America

די יתומים-פּראָבלעם איז INI‏ דער (ערשטער) מלחמה געװאָרן איינע TID‏ די וויכטיקסטע צווייגן פון סאַציאַלער פאַרזאָרגונג ביי TPN‏ אָבער DW PP‏ אַנדער שטאָט “AND‏ מאָגט נישט NIN‏ פרוי ראַבינאָװויטש, PNR OND‏ אינגאַצן אַ קעסל פון קאַכעדיקער ענערגיע PN‏ האָט אויפגעבויט אַ גרויסע נעץ POH‏ יתומים:אינסטיטוציעס, וועלכע TWN‏ אויסגעהאַלטן ממש מיט נסים. און אַז דער חלף PW PR‏ געלעגן אויפץ האַלז, PN‏ זי, די איינציקע לאַקאַלע טוערין פון גאַנץ פּױלן, געפאָרן PP‏ אַמעריקע TN‏ געבראַכט TID‏ דאָרטן הילף, ...

אַנשטאָט ,מלכה שבה" PN‏ צמח PUN‏ אין דער “YOINV‏ דיקייט פון אַמעריקאַנער לעבן. נו, מען מוז INT‏ לעבן, “YX‏ PR TW‏ קאַליפאָרניע, געאַרבעט AND‏ דעם ענגלישן טעאַטער, געאַרבעט PN‏ די פילמס... איך PI‏ אין דער VPS‏ געווען PR‏ דייטשלאַנד. ווען PT INT PR‏ צוריקגעקערט PP‏ אַמעריקע TANT‏ מיר PT‏ געטראָפן, ...

... -- אַ טאָג AND‏ דעם וי די שװואַרצע גרויזאַמע פאשיס- טישע האַנט האָט PT‏ אַרונטערגעלאָזט PIN‏ דעם אידנטום, PN‏ געשאַפן געװואָרן , הבימה", TIT‏ פאָרגעקומען די “AND‏ שטעלונגען פון אַנסקי'ס , דיבוק". זיי האָבן געוויזן דער וועלט -- סיי PR‏ אײיראָפּע, PR MO‏ אַמעריקע, די קולטו- רעלע שיינקייט ONT OND‏ פאָלק, וועלכעס איז אומגץ: רעכטיקט פאַרפאָלגט, האָט PN‏ זיך. שווער איז אָבער “YOU‏ טער געווען צמח'ס לעבן. אַ פאַרגעסענער און אַנטוישטער, IN‏ איינזאמער TN‏ צוריקגעהאַלטענער PR‏ ער, פרייטיק דעם 8טן סעפּטעמבער, 1939, געשטאָרבן PR‏ עלטער פון 52 יאָר, ...

ווען PID‏ אַרײנגעטראָטן אין דער ישיבה, אין דער AND‏ פונ'ם אָרלער, בין TANYA PR‏ דרייצן יאָר אַלט. צו מיין בר:מצוה האָט מיר מיין פאָטער געװואָלט אָנטאָן “AND‏ געניגן. ער PR‏ מיט WN‏ אַװעק PR‏ הוט:געשעפט פון ה' שטערן (שפּעטער עמיגרירט PP‏ אַמעריקע) TN‏ ער האָט מיר געקויפט אַ שװאַרצן קאַפּעליוש WD‏ דער פירמע סיעראַטשעק AND‏ דריי רובל מיט 50 קאָפּיקעס. INT PR‏ בעסער געװאָלט אַ PW‏ אידיש היטל, WIN‏ כ'האָב געמוזט מקבל באהבה זיין דעם קאַפּעליוש. ווען כ'האָב צום ערשטן מאָל Pt‏ באַוויזן PR‏ דער ישיבה VOM‏ קאַפּעליש, PR‏ געװאָרן אַ גאַנצע חוכא וטלולא. קינדער TANT‏ גענומען זינגען: OP,‏ אַ יאָלד NPN‏ קאַפּעליוש!?"... אַנדערע TINT‏ גענומען טאַפּן מיין הוט TANT TIN‏ מבינות... ס'האָט מיר WIN‏ פאַרקלעמט ביים האַרצן. קומענדיק “PR INT YAN‏ געזאָגט מיין פאָטער: כ'װוועל מער דעם קאַפּעליוש ניט טראָגן. מיין פאָטער האָט מיר דערקלערט, ONT IN‏ אָפּלאַכן קומט TID‏ קינדערשער קנאה. כהאָב PP‏ ברירה ניט געהאָט און ווייטער אָנגעגאַנגען מיט מיין הוט,

