Lublin

שטימונג. מיט PUVA‏ און יללות האָבן PT‏ אָנגעהויבן בעטן די עטלעכע דאָקטאַָרשעס PR‏ װאַגאָן, MT‏ זאָלן, למען ה', פאַרשפּאָרן MT‏ די יסורים PR‏ די גאַזיקאַמערן TID‏ טרעב- לינקע און אַ PO‏ מאַכן צו זייער לעבן. די דאַקטאָרשע טשאַרנאַלעסקאַ, וועלכע האָט געשטאַמט פון לאָדזש, PN‏ איינגעגאַנגען PIN‏ די דאָזיקע בקשות PR‏ אָנגעהויבן איבערשניידן די בלוט-אָדערן WM‏ אַ זשילעטקע-מעסערל, אינגיכן TANT‏ אַנדערע דעצידירטע פרויען נאָכגעטאָן דעם דאָזיקן ביישפּיל, און איבערגעשניטן די אָדערן DN PT‏ אויך זייערע ליידנס:חבר'טעס. באַלד האָבן YON PT‏ געבאָדן NPN‏ ים פון בלוט. דער PR IX‏ אָבער ניט אַװעק קיין “IVI‏ לינקע נאָר אין ריכטונג מאַידאַנעק, קיין לובלין. אין לובלין איז דער צוג געבליבן שטיין, און באַלד האָט מען באַמערקט TIX‏ געעפנט דעם װאַגאַן TID‏ וועלכן עס ONT‏ גערונען בלוט, AND‏ די אויגן TID‏ די עס-עס רוצחים TIN‏ די אידישע אסירים- אַרבעטער, האָט זיך אַנטפּלעקט אַ שרעקלעך בילד,

... ON IN‏ געפינען PR PT‏ ,יד ושם", אַ רייכער אוצר פון אַזעלכע דאַקומענטן, TID‏ לאָדזשער NOVA‏ (כאָטש נישט אינגאַנצן, -- גרייכן PIN MT‏ ביז 450), די פּראַטאָקאָלן TID‏ די זיצונגען TID‏ אידן-ראַט פון לובלין און דאָקומענטן TID‏ דאָרטיקן סעקרעטאַריאַט; TN‏ אין אַ קלענערער “IND ONS‏ צייכנט הודעות פונ'ם אידן-ראַט פון לעמבערג.

... פינף פאַרטאָג PN‏ באַקאַנט געװאָרן PR‏ דער גאַנצער NOVI‏ אַז די נאַצירוצחים TINT‏ געמאָלדן באַראַשץ, אַז די אידן אין ביאַליסטאָק, צוזאַמען מיט די מאַשינעס פון די פאַבריקן, TWA‏ אַרוױסגעפירט קיין לובלין, וואו זיי וועלן ווייטער אַרבעטן. PR‏ באַפעל איז PI‏ געווען, אַז היינט, מאָנטיק, ביז 9 פרי, מוזן די אידן, וועלכע וואוינען אויף פּאָלנע, ניי-וועלט, טשענסטאָכאָװוער, ביאַלאָסטאָטשאַנער, אָקראָנלע געסל, שליאַכעצקע, לינת:הצדק-גאָס, טשיסטע, זשיטניע, זאַמענהאָף-גאַס, קופיעצקע, געלדאַווע TIN‏ די בייליגנדיקע געסלעך זיך צונויפזאַמלען אויף יוראָווצער, פאַבריק-גאַס, טשעפּלע, נאַװאָגרודזקע, כמיעלנע און PR‏ אידן-:ראַט:גאָרטן, פון װאַנען TV OT‏ אָפּגעשיקט PUY‏ צו דער IND‏ די, OND‏ װועלן דעם באַפעל נישט אויספירן TN‏ מ'וועט or‏ געפינען ORT OPN‏ וואו PW OVI‏ נישט טאָרן זיין, װעלן אויפ'ן VIN‏ דערשאָסן ווערן. ...

... פירט זיי נישט קיין לובלין PIN‏ אַרבעט, נאָר קיין טרעב- לינקע DY‏ פאַרגאַזן,

... “JAIN PT דעם 18טן אויגוסט, 1943, האָט‎ NNN אַרויספירן די ביאַלי-‎ ONT כמעט וי פאַרענדיקט‎ TN הויבן‎ זיינען‎ MT פון‎ AVVO פון פּעטראַשער פעלד.‎ IPR סטאַקער‎ אָפּגעפירט געװאָרן קיין טרעבלינקע: צוזאַמען מיט די‎ שפּעטערדיקע טראַנספּאָרטן, זיינען ביי צען טויזנט ביאַלי-‎ VINO IND לובלין,‎ PP פאַרשלעפּט געװאָרן‎ TPN סטאַָקער‎ און מאַידאַנעק,‎ ...

