומענטן וועגן דעם אידישן חורבן DX‏ װידערשטאַנד אין דער היטלער-צייט, האָט אַרױסגעגעבן PN‏ דרוק-פאָרם אַ גרויסן טייל TID‏ דעם געפונענעם אַרכיוו פון דער ביאַליסטאַקער געטאָ, ...

דער אויבנדערמאַנטער דאַקטאָר ONT‏ נישט צו TON‏ געגעבן PR‏ וועלכער צייט און וי אַזױ ער ONT‏ זיי "ND‏ קומען, אָבער פון לעבנגעבליבענע עדות PR‏ פון “AND‏ צייכנונגען פון קאַמענדאַנט TD‏ געטאַָיאױפשטאַנד אין ביאַליסטאַק -- מרדכי טענענבוים-טאַמאַראַף -- וועלכע “YA‏ פינען זיך PR‏ די אַרכיוון TID‏ ,יד ושם" PR‏ ירושלים, -- vn‏ קלאָר, אַז אויף דער אָנווייזונג פון אינזשיניער באַראַש, פאַרזיצער TID‏ ביאַליסטאָקער אידן-ראַט, איז דער מאַטעריאַל איבערגעגעבן געװאָרן טענענבוים-טאַמאַראָף, כדי ער זאָל עס באַזאָרגן אויף דער אַרישער זייט, מיט. וועלכער ער האָט געהאַט פאַרבינדונגען, עס זאָל דאָרטן פאַרבאַהאַלטן TAT‏ ווייל ער ONT‏ פאָראויסגעזען, אַז די געטאָס TYTN‏ חרוב ווערן... וי סווייזט אויס, זיינען זי אַרוױסגעפירט געװאָרן PIN‏ דער אַרישער זייט TO] VON]‏ אַפּריל 1942, ווייל WI‏ דער דאָזיקער דאַטע PR TIP‏ די דאַקומענטן WA NOW]‏ קין DW‏ פאַרצייכענונגען. (מעגלעך TR‏ די פּראָטאָקאָלן זיינען נאָך געשריבן געװאָרן ...

... די געפונענע פּראָטאַקאַלן און מעלדונגען פון אידן-ראַט אַרױסגעגעבּן TD‏ "יד ושם" PN‏ ירושלים ...

... בכלל, קענען מיר זאָגן, PAV ONT IN‏ וועגן “YT,‏ פונענע פּראָטאָקאָלן און מעלדונגען פון ביאַליסטאַָקער אידן-ראַט TD‏ געטאַ", אַרױסגעגעבן TWD‏ ;יד ושם" PN‏ ירושלים, PR‏ פון די ויכטיקסטע דאַָקומענטאַלע “DIN‏ גאַבעס, ON‏ דערגאַנצט און דעקט IND PIN‏ אונז, אַ JO‏ נישט באַקאַנטע געשעענישן און דעטאַלן, פון די בלוטיקע רציחות פון דעם נאַציזם. WA ONT‏ אונז אַ טרויעריק בילד TD‏ דער שרעקלעכער תקופה, OND‏ די ביאַליסטאַקער TDN‏ TID TIN‏ אומגעגנט, קאַנצענטרירט PR‏ ביאַליסטאַקער NOVI‏ JANN‏ אין די AND‏ יאָר געליטן און TANYA‏ אויסגעמוטשעט, ביז ONTO‏ דערפירט אונזערע WPI‏ און שוועסטער, די איבערגעבליבענע רעשטלעך, IW‏ קולמינאַציע-מאַמענט, -- נאָכצוטאַן דעם ביישפּיל TD‏ װאַרשע. ONT‏ מיינט דורכפירן דעם אויפשטאַנד קעגן בלוטיקן שונא, דער היטלעריס. טישער פּעסט, OXY‏ עס האָט PT‏ אָנגעהױיבן דעם 16טן VOI‏ 1943 און PT‏ פאַרצויגן אַ חודש צייט, שטעלנדיק אַ PN WPT‏ באַװאַפנטן װידערשטאַנד די בעסטיאַלישע נאַצירוצחים, גייענדיק YOM‏ גאַנצן באַוואוסטזײין צו אַ זיכערן טויט DX‏ שטאַרבן אויף קידוש-השם און קידוש-העם, פאַר'ן כבוד TID‏ מענטש ITN PIN‏ ...

... (,אידישער װױידערשטאַנד בעתץ חורבן", TR)‏ ענגליש), יד ושם, ירושלים, 1971,) ...

... ביי זיך אין לאַנד גענוג געווען צו שפּאָט און שאַנד, מיר האָבן איצט אַן אייגן לאַנד, PR‏ 1947 דערגרייכט דעם צוועק, געקומען NW‏ זיכערן ברעג. אַ לעבן אָנגעהױבן אַ נייעם, PR‏ הייליקער שטאָט ירושלים, ...