... ער PT PN PN‏ רעכטער גלאַנץ-עפּאַכע אָפּגעפאָרן קיין אַמעריקע, אָבער ער פלעגט VON PT‏ פאַרבענקען DOAK‏ זיך צו Wr‏ מיט YT‏ פאַמיליע און OM‏ זיינע אומצאַָליקע קאַמאַראַדן פון דער פייערלעשער-קאָמאַנדע. PN‏ ער VPN‏ געקומען אויף װאַקאַציע קיין ביאַליסטאָק. ...

... דער ביאַליסטאַקער רעליף DX‏ אַנדערע אָרגאַניזאַציעס PN‏ אַמעריקע און קרובים ND‏ אױיסלאַנד האָבן געשיקט אונטערשטיצונגען IND‏ דער קהילה, IND‏ אירע אינסטי" טוציעס און PN‏ אַ גאָר גרויסער מאָס AND‏ יחידים, די קהילה האָט דערפילט, אַז זי איז אַ מלוכה AND‏ זיך און ONT‏ אָנגע- הויבן אױיסצוהאַָדעווען יונגע מאָדערנע אינסטיטוציעס, פאַרשייד ענע טיפּן פון שולן, אַ האַנד:ווערקער-שולע פאַר אינגלעך TIN‏ מיידלעך, זאָרגן פאַרן געזונט TD‏ דער אידישער באַפעלקערונג, AND‏ יתומים, AND‏ אינװאַלידן TIN‏ אַנדערע. שפּעטער ווען דער דאַלאַר-רעגן ONT‏ אויפגץ- הערט, UNA‏ די קהילה אויפגעהערט זאָרגן PT AND‏ און YOR‏ אינסטיטוציעס האָבן געמוזט קעמפן AND‏ זייער “VOM‏ ...

... YORI‏ קאַזלאָווסקי PN‏ געווען אַ קונסט-לערער PR‏ די ביאַליסטאַָקער צישאָ-שולן. ער איז שפּעטער געווען איינער פון די באַדײטנדסטע אידישע מאָלער:קינסטלער PR‏ אַמעריקע. ONT 1938 PR‏ ער, NWI]‏ לענגערער רייזע קיין ישראל, אַרױסגעגעבן IN‏ אַלבום מיט אויל-בילדער פון “INT‏ טיקע לאַנדשאַפטן TIN‏ טיפּן, ...

סוף צװאַנציקער יאָרן, NOH ONT‏ קאַפּלאַן באַזוכט אַמעריקע, וואו ער ONT‏ פאַרבראַכט דריי חדשים. ער האָט אַ סך געשריבן IND‏ אַמעריקאַנער צייטונגען DR‏ זשורנאַלן, באַזונדערס פאַר'ן , פאָרווערטס", WIA TVA‏ באַפריינדט מיט'ן הױפּט:רעדאַקטאָר אב. קאַהאַן. ער DN ONT‏ פאָרגע- לייגט אַ הויכן פּאַסטן PT PR‏ צייטונג און קאַפּלאַן מיט TOT‏ פרוי Pr NT‏ באַזעצן PR‏ ניו-יאָרק, פאַרזיכערנדיק אים אַ גאָר גרויסן געהאַלט, ONT OND‏ דריי-פאַכיק “TDN‏ געשטיגן קאַפּלאַנ'ס פאַרדינסטן PN‏ ביאַליסטאָק. SINT DN‏ אָבער קאַפּלאַן געווען ווייט TID‏ א מאַטעריאַליסט. ONT‏ ער זיך אָפּגעזאָגט דערפון, ווייל DON ONT PUNT PT‏ ניט געלאָזן איבערלאָזן PT‏ צייטונג TIN‏ געזעגענען זיך מיט די צענדלי" קער חברים-זשורנאַליסטן, וועלכער ער PK ONT‏ משך פון TAN?‏ אויסגעשולט מיט OTN‏ פיל ליבע TIN‏ געטריישאַפט, ניט סתם וי אַ רבי זייערער, AD‏ ממש TO‏ אייגענער טאַטע.

