Borash

... דער ערשטער PR 1931732 INTYO‏ אַדורך זייער געלונגען. עס האָט PT‏ געשאַפן אַ קאָמיטעט TD‏ , פריינד TID‏ אידישן טעאַטער", בראש מיטן רעדאַקטאָר פּסח קאַפּלאַן, אינזשיניער באָראַש -- דירעקטאָר פון דער קהילה, בנימין טאַבאַטשינסקי TIN‏ אַנדערע. ב. טאַבאַטשינסקי, NON‏ לאַנג- יאָריקער מיטגליד TD‏ ביאַליסטאַקער שטאַטראַט, האָט אויסגעקעמפט AND‏ דער טרופּע עטלעכע סובסידיעס ND‏ מאַגיסטראַט PIN PN‏ אַ רעדוקציע TID‏ די שטאָטישע שטייערן. ONT‏ האָט PN‏ אַ היפּשער OND‏ געשטאַרקט דעם פינאַנציעלן מצב TD‏ דער קאָאָפּעראַטיוער HINO‏ ...

... מיט זיין שטענדיק גרויסער ענערגיע און אַָרגאַניזאַי טאָרישע פעאיקייטן ONT‏ באַראַש געלייזט דעם פּראָבלעם, דער אידן-ראַט איז צוגעטראָטן צו אָרגאַניזירן מאַסן-אויס- בילדונג. WON‏ פון YD‏ מיני פאַכן, וואו עלטערע “WT‏ פאַרענע מייסטערס WIN‏ אַרבעטער האָבן PR‏ משך TID‏ אַ

עס רעדט DN WI‏ באַראַש DX‏ קלערט PIN‏ פאַרװאָס מען האָט נישט געקענט שווייגנדיק אַריבערגײן איבער דער דאַטע פון PT TIN DORIAN?‏ געמוזט דורכריידן כאָטש מיט די נאָענטסטע מענטשן. ,עס PR‏ נישטאָ PP‏ שילדערונג- קראַפט, TP‏ קינסטלער, PP‏ שרייבער אָדער מאָלער, װאָס זאָל זיין MDD‏ איבערגעבן, װאָס מיר TANT‏ איבערגעלעבט PR‏ די 265 טעג. עס גלויבט PVN TN PT‏ נישט, TIN‏ קיינער װועט אונז, דוכט זיך, אין דער צוקונפט נישט גלויבן, װאָס מיט אונז PR ONT‏ דער OY‏ פּאַסירט. אַ גליק, OND‏ מען קען נישט פאָראויסזען די צוקונפט, DANN‏ מיר ONT TOON‏ בילד POR‏ נישט איבערגעלעבט. ווען JAVA VON “PR‏ אַ רשימה פון די צרות, אָנרופן YT‏ בלויז, נישט שילדערן, DONT‏ עס לאַנג, זייער לאַנג דויערן". VR‏ ער גיט טאַקע אַ רשימה פון 20 אַזעלכע צרות, , די טרויעריקסטע, אומדער- װאַרטעטע". TN‏ עס זינען INT‏ געווען ANT‏ אַ DAA‏ קלענערע. מיט TON‏ װאָרט, עס PR,‏ נישט געווען TOR PP‏ רואיקער טאָג, װאָס זאָל נישט שמעקן מיט געפאַר". און ער שטרייכט אונטער, IN‏ די גזרו ...

חשובץ אינזש. באַראַש, מען זאָל PT‏ דערמאַנען PR‏ דער פאַרגאַנגענער צייט און אָפּגעבן אַ דין וחשבון פון אַלץ, װאָס עס PR‏ געשען". ער ענדיקט מיט אַ וואונטש, מזאָל גיין ווייטער PR‏ דער זעלביקער ריכטונג PIM‏ איצט, באַראַשץ ווינטשט ער TT,‏ ענערגיע זאָל נישט אויפהערן" און ;הלואי TORT‏ מיר קענען לייענען דעם פּראָטאָקאָל DD‏ דער היינטי" קער פייערונג, און PT‏ פרייען, װאָס מיר PW TART‏ איבער" געלעבט" ...