... אונזער חשוב'ער לאַנדסמאַן MOD‏ בורשטיין ע"ה UNA‏ דעם TP NT‏ אַרטיקל אָנגעשריבן PR‏ יאָר 1961, ווען PR‏ ירושלים PR‏ פאָרגעקומען דער היסטאָרישער אײיכמאַן-פּראָצעס. בורשטיין, אַ באַקאַנטער געזעלשאַפטלעכער טוער TIN‏ איינער TID‏ די על-פּיינס געראַטעװעטע וועלכער האָט דורכגעמאַכט ליידן TH TN‏ ביי די נאַציס, איז געווען איינער פון די עדות, צוזאַמען מיט אַנדערע געראַטעװעטע אידן פון ביאַליסטאָק, ביים פּראָצעס קעגן דעם נאַצי פאַרברעכער ארטור גאָסבערג. דער פּראָצעס “AND PR‏ געקומען אין מערב-דייטשלאַנד. פּסח בורשטיין ע"ה, האָט אין נאָך די מלחמה-יאָרן געלעבט PR‏ מדינת ישראל, IND‏ ער איז אויך געווען אַקטיוו PN‏ דער דאָרטיקער ביאַליסטאָקער לאַנדסמאַנ- שאַפט, |

וויך ער זיינען מיר געווען געצוואונגען WW‏ באַטראַכטן די פראַגע PR‏ תהלים ,וי אַזױ זאָלן מיר זינגען גאָט'ס געזאַנג PN‏ אַ פרעמד לאַנד?" און “YA PIN PN ONT‏ װאָרן אונזער צענטראַלער געראַנגל. PN‏ ישראל זעען מיר מיט גרויס קלאָרקײיט דעם המשך פון אידישער געשיכטע, די פאַרבינדונג WY‏ מסדה TIN‏ די אױפשטאַנדן PN‏ געטאָס, אין די טעג פון דעם 14טן ביז'ן 18טן יוני 1981 האָבן אין ירושלים Pr‏ פאַרזאַמלט טויזנטער שארית הפּליטה IPR‏ וועמען די נאַציס האָבן געװאַלט פאַרניכטן. אונזער פאָלק ...

... די שרייבּערין TD‏ דעם אַרטיקל PN‏ אַ טאָכטער פון TIN TIN‏ משה קרעמער, געליטענע און:געראַטעװועטע פון די נאַציס. אַליס קרעמער האָט Pt‏ באַטײליקט PN‏ דעם היסטאָרישן וועלט-צוזאַמענ- IND‏ פון דער שארית הפּליטה, PR‏ יוני 1981, PR‏ ירושלים,

PR‏ צוריקג עקומען פון דאָזיקן טראַגישן גלות, כדי אויך איבערצוגעבן זייערע קינדער דעם אָנזאָג פון ניט פאַרגעסן TN‏ די צוואה פון WMT‏ גלויבן. PN‏ בין די טאָכטער פון חנה גאָלדפאַרב TN‏ משה קרעמער, איינע TD‏ טויזנטער קינדער פון 27 לענדער, וועלכע האָבן באַגלײט זייערע עלטערן צו דעם אויסערגעוויינלעכן צוזאַמענקונפט, דער “OPV‏ צוזאַמענפאָר TD‏ דער שארית הפּליטה PR‏ ירושלים, ...

... AV‏ געבויט IY‏ ביאַליסטאָקער אַרבעט, TIN‏ וועלכע איז אויך צוגעפּאַסט צו די היגע פּראָדוקטן (אויך היינט געפינט TIN? PR Pr‏ אַ פאַָרשטייער פון דער ביאַלי סטאָקער פירמע , טרילינג INT TIN‏ וועלכער קויפט אָפּ די היגע ONT OOF IND PNY‏ װאָלט געקענט געבן באַ- שעפטיקונג פאַר מערערע פאַמיליעס, וועלכע װאָלטן געהאַט שטענדיקע אַרבעט PR‏ דער שפּינערײ, TIN ON‏ ONT VERN‏ געמאַכט מעגלעך AND‏ פילע, וועלכע װאָלטן געהאַט די נוצן פון די מאַשינען, MT MONT OND‏ געליפערט TIN TINA‏ זיי װאָלטן עס אױסגעאַרבעט ביי זיך PUT PR‏ DVT WOW‏ װאָלט עס געקענט WIP NIN‏ נאָך אַ וויכטיקן צווייג TID‏ אינדוסטריע, PN ONT‏ די PHYO‏ אינדוסטרי, וועלכע PR‏ זייער שטאַרק פאַרשפּרײט PR‏ די מזרח. לענדער, PN‏ וועלכע PW PN‏ זאָגאַר PIN‏ טעטיק דאָ אין ירושלים און באַשעפטיקט אַ הונדערט אַרבעטער. דער מאַנגל PN‏ שפּינערײי לאָזט ניט אַנטװיקלען דעם צוייג, וועלכער PNR‏ אַזױ וויכטיק. פילע געקומענע פון די מזרח- לענדער זיינען ספּעציאַליסטן PN‏ דעם פאַך, נאָר זיי TANT‏ ניט די מעגלעכקייט צו ברענגען די פעדים TINPOIN TD‏ צוליב מאַנגל PR‏ געלט מיטלען, וועלכע Por war‏ דערצו PN‏ אַ WOM‏ מאָס, און PX‏ פאַרבונדן מיט שווערי- קייטן,. דעריבער OTP?‏ דער גאַנצער OND‏ זאָל נאָר

... ישראל בּעקעױ: די בּינע ND‏ מיין לעבּן, ירושלים, 1979. ...