... געבוירן PR‏ ביאַליסטאָק ר' חיים העלער, זון פון פּינסקער עילוי". געווען רב PR‏ לאָמזשע. 1922, געגרינדעט דעם בית-מדרש העליון אין בערלין, פון דאָרט אויסג עװאַנדערט PP‏ אַמעריקע, יאַקאָב לעווי (, דער אַמעריקאַנער") שטעלט דעם ערשטן ARVO‏ צו פאַבריצירן קונסטװאָל (שאָדע), ...

... TIN ביאַליסטאָק. פילאָלאָג‎ PR ווינער געבוירן‎ KV? ליטעראַטור-:היסטאָריקער. שפּעטער אױיסגעװאַנ-‎ אַמעריקע, דאָרט געװאָרן פּראָפּעסאָר‎ PP דערט‎ ,1929 פון סלאַווישע שפּראַכן;: געשטאָרבן‎ קאַזיאָנער ראַבינער געװאָרן ר' שלמה זלמן‎ ,1886 בענדעט. געשטאָרבן‎ ...

... עס דערשיינט די ערשטע טעגלעכע ציטונג , ביאַליסטאָקער טאַגעבלאַט", אונטער רעדאַקציע TD‏ א. ש. הערשבערג, OND‏ דוד סאָהן קאָרעס. פּאַנדירט TD‏ אַמעריקע, ...

אין AX’‏ 1848, בעת דעם TD AN’‏ רעװאָלוציעס PN‏ אײראָפּע, PIN PN‏ פאָרגעקומען אַ ניט געלונגענע רעװאָי לוציע אין אונגאַרן. PN‏ דעם האָבן זיך PIN‏ באַטײליקט פיל אידן. א. יעלינעק, וועלכער PN‏ געווען אַ ברודער פון דר, יעלינעק, דער ראַבינער פון PU‏ איז דאַמאָלט געהאַנגען גע װאָרן. פיל אידן איז דאַמאָלט געלונגען WW‏ אַנטלויפן קיין אַמעריקע. דער אַלטער לאָו, װאָס PN‏ געווען דער זיידע TID‏ אייווי לאָו, איז אַװעק TPP‏ ענגלאַנד. ער האָט אין דער אַלטער היים איבערגעלאָזט PVT DR PT PUT‏ טעכטער, וועלכע זיינען שפּעטער געװאָרן באוואוסט מיט זיערע ליטעראַרישע שאַפונגען. דער אינגסטער פון די דריי זין, ...

באַלד נאָך דער מלחמה, אין זומער 1945, PR PR‏ לאָנדאָן פאָרגעקומען די ערשטע ציוניסטישע װעלט-קאָנפערענץ מיט אַ oxy‏ פאָרשטייער פון פאַרשיידענע לענדער. PIR PROT WY‏ געווען אַ קליינע גרופּע דעלעגאַטן, געראַטעװעטע TD‏ אומקום ביי היטלערץ. PR‏ דער דאָזיקער גרופּע PR‏ געווען די יונגע קעמפערין פון ביאַליסטאַקער געטאָ, חייקע גראָסמאַן. ביי דער דערמאָנטער קאָנפערענץ DIN PN‏ געווען אַלס דעלעגאַט דער באַוואוסטער “PY‏ ניסטישער פירער און חשוב'ער ביאַליסטאָקער לאַנדסמאַן, הרב מרדכי קירשבלום, פון אַמעריקע. ער האָט INT‏ צוגעשיקט TR‏ | אַרטיקל פון לאָנדאָן צו דער ,ביאַליסטאָקער שטימע" אין ניו יאָרק, PX‏ וועלכן ער האָט דערציילט וועגן חייקע גראָסמאַנ'ס אַרוס: טריט ביי דער קאַנפערענץ, PT PIN‏ באַגעגעניש TIN‏ שמועס מיט NT PR‏ ווייטער ווערט געבראַכט די דאָזיקע שילדערונג, מיט געוויסע קירצונגען.