;באַראַש רעפערירט דעם ענין פון די נישט-היגע “ION‏ WINN‏ װאָס צוליב דעם דראַָענדיקן מצב PR‏ זייערע שטעט, קומען זיי PP‏ ביאַליסטאָק, AIX‏ שטרעבן אַהער צו קומען. עס PN‏ אַ סכנה IND‏ ביאַליסטאָק, ווען די מאַכט, װאָס Yn‏ פאַרקלענערן די אידישע באַפעלקערונג NT‏ װעט אויפמערקזאַם TN‏ אויף דער באַדיטנדיקער “IND‏ גרעסערונג פון דער באַפעלקערונג. הער אינדזש. באַראַש לייגט פאָר, TN‏ דער ONT‏ זאָל PT‏ אַרױסזאָגן TAN‏ דער שטימונג פון אידן-ראַט צו דעם ענין. ...

... פון באַראַש'ס באַָריכט TAI‏ מיר PIN‏ געוואויר, אַז ,אונזער אויסזען ביים שטאַט-קאָמיסאַר האָט ON PT‏ פיל געענדערט צום גוטן, אַז דער קאָמיסאַר האָט ביי זיך אין קאַבינעט אויסגעשטעלט אונטערן גלאָז די “ON‏ אַרבעטונגען פון געטאַ...* שווער צו זאָגן TID TIO? VEN‏ דעם לאַקאַנישן באַריכט, צי אויף די דאָזיקע ענדערונגען האָט משפּיע געווען ONT‏ פּינקטלעכע באַצאָלן די “INP‏ בוציע, צי עס PR‏ פאָרגעקומען IN‏ אינערלעכער “IDNR‏ ברוך אין דער באַציאונג OID‏ שטאַט:קאָמיסאַר צו אידן, WA OND WN‏ האָט אַ JO‏ גערעדט PR‏ ביאַליסטאַקער געטאָ.

... PR‏ ביאַליסטאָקער NOVA‏ דערװועקט דערפאַר דער Ay MNT‏ ליבעראַליזם גרויס שטוינונג, און ביי דעם JPN‏ ONT‏ גרויס זאָרג, באַראַש האָט מורא IND‏ דער “AND‏ גרעסערונג פון דער געטאָ. ער האָט מורא אַז די דייטשן זאָלן דאָס פאַרגרעסערן פון דער געטאָ נישט אויסטייטשן אַלס סאַבאָטאַזש, ...

די ליסטע אָבער פון די פרויען, וועלכע האָבן JT‏ געמאַלדן צו דער קאַרטאָפל אויסגראָבונג PR‏ געווען א שיטערע. עס האָבן געמוזט זיין דראָאונגען DX‏ װאָרנונגען מצד די דייטשן. עס האָבן זיך WOT PW‏ דעמאָלט געפירט די טראַגיש-באַרימטע פאַרהאַנדלונגען TD‏ באַראַש מיט די דייטשן, וועגן לאָזן ביאַליסטאַק TIN‏ אַנדערע גרעסערע שטעט לעבן בלייבן (לעת-עתה) און עוװואַקואירן AN]‏ די קליינע פּראָווינץ ישובים. באַראַש ONT‏ געװאָלט שטאַרקן די yor,‏ דייטשן" YIN AND)‏ געלט און שיינע מתנות) PR‏ זייער געראַנגל מיט די נאָרמאַלע דייטשן, TIN‏ באַווייזן, TR‏ ביאַליסטאַָק AND PR‏ די דייטשן נוטיק: TN‏ עס PNR‏ א גרויסער פּראָדוקציע צענטער TR‏ צושטעלער פון ביליקע אַרבעטס-קראַפט, ער האָט INT‏ נישט געװואָלט TINT‏ קיין סכסוכים oN‏ מעכטיקן דייטשן אַרבעטס-אַמט, YOR ONT‏ PN‏ זיכער אַזױ ג עווען. TL‏ עס זאָל נישט PR PN PT‏ די טעג (גענויע דאַטע פעלט, װאַרשײנליך דעם 25°24 סעפּטעמ- (Wa‏ פאָרג עקומען NOVA PN‏ אַ שאַנדטאַט, וועלכע PNR‏ געווען אַ דירעקטע קאָנסעקווענץ TD‏ באַראַשיס “YOINP,‏ קווענץ-אייזן"-פּאַליטיק. דער אידישער אָרדענונגס-דינסט האָט PR‏ אַ שיינעם מאָרגן אַרומגערינגלט די שולע PN‏ קופּיעצקע 49 TN‏ אַרױסגעשלעפּט יונגע מיידלעך ND‏ הינטער דעם לערן-װואַרשטאַט. נאָך פריער ONT ...