... Over and over again, we have been forced to con- sider this psalm’s question: ‘‘How shall we sing the Lord’s song in a foreign land?” and it has become our central struggle. In Israel we see with great clarity the continuity of Jewish history, the link between Masada and the ghetto uprisings. In Jerusalem, on June 14-18, 1981, thousands of survivors of the Nazi attempt to de- stroy our people returned from this tragic exile to pass on to their children the need for remembrance and the the legacy of their faith. I am the daughter of Chanah Goldfarb and Michael Kremer, one of the thousand children from twenty-seven countries who joined their parents for this extraordinary event, the World Gather- ing of Jewish Holocaust Survivors. ...

... The Adolf Eichmann trial in Jerusalem has re-exposed the wounds of his victims. It is as if the graves of the martyred Jews opened, sounding anew the death rattle of a nation being annihilated. The flames of the crema- toria dance ‘again as the trial unfolds. ...

... Mordechaj Tenenbaum-Tamarof won an impor- tant concession from Chairman Barasz at the end of 1942 — the right to copy the Judenrat archives for the benefit of the resistance leadership within the ghetto. The archives contained minutes of the Judenrat meet- ings and announcements by the council to the Jews in the ghetto. After the war these records were found and printed in numerous publications. Yad Vashem in Jeru- salem, the Holocaust documentation center, also pub- lished a large portion of the Bialystok ghetto archives. ...

... Published by Yad Vashem in Jerusalem ...

... PW זעען מיר הרב שמואל מאַהליווער‎ 1884 AN? PR קאָנפץ-‎ TPS באַרימטער קאַטאַָװיצער‎ INT בראש פון דער‎ פאַר'ץ ערשטן ציוניס-‎ A איז געווען דרייצן‎ ONT רענץ.‎ אויף דער דערמאַנטער‎ DN טישן קאָנגרעס. צוזאַמען מיט‎ געווען באַרימטע אידישע‎ INT ציון-קאָנפערענץ זיינען‎ פּערזענלעכקייטן פון פאַרשיידענע לענדער, וועלכע האָבן‎ דעם ערשטן‎ PIN שפּעטער אַ גרויסע ראָלע געשפּילט‎ “OND באַזעל. חוץ הרב שמואל‎ PNR ציוניסטישן קאַנגרעס‎ אַ‎ TNT איז אויף דער קאַטאָװיצער קאָנפערענץ געווען‎ Wd דר. כאַזאַנאָװיטש, דער‎ PN ONT ביאַליסטאָקער לאַנדסמאַן,‎ ירושלים,‎ PN דער נאַציאָנאַלער ביבליאַטעק‎ DD גרינדער‎ ביז'ן היינטיקן טאָג אַ צירונג פאַר'ן ישוב. הרב‎ PR װאָס‎ ער‎ OPN אויסגעוויילט‎ WT שמואל מאָהליווער ווערט‎ ...

WAR‏ דער וועלט-צוזאַמענפאָר TID‏ די MANY‏ הפּליטה PR‏ ירושלים PX‏ געווען ניט בלויז אַ יזכור. “DVN ANT PN‏ געפילט פון די באַטײליקטע ביים צוזאַמענפאַר אַ “AND JDO‏ לאַנג פון שטאָלצן ווידערשטעלן PT‏ נאָך די שווערע איבער- לעבענישן IW TN‏ פאַרענדיקן TIN?‏ איזאָלאַציע TID‏ אַ וװועלט, אָפטמאָל PIN‏ איינגעשלאָסן די אידישע געזעלשאַפט, IND‏ וועמען עס PR‏ שווער אויפצונעמען און באַגעגענען די ליידן פון די געראַטעװעטע. די געליטענע ביי היטלער'ץ, OND‏ זיינען געווען ביים צוזאַמענפאָר, האָבן געלאַכט און “YX‏ זונגען ביים פילן די פרייד פון אידיש און דאָס זיין צוזאַמען מיט די אַנדערע מיט וועמען עס בינדט פיל. מען TT ONT‏ TNA‏ מיט פאַטאָגראַפיעס TD‏ אייניקלעך. PN‏ האָב "ND‏ געגנט מענטשן פון ביאַליסטאָק TIN‏ גראָדנע, וועלכע זיינען געווען צוזאַמען WM‏ מיין פאָטער NOVA PR‏ און PR‏ די לאַגערן, און וועלכע האָבן PIN‏ געקענט מיינע עלטערן ווען זיי האָבן חתונה געהאַט. יעדן טאָג PT PR INT‏ געוואונ- דערט אויף די איינצלהייטן און דערמאַָנונגען וועגן דער קינדהייט, PR OYA‏ שולע, OND‏ מען ONT‏ צו ...