... דער ביאַליסטאָקער צענטער PI PR‏ יאָרק, אַ דאנק די ענערגישע אָנשטרענגונגען פון די פירער און טוער פון דער אינסטיטוציע, TIN‏ די טריישאַפט פון דער PRY WOM‏ ביאַליסטאָקער לאַנדסלײיט TN‏ פריינט, האָט גליך פונאַנדערגעוויקלט אַ ריזיקע הילפס-אַרבעט AND‏ אונזערע געראַטעװעט לאַנדסלײט אויף יענער OT‏ ים. דער ביאַלי סטאָקער צענטער PR ONT‏ יענער צייט, גלייך נאָך דער מלחמה, אָרגאַניזירט אַ רעליף-קאָמיטעט מיט דער הילף פון די ביאַליסטאַקער לאַנדסמאַנשאַפטן TD‏ ניו יאָרק, PAN‏ פּעטערסאַן, מילוואָקי, שיקאַגאַ, דעטראַיט, ON?‏ אַנדזשעלעס TN‏ פון אַנדערע שטעט PR‏ אַמעריקע, וי PIN‏ פון מאַנטרעאָל TIN‏ טאָראָנטאָ PR‏ קענעדע. YON‏ ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט TIN‏ אויך TID‏ אומגעגענט, וועלכע האָבן נאָך דער ...

... PR‏ אַזױ איז IN‏ געווען מיט געראַטעװעטע לאַנדסלײט, וועלכע האָבן “DN‏ געבויט זייערע נייע היימען PR‏ געוויסע לענדער ND‏ אײיראָפּע, װוי אויך די יעניקע װאָס זיינען געווען -- אויפץ AVN‏ קיין ארץ ישראל -- PR‏ ציפּערן. די דאָזיקע הילף האָט אויך, פאַרשטייט זיך, דערגרייכט די לאַנדסלײט ONY‏ זיינען PN‏ יענער צייט געווען צײטװוײיליק אין OT‏ פּי, -לאַגערן DR‏ דײיטשלאַנד, עסטרייך, איטאַליע און אַנדערע ענלעכע לענדער. אַ וויכטיקע הילפס-אַרבעט האָט דער ביאַליסטאַקער צענטער PAN? PI PN‏ דאַמאָלט געשפּילט ביים העלפן “JPN‏ אָרדענען געראַטעװעטע ND‏ היטלערץ לאַנדסלײט, וועלכע האָבן זיך דערשלאָגן צו די ברעגן פון אַמעריקע און קענעדע. אַזעלכע ביאַליסטאָקער TPR‏ וועלכע זינען געקומען PT DN‏ איינגעאָרדנט PR‏ פאַרשיידנענע שטעט PR‏ אַמעריקע און קענעדע, האָבן אויפגעבויט זייערע yr)‏ ...

Kon‏ וויכטיקע פאַרבינדונגס-בריק TW‏ די ביאַלי- סטאַקער לאַנדסלײט PNR‏ אַמעריקע, ארץ:ישראל, קענעדע TN‏ אַנדערע לענדער, מיט די לאַנדסלײט ON‏ האָבן איבער- געלעבט היטלערץ און צייטװוײיליק געווען אין פאַרשייד ענע ערטער PR‏ אײיראָפּע. PR‏ יענער צייט באַלד נאָכ'ץ גרויסן חורבן MD‏ היטלערץ, זיינען ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט אומעטום -- וואו נאָר דאָס איז געווען מעגלעך -- געווען כסדר װאַכזאַם TIN‏ טעטיק AYP UN AND‏ הילפס:גרייטקייט IND‏ אונזערע געראטע- yon‏ ברידער PR‏ שוועסטער פון די ליידן און פּיין בי היטלער'ן. NIN‏ פאַרצווייגטע הילפס-אַרבעט האָבן באַלד נאָך דער מלחמה PNW‏ אַרױסגעויזן די ביאַליסטאָקער לאַנדס- מאַנשאַפטן PR‏ אױיסטראַליע, קאַנאַדע, ארץ-ישראל, אַרגענ- טינע און אין אַנדערע ערטער. ...

ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט פון אַמעריקע! yawn‏ מיר Pr TARA‏ ווידער געפונען צוזאַמען, אידן פון ביאַליסטאָק און ביאַליסטאָקער אומגעגנט, דעם מאָל אויף ציפּערן, נאָך דעם אַלגעמײנעם פּרואוו אָנצוקומען קיין ארץ-ישראל. קעמפער פון ביאַליסטאַקער געטאָ, פּאַרטײ זאַנער, מענטשן פון קאַנצענטראַציע לאַגערן, סאָלדאַטן TID‏ דער פּולישער און רויטער אַרמײ, פאַרשיקטע אויף אוראַל PR‏ סיביר. ONT‏ זיינען מיר געווען ביאַליסטאַקער VL PR‏ פון קריג. אומעטום און שטענדיג, וואו ס'האָט אונז ניט פאַרװאָרפן דער מלחמה שטורעם, פלעגן מיר זיך זוכן קעגנזייטיג, דערנענטערן YOON PT‏ אומבאַקאַנטע JID‏ פאַר דעם קריג, אָבער פאַרבונדענע מיט געמיינזאַמע זכרונות Ty)‏ דער געבורטס-שטאָט ביאַליסטאָק. געמיינזאַם “ITY‏ מענדיק וועגן דער גליקלעכער מינוט, TWH‏ מיר VY‏ זיך ווידער אַמאָל טרעפן PN‏ ביאַליסטאָק, ווען מיר װעלן דאָרט געפינען אונזערע משפּחות PX‏ קרובים, אונזערע פריינט TIN‏ אונזערע באַקאַנטע, פלעגן מיר אַלעס טאָן בכדי צו העלפן WIN‏ דעם אַנדערן, כדי זיך קעגנזייטיק צו פאַ ...

(PAN? PI PN ביאַליסטאָקער צענטער‎ DY נאָמען פון דער רעליגיעזער קהלה‎ PR פריינט!‎ yy. און נאָמען פון דער פאַרוואַלטונג, האָב‎ TIN ביאַליסטאָק‎ PN דאַנקען פאַר דער , ביאַליסטאָקער‎ I JON איך דעם כבוד‎ אַרײנגעשיקט,‎ TN ONT שטימע" נומער 248, וועלכע איר‎ “YY א‎ ONT אונזער באַפרייאונג‎ NI צום ערשטן מאָל‎ TN עס לעבט זיך‎ MIND IS אויך די זכיה אַ קוק‎ DN גיעזער‎ אַמעריקע. עס‎ PR אונזער ביאַליסטאָקער לאַנדסמאַנשאַפט‎ Dy ביאַליסטאָקער געווען אַ נחת רוח‎ TIN IND ממש‎ PN TID עס גייט איבער‎ TN ליינען די ,ביאַליסטאַקער שטימע"‎ VOM וויל זיך באַקענען‎ AION יעדער‎ TX האַנט צו האַנט‎ DDN) אונז אַזױ‎ PN OND לעבן פון אונזערע ביאַליסטאָקער‎ מיר‎ TVW היטלער-דײיטשלאַנד‎ TD חורבן‎ VOR געבליבן‎ אונז אויף ווייטער אויך באַזאָרגן‎ OVI איר‎ IN זיינען זיכער,‎ דערמאַנען‎ JON PR PU די , שטימע". ביי דער געלעגנהייט‎ די‎ PR דער אַמאָליקער אידישער ביאַליסטאָק. דערמאַנען‎ PN “OOD אַמאָליקע צענדליקער בתי מדרשים, דערמאַנען, אַז‎ איצט אַ רעליגיעזע קהלה װאָס קומט‎ PIN ONT סטאָק‎ אַנטקעגן אירע אַלע רעליגיעזע הצטרכותץ וועלכע מיר‎ מיר זיינען זיכער,‎ VN זיינען נאָר ביכולת צום דערליידיקן.‎ TID איר אַלס ביאַליסטאַקער פאָרשטייער זענט ניט ווייט‎ IN אַ‎ AND אונזערע רייען, װיסנדיק וי נאַציאָנאַל און װאָס‎ אַלעמאָל געווען. און מיר,‎ PNR מקור פון תורה ביאַליסטאָק‎ TIN די ביאַליסטאָקער רעליגיעזע קהלה ו ...