WOW‏ אין װאַרשע, IND‏ אונזער דעלעגאַציע האָט געהאַט ויכטיקע באַגעגענישן מיט רעגירונגס-פאַר- טרעטער, זיינען מיר PR TVA PI‏ לובלין TN‏ קראָקע. אַ גאָר פּיינלעכע איבערלעבעניש AND PR‏ אונז געווען דער באַזוך PN‏ די געוועזענע נאַצישע טויט-לאַגערן PNR‏ אוישוויץ, מאַידאַנעק TN‏ טרעבלינקע, IND‏ עס זיינען אומגעבראַכט PANDA‏ מיליאָנען TPN‏ און אַנדערע. אַ באַזונדערע “WIN‏ לעבעניש PN ART‏ געהאַט PN‏ טרעבלינקע. אויף אַ גרויסן פּלאַץ דאָרט, INT‏ עס זיינען געווען די קרעמאַטאָריעס TIN‏ גאַזיקאַמערן, זיינען איצט אויפגעשטעלט געװאָרן 800 גרויסע WN‏ קלענערע מצבות-שטיינער, מיט נעמען פון די אומגעבראַכטע אידישע קהילות PR‏ פּױלן. PR INT‏ דאָרט, TWN‏ די אומצאָליקע שטיינער, PIN‏ אַנגעטראָפן אויף TOR‏ גרויסן שטיין אויף וועלכן עס PN‏ אויסגעקריצט דער TYAN]‏ ביאַליסטאַק. PA PN‏ ביי דעם געשטאַנען מיט אַ פאַרקלעמט האַרץ, ANT PN‏ געזאָגט אַ שטילן קדיש... ...

... Sam (Mejszl) Solasz was born in Knyszin, on the outskirts of Bialystok, on May 5, 1928. Both his grand- fathers were important religious functionaries in their communities. His mother’s father was the Rabbi of Biala-Podlask, a small town near Lublin. His father’s father served as a sexton in Newark, New Jersey. Rais- ing seven sons and four daughters, Mr. Solasz’s parents were devoted to one another, and observed the tradi- tions of their Jewish faith. ...

... In addition to Warsaw, our delegation went to Lublin and Krakow. Visiting the concentration camps at Auschwitz, Majdanek and Treblinka, where millions of our Jewish brethren were liquidated, was painful. Particularly heartrending were some 800 large and small stones, at the site of the gas chambers in Treb- linka, inscribed with the names of destroyed Jewish communities in Poland. The 800 stones signify, as indi- cated on a sign when one enters the camp, 800,000 Jews killed there. I found a big rock upon which the name Bialystok was etched. My eyes brimmed with tears, and I uttered a silent prayer. ...

... The men arrived in Lublin two days later, after a grueling journey in which many had been shot or trampled. A thousand people, comprising tailors, cobblers and other tradesmen, left Lublin for Blyzin, which was a work camp. Many believed Blyzin was worse than a concentration camp, because the combina- tion of hard labor, the bitter winter cold, hunger and illness, caused hundreds of deaths. ...

... At 5 o’clock, it was learned that Barasz had been told all the Jews of Bialystok, together with the machines and the factories, would be transferred to Lublin, where they would carry on their work. An order was issued that all Jews who lived on Polna, Neu- welt, Czestochower, Bialostoczaner, Okrongle, Szlia- checzke, Linas Hatzedek, Czysta, Zytnia, Zamenhof, Kupiecka, Geldowa and nearby streets, must report to depots at Jurowcer, Fabryczna, Czepla, Nowogrudska, Chmielna and the Judenrat gardens at 9 o’clock in the morning for transfer to the railroad station. Those not complying with this deadline would be shot if found in the prohibited areas. It thus became clear to everyone that the entire ghetto was targeted for destruction. Already at seven in the morning, it was impossible to pass through the streets because so many thousands of Jews were painstakingly making their way toward the depots. ...

... As it turned out, this train never arrived at Treb- linka but instead went to Majdanek, near Lublin. When the car doors were opened in Lublin, a sea of blood gushed forth. Even the Gestapo officers were taken aback. Some of the women were only barely alive. Berta Sokolska, a survivor, recounted this story to Dr. Tuwja Cytron at the Blyzin concentration camp, and he told it to me in April 1946 while he stayed in Bialystok. The Gestapo did not interfere as Jewish slave laborers administered first aid to these unfortunates. ...