דער אויבנדערמאַנטער דאַקטאָר ONT‏ נישט צו TON‏ געגעבן PR‏ וועלכער צייט און וי אַזױ ער ONT‏ זיי "ND‏ קומען, אָבער פון לעבנגעבליבענע עדות PR‏ פון “AND‏ צייכנונגען פון קאַמענדאַנט TD‏ געטאַָיאױפשטאַנד אין ביאַליסטאַק -- מרדכי טענענבוים-טאַמאַראַף -- וועלכע “YA‏ פינען זיך PR‏ די אַרכיוון TID‏ ,יד ושם" PR‏ ירושלים, -- vn‏ קלאָר, אַז אויף דער אָנווייזונג פון אינזשיניער באַראַש, פאַרזיצער TID‏ ביאַליסטאָקער אידן-ראַט, איז דער מאַטעריאַל איבערגעגעבן געװאָרן טענענבוים-טאַמאַראָף, כדי ער זאָל עס באַזאָרגן אויף דער אַרישער זייט, מיט. וועלכער ער האָט געהאַט פאַרבינדונגען, עס זאָל דאָרטן פאַרבאַהאַלטן TAT‏ ווייל ער ONT‏ פאָראויסגעזען, אַז די געטאָס TYTN‏ חרוב ווערן... וי סווייזט אויס, זיינען זי אַרוױסגעפירט געװאָרן PIN‏ דער אַרישער זייט TO] VON]‏ אַפּריל 1942, ווייל WI‏ דער דאָזיקער דאַטע PR TIP‏ די דאַקומענטן WA NOW]‏ קין DW‏ פאַרצייכענונגען. (מעגלעך TR‏ די פּראָטאָקאָלן זיינען נאָך געשריבן געװאָרן ...

“YA ,נייגעוויילטן" אידן-ראַט זיינען אויסגעקליבן‎ PR ROVING װאָרן פאַלגנדע פּערזאַנען: י. ראַבינער, דר.‎ אינזש, באַראַש. י. ליפשיץ, ג. גאָלדפאַרב, ש, ליפשיץ, ש,‎ פוניאַנסקי, פ. מעלניצקי, י. מאַרקוס, ש. פעצינער, דר,‎ קאַפּלאַן, דר. קערשמאַן, דר. סעגאַל, דר. האלענדערסקי, מ,‎ רובינשטיין, דר. האַראַװיץ, ש. פּאלאנסקי, י. גאָלדבערג,‎ אינזש. שמיגעלסקי, מ. שוויף, י. נאוויק, א. פורמאַן און דר,‎ קאַפּלאַן. אויף די ווייטערדיקע זיצונגען באַגעגענען מיר‎ ביאַלי-‎ TD קאַפּלאַן (רעדאַקטאָר‎ MOD TD די נעמען‎ PIN סטאָקער טעגלעכער ציטונג ,אונדזער 77299( דוב‎ סובאָטניק און נאָך אייניקע.‎ ...

... באַראַש, האָט באַקומען פון דער געשטאַפּאַ “DIN IN‏ פאָדערונג, ער זאָל צוזאַמענשטעלן אַ ליסטע פון צוועלף טויזנט אידן, VP WIAD MIAN TVW ON‏ ווערן אויף אַרבעט, ...

אין דער קליינער NOVA‏ האָבן INI PT‏ צו יענער צייט, TW‏ אַנדערע געפונען: ראַבינער דר. ראַזענמאַן מיט זיין פרוי TN‏ ביידע טעכטער, באַראַש מיט PT‏ פרוי און זון, איסאַק מאַרקוס מיט PDT‏ פרוי TN‏ קינדער, לימאָן מיט זיין פרוי PX‏ זון, דוב סובאַטניק און כמעט אַלע פאַבריק-דירעק- טאָרן מיט זייערע פאַרטרעטערס, וי אויך אַ היפּשע צאָל מייסטערס מיט זייערע נאָענטסטע,

עס פונקציאַנירט ביי דעם אאינדוסטריעאַפּטײל אַ פּערסאַנאַל:אַמט אונטער דעם PPIX‏ פון לייטער ליוועראַנט, מיט אַ גאַנצער XII‏ מיטאַרבעטער, PN‏ אויפצונעמען אַרבעטער אין די פאַבריקן. ליװועראַנט רעפע- רירט אַלע פרימאָרגן פאַר דעם הױפּט TWOP‏ אינזש. באַראַש זיינע פאָרשלאָגן און אָן דער באַשטעטיקונג פון הער באַראַש קעז PP‏ אַרבעטער ניט אָנגענומען TAD‏ אויך די אַרבעטס שיינ ען זיינען אונטערגעשריבן ANT‏ דורך באַראַש'ן, אַנדערש זיינען MT‏ נישט גילטיק. דעם אױפּנאַם פון אַרבעטער PN‏ אָפּהענגיק פון קװאַנטום באַשטעלונגען, וועלכע זיינען ניט געווען גענוג, כדי דורכצופירן דעם גרויסן פּלאַן. דער אידן-ראַט ONT‏ געפירט פּלאַנמעסיקע, אַנגעשטרענגטע קאַמפן ON ADIN‏ דעם געביט. OX ONT‏ PR‏ דער אַנטשײדענער מינוט (פעברואַר 1943( ניט געקענט ראַטעווען די געטאַ פון דער שרעקליכער מגפה. נאָך דער בלוטיקער שחיטה, PR‏ דער קאַמף באַנײט געװאָרן, DR‏ קענטיק מיט דערפאָלג. עס PR PN‏ די לעצטע TONY AND‏ דורכגעפירט געװאָרן אַ פרישע ריזיקע רעגיסטראַציע פון אַרבעטער PR‏ די פאַבריקן DN‏ די PR ONY‏ שוין דערגרייכט געװאָרן PD‏ אַריבער 17 טויזנט. אַ OND ORY‏ קען TW‏ קלעקן TSW IY PAX‏ די גאַנצע 27 טויזנט קעפּיקע געטאַ (די PR ONY‏ געשאַצט IW‏ נידעריק), ...

... אַזעלכע פאָדערונגען, שריפטלעכע אָדער מינדלעכע (קאָמוניקירט VOUT‏ אידן-ראַט טעלעפאַן -- דער “YIN‏ קער אַפּאַראַט WM TINT (NOVA PN‏ פאַרפלייצט דעם אידן- ראַט. קיינעם האָט מען ניט געטאָרט אָפּזאָגן. שאָדן טאָן האָט INT‏ יעדער געקענט. דער אידן-ראַט האָט מאָביליזירט אַ ספּעציעלן שטאַב מענטשן, ONT OND‏ געזאַמלט, אָפּגץ: קויפט, אָדער פּשוט קאַנפיסקירט ONT‏ שענסטע PR‏ מאַטע- ריעלע ווערטן OND‏ די געטאָ -- ONT‏ אַמאָל רייכע “PND‏ סטאָק -- האָט פאַרמאָגט. עס PR‏ שטאַרק געזאָרגט “YX‏ TAN‏ דורך באַראַש פּערזענלעך, אַז די אידן-ראַט מאַגאַי זינען זאָלן שטענדיק PT‏ פול, כדי צו קענען נאָכקומען אַ פּלוצלונגע פאַדערונג. אַזױ ONT PT ONT‏ אידישע “OND‏ סטאַק אױיסגעליידיקט TD‏ מעבל, מלבושים, ביכער, גאָלד, חפצים, OND AW YN‏ גאַנצע דורות ביאַליסטאָקער האָבן געאַרבעט און געזאַמלט,

WN‏ באַראַש רעדט דער פּרעזידיום:מיטגליד סובאָט: ניק. אינטערעסאַנט אין זיין רעדע איז דער פּונקט, OND‏ האָט אַ שייכות מיט דער אַנטשטײאונג TID‏ אידן-ראַט: ...

שטייער", אַן ,אויסערגעוויינלעכער שטייער". די באַאַמטע. דאַרפן TON ONT‏ און INT‏ באַאײינפלוסן דעם עולם, אַז ער זאָל צאָלן פרייוויליק, בפרט אַז די , דייטשע פריינט" זיינען אַזױ העפלעך און TIN?‏ עס אוױיסצאָלן PN‏ ראַטעס, YON‏ דריי טעג צו 700 טויזנט -- 800 טויזנט רובל. FANT TON‏ מען אָבער, DAN IN‏ מען OY‏ דורכלאָזן די טערמינען, VPN‏ מען האָבן צו טאַן מיט די , שטרענגע מיטלען פון דער “YA‏ שטאַפּאַ", באַראַש, וועלכער רעפערירט AYN‏ דעם ענין, קען גוט די ווירקונג פון דעם סאַמע קלאַנג פון װואָרט “YX,‏ שטאַפּאַ", OND‏ עס מאַכט אויפץ עולם, בפרט אין NIX‏ טרויעריקן טאָג, װי דעם 2טן נאָוועמבער 1942, ...

AW‏ פּעסימיסטיש קלינגט די אָפּשאַצונג TD‏ דער הערשנדיקער VAN‏ און די אויסזיכטן אויף דער צוקונפט PR‏ די שלוס-:ווערטער פון Daya‏ סובאַטניק, באַראַשיעס רעכטע האַנט TN‏ פינאנציעלער דירעקטאָר TD‏ געטאָ. ער מוסר'ט די ביאַליסטאָקער, ON‏ מיינען, אַז זיי געהערן צו די ,אתה בחרתנוי'ניקעס", וועלכע זיינען פאַרזיכערט קעגן די “PAIN‏ גליקן, TINT OND‏ אַרומגעכאַפּט ONT‏ גאַנץ לאַנד... ניט בלויז, ONT‏ זיי קומען ניט צו דער אַרבעט אויף דער “DAN‏ פאָדערונג פון אַרבעטס-אַמט, AN]‏ זיי קומען NA‏ מיט פאָדערונגען IW‏ דעם אידן-ראַט". ער פאַרענדיקט מיט די אַלאַרמירנדיקע וװוערטער: Box,‏ צו פאַרשטיין, IN‏ די “pep,‏ גייט און מיר זיינען נאָך ניט דערשוואומען צום ברעב" ...

... די TIT OND‏ אין געטאָ געשטאָרבן מיט אַ ,לוקסוס- טויט", ד. ה. נאָרמאַל, ניט פון די הענט פון די רוצחים; דאָרט רוען די ערדישע רעשטלעך פון דר. רײיגראָדזקי TN‏ no‏ קאַפּלאַן, ביידע TANT‏ געהאַט אַ ריזיקע לוויה אין געטאָ, און פיל אַנדערע. איך דערמאָן זיך, אַז פּערזענלעך, בין איך אין דער געטאָ-צײט געווען אַמװײניקסטן צוויי מאָל אויפץ הײליקן אָרט. PR ONT‏ געווען PR‏ פעברואַר 1943, VON] PVP‏ פאַרענדיקן WD‏ דער , ערשטער אַקציע" (12:5טן פעברואַר 3), מיר, די בני-בית פון מאַרינסקי'ס מויער (פאַבריטשנע 1 האָבן געבראַכט IW‏ קבר ישראל די לערערין פון דער העברעאישער גימנאַזיע, די אומפאַרגעסלעכע VT‏ פראַנקע האָראַװיץ. זי ONT‏ געהאַט אַ ריזיקע מאַסן-לוויה מיט PIN‏ פונ'ם TINA‏ , אידן-ראַט", מיט דר. ראָזענמאַן און באַראַש בראש; סובאַטניק (בערל) UNA‏ מספיד געווען. די צווייטע לוויה, PR ON‏ פאָגעקומען אַ טאָג פריער אָדער אַ טאָג שפּעטער, PR‏ געווען פון דער קלינער, פירײאָריקער באַזשוניע (באַשע) בערגמאַן, ONT‏ איינציקע טעכטערל TID‏ ot‏ לערער פון לאַטײן, דר. מיכאל בערגמאַן און PT‏ פרוי ניושע. ONT‏ קליינע Wor’‏ איז דערשטיקט געװאָרן -- ניט װילנדיק -- PR‏ אונזער סכראָן (בונקער), דעם ערשטן טאָג פון דער ,אַקציע", ווען TPP ONT‏ האָט, אויפכאַפּנדיק TT‏ פון שלאָף, אָנגעהויבן צו ויינען און גראָד TY ONT‏ דערהערט, אַז אין דער דירה איבער'ז סכראַן TIT‏ אַרײן די כאַפּערס, ד. ה. די דייטשן. איך, OND‏ כ'האָב PT‏ אומגעקערט