... פאַרשידן זיינען די וועגן TID‏ די ביאַליסטאָקער PN‏ דער וועלט. זיי TARA‏ זיי געפירט TP‏ אַמעריקע, אַרגענטינע, אױיסטראַליע, קאַנאַדע, פראַנקרייך, פּאַלעסטינע TN‏ וואו ANI‏ עס PR‏ דאָ אַ אידישער ישוב. אָבער “AND AY TPR‏ אייניקט אַלעמען. PR ONT‏ דער וועג צו דער אַלטער היים פון וועלכער מיר ציען די יניקה מיט וועלכער עס זיינען פאַרבונדן YOR‏ אונזערע דעראינערונגען.

... UN‏ זען מיר TD‏ ווייטן, אַמעריקאַנער זעלנער TIN IS‏ רייטן, ...

... WN‏ דער באַפרייאונג OVO PN‏ סאָלאַזש אַ געוויסע צייט געווען PN‏ די OH OT‏ קעמפּס IND‏ געראַטעװעטע אידן אין דײיטשלאַנד, PIN PNW‏ געווען אַ געוויסע PNW? PR OY‏ IND‏ ער האָט װידעראַמאָל מיט זיין העלדישקייט געהאָלפן, צוזאַמען מיט אַנדערע, אויסקעמפן די אומאָפּהענגיקייט פון דער אידישער מדינה. PR‏ יאָר 1951 VW PX‏ אַנגעקומען קיין אַמעריקע. ער האָט NT‏ אויפגעבויט אַ גליקלעכן פאַמיליע- לעבן מיט PT‏ פרוי, ראָוז און מיט זייערע קינדער. סעם סאָלאַזש, ONT‏ העלדישע אינגל, ON PT ONT OND‏ דורך ניסים אַרױסגעריסן פון שרעקלעכן טויט ביי די נאַציס, PN‏ איצט איינער TID‏ די פּראָמינענסטע און דערפאַלגרייכסטע אונטערנעמער אין די פלייש-ביזנעס,

... באַלד TW‏ דער מלחמה, PT PR ANA‏ באַגעגנט מיט מיין מאַן. מיר האַבֿן חתונה געהאַט PR‏ זאַלצבורג, ביי פראַנקפורט ON‏ מיין, און מיר האָבן אויפגעבויט אַ צופרי- דענעם פאַמיליע לעבן. TIO MIN‏ מיר פאַרזעצן אונזער נייעם לעבן די גאַנצע צייט פון זינט PA‏ זיינען TAN‏ געקומען PP‏ אַמעריקע. TV‏ מען דערמאַנט PT‏ וועגן די שרעקלעכע איבערלעבענישן אין צייט פון דער מלחמה, איז ...

... בעת דעם וועלט-צוזאַמענפאָר האָבן די קינדער פון די שארית הפּליטה DPT TDN‏ פאַרזאַמלט, OTD‏ צו שאַפן IX‏ אינטערנאַציאָנאַלן צענטער מיט גרופּן פון דעם צווייטן דור, די אויפגאַבע וועט TR‏ אָפּצוהיטן TIN‏ אויפצוהאַלטן די אידישע קולטור, און צו פאַראײיביקן די דערפאַרונג און TON‏ wy)‏ דעם אידישