Lomza

... געבוירן PR‏ ביאַליסטאָק ר' חיים העלער, זון פון פּינסקער עילוי". געווען רב PR‏ לאָמזשע. 1922, געגרינדעט דעם בית-מדרש העליון אין בערלין, פון דאָרט אויסג עװאַנדערט PP‏ אַמעריקע, יאַקאָב לעווי (, דער אַמעריקאַנער") שטעלט דעם ערשטן ARVO‏ צו פאַבריצירן קונסטװאָל (שאָדע), ...

ווען די היטלער-מאַכט PN‏ אָנגעפאַלן HNN‏ סאָװעט-רוסלאַנד, אין יוני ו194, האָבן די נאַצישע הערשער אינגעשטעלט אַ. נײע אַדמיניסטראַטיווע צעטיילונג פון די אָקופּירטע געבּיטן ONY‏ זיינען פריער געווען x‏ טייל פון yon,‏ אויך די געגענט PD‏ בּיאַליסטאָק אוז אוינגעטיילט געװאָרן PR‏ אַ בּאַזונדערן געבּיט, אונטערן נאָמען "בּאַצירק בּיאַליסטאָק". װי עס Px‏ צו זען פון דער מאַפּע האָט דער "בּאַצירק בּיאַליסטאָק" אַרומגענומען פאָלגענדע קרייזן : בּיאַליסטאָק, בּיעלסק, אױגוסטאָוו, גראיעווע, לאָמזשע, װאָלקאָװיסק, סאָקאָלקע, װיסאָקע-מאזאַװיעצק, פּרוזשענע און גראָדנע. ...

פון ואַרשע PP‏ ביאַליסטאָק, זעט מען פאַרביילויפן שטעטלעך מיט נעמען, װאָס זיינען פאַר יעדן פון MX TIN‏ גוט באַקאַנט. אַמאָל, האָבן דאָרט געוואוינט הופּטזעכלעך אידן, מען פלעגט דאָרט שטענדיק זען אידן מיט אַ ברייטן אידישן לעבן. אָבער איצט? פון דעם אַלעם איז אפילו נישט פאַרבליבז קיין צייכן. פאָרנדיק אויפץ וועג DR‏ קוקנדיק דורכ'ז פענצטער פון אויטאָ PT AND ON PN INT‏ געזען די אַמאַליקע לעבעדיקע אידישע לאָמזשע, YVR‏ באָצקי, װיסאָקיע מאַזאָװיעצק, ביעלסק און אַנדערע.

איך, N OPN‏ פאַכמאַן, PI‏ אַרױסגעפירט געװאָרן צוזאַמען מיט אַנדערע. מיר זיינען געווען אַ גרופּע TD‏ אַ 0 פּערזאָן, Way‏ מען ORT‏ אַרײנגעפּאַקט PNR‏ הערמעטיש-פאַרשלאָסענע אַמניבוסן, וואו PRD‏ געווען פּלאַץ בלויז AND‏ דרייסיק פּערזאָן. דער AVN‏ וי TVD CUR‏ האָט TX‏ געפירט, PR‏ געווען אַ שוידערלעכער. ביז היינט קען Ol PR‏ פאַרשטיין וי אַזױ מיר האָבן “DIN ONT‏ געהאַלטן PN‏ פאַרלויף פון עטלעכע טעג. צום סוף זיינען מיר געבראַכט PP TANYA‏ גראָדנע, וואו מיר זיינען “AND‏ שפּאַרט PX TINA‏ דער דאָרטיקער טורמע. נאָך דריי טעג, זיינען מיר ווידער פאַרשפּאַרט געװואָרן YAY PR‏ אָמניבוסן, מיר אַלע זיינען געווען זיכער, אַז מיר וועלן אומקומען פון ONT... PT TIN OWT‏ מאָל ONT‏ מען אונז געבראַכט קיין לאָמזשע, INT)‏ מיר זיינען דאָרט אַריינגעזעצט געואָרן אין ...

taken to an unknown destination on a brutal journey. As it turned out, we were driven to Grodno and con- fined to its prison. Three days later, we boarded the bus again, convinced that we would die of thirst and heat. Our next stop was Lomza, where we were incarcerated in a prison resembling Sing Sing in New York. Life in the Lomza prison was horrendous. The only food given to us was potato peels and warm water. Our guards were sadists. We lived like this for several months, which seemed like an eternity. One day we boarded buses, and several days later our vehicle was taken aboard a ferry. We thought the Nazis meant to drown us. The next day, when the boat docked, we were driven into a large forest. At the entrance a sign read: ‘‘Forest Camp.”’ We later learned that this island was near Danzig (Gdansk), a labor camp for Poles. It would take too much space to describe how the Polish inmates hated the Jews brought to their camp. ...

... Jewish culture in the ghetto. They wrote about other tragic episodes in Jewish history and chronicled the daily atrocities in their own environment. The days, weeks and months in the Bialystok ghetto seemed like an eternity to the inmates forced to . live in severely congested quarters, poverty, hunger and squalor. Thousands of men and women were let out daily to perform slave labor for the Nazis. Tragic news reached the ghetto in grim detail about the suffering and extermination of Jews in surrounding communities such as Slonim, Lomza, Bielsk, Grajewo, Tyktin and other places. These reports were brought to Bialystok by Jews who had managed to escape from these other liquidated towns. Many Bialystoker Jews had relatives in these places, and the news of their annihilation brought even more pain to their lives. ...

... מערקווידיק, אַז קיינער דערמאַנט ניט וועגן דער PEN TPN’‏ פון דער פּראַװינץ, PN OND‏ פאַרגעקומען דעם זעלבן טאָג; PN WIMP‏ ניט מספּיד די 150 טויזנט אומגעץ- בראַכטע אידן. עס INT DON‏ געװוען ,גרױל-פּראָפּאָי גאַנדע", און עמיצער INT DONT‏ געקענט שטעלן די פּראַגע: INT‏ זיינען די גאַראַנטיעס, TR‏ די גזירה פון לאָמזשע, גראָדנע, ביעלסק, וועמען מען האָט PIN INT‏ צוגעזאָגט ניט צו , טשעפּען" INT DX‏ זיי אומגעבראַכט, -- וואו איז די זיכערהייט, OT IN‏ זעלבע גזירה WI PIN OVD‏ דורכגעפירט Ty‏ אויף די ביאַליסטאָקער אידן? |