Grodno

אידישער ישוב IND TRI PR‏ ס'זאָל נישט זיין קיין , בונד". די YON‏ אָרגאַניזאַציעס האָבן געהאַט TON‏ פּראָגראַם, TOR‏ ציל, POR‏ אידייע. די דיסציפּלין PR‏ , בונד" PN‏ געווען אַ OW‏ דבר PR‏ לאַנד און PN‏ אויסלאַנד. פונדעסטוועגן ONT‏ יעדע גרעסערע בונדישע אָרגאַניזאַציע פאַרמאָגט IN‏ אייגענעם פּנים, IN‏ אייגענעם אַראָמאַט, IN‏ אײגנאַרטיקײט. סאיז געווען עפּעס אייגענעס PN‏ דער בונדישער אַרגאַניזאַציע פון ווילנע, פון גראָדנע, TID‏ ביאַליסטאַָק, TID WIN‏ װאַרשע, פון לאָדזש, TID‏ טשענסטאָכאָוו, PN OND‏ פלעגט נישט געפינען IN PR‏ אַנדער שטאָט, אפילו בנוגע מענטשן-יחידים איז נישט ריכטיק דער כלל, אַז אַלע יוונים JON TINT‏ פּנים. באַזונדערס פאַלש PNR‏ ער אָבער געווען לגבי די בונדישע שטאָטישע קאָלעקטיוון. יעדער RIN‏ קאָלעקטיוו ONT‏ נישט WI‏ פאַרמאָגט PT‏ אייגן לעבן, נאָר PT PIN‏ אייגן קאָליר, זיין אייגן ריח, POT‏ אייגן געשטאַלט. VON‏ צוזאַמען TINT‏ זי געשאַפן דעם גרויסן און קאַלירפולן גאָרטן -- דעם אַלגע- מיינעם אידישן אַרבעטער-, בונד" TPAD PR‏

PR‏ אַפּריל 1906 PR PN‏ ביאַליסטאָק פאָרגעקומען א ראַיאָז-קאָנפערענץ PR‏ וועלכער עס האָבן PT‏ באַטײליקט גראָדנע, בריסק, גראַיעװע, װאָלקאָװיסק, האַראָדאָק און YI TIX‏ שטעטלעך. PR‏ געדענק ניט OX‏ די גאַנצע “YDINP‏ רענץ, AIT AD‏ אַ טייל PR‏ פאָרגעקומען ביי ליטמאַן ראָזענטאַל אין PIT‏ ליטמאַן ראָזענטאַל PR PMN‏ געווען אַ בירגערלעכער ציוניסט, POOR‏ געווען ווייט TID‏ , פּועלי- ציוניזם" און מיר זיינען געווען נאָך ווייטער פון אים. ער PN‏ TIN IND‏ דענסטמאָל געווען דער פאַבריקאַנט-עקספּלואַ טאַטאָר, TAN‏ ער האָט געהערט צו די ציוניסטן-אידעאַ- ליסטן, ONT‏ האָבן פאַרשטאַנען, אַז דער ציוניזם מוז NTN‏ פאָלקס באַװועגונג TX‏ געװאָלט, אַז דער ציוניסטישער קאַנגרעס זאָל TY‏ דער אידישער פּאַרלאַמענט, וואו די אידישע אַרבעטער DONT‏ זיך באַטײליקן און אויך TART‏ אַ דעה, מיר האָבן אויסגענוצט די דאָזיקע סימפּאַטיעס IND‏ אונזער קאַנספּיראַטיווער אַרבעט, און די הויז פון ליטמאַן ראָזענ- IND PR OND‏ אונז געווען דער זיכערסטער פּלאַץ קעגן IN‏ איבערפאַל TD‏ דער פּאָליצײ, אונזער ליטעראַטור, פּראָקלאַ- מאַציעס און זשורנאַלן האָבן מיר געהא ...

אידן. עס ליידיקן PT‏ אויס די דורכגאַנגס-לאַגערן:; עס פאָרן OX‏ טראַנספּאַרט נאָך טראַנספּאָרט די טויט-צוגן PP‏ טרעב- לינקע. NO‏ חודש וװוערן בטל די דאָזיקע לאַגערן. די גרוי- זאַמע אַקציע, מיט וועלכער עס פירט אָן דער שעף פונים אידן:ראַט PD‏ דער געשטאַפּאָ, דער מערדער פריץ פרידל, PX‏ פאַרענדיקט. סוף חודש PDI TWN‏ ליקוידירט די לעצטע צוויי פּראַָווינצער ישובים, יאַשינאָווקע און “TAD‏ זשאַנע. עס בלייבן נאָך אויף עטלעכע װאָכן אַ AND‏ טויזנט אידן PN‏ גראָדנע. ביאַליסטאָקער באַצירק PN‏ געװאָרן ,יודען-ריין". אויף אַ טראַגישן, אוממענטשלעכן אופן האָט זיך געביטן די עטנאָגראַפישע סטרוקטור TD‏ דער ביאַלי- סטאַקער ערד. הונדערטער יאָרן YOON‏ אידישע ישובים זיינען אָפּגעמעקט געװאָרן TD‏ דער ערד-אויבערפּלאַך,

... גראָדנער וועגן, בּוענאָס איירעס, 1959. ...

... But each day brought news that sent waves of dis- heartenment throughout the ghetto. In the fall of 1942, rumors spread that the Nazis were preparing to annihi- late the Jews within the communities around Bialystok. The Bialystok district encompassed scores of towns and villages — including Bialystok, Bielsk, Grodno, Grajewo, Wolkowisk, Wisoki-Mozowieck, Augustow, Lomza, Sokolka and Pruzane — which contained about 200,000 Jews. Word also spread that after the Nazis got through with Jews in the provinces, the ghetto in Bia- lystok would be next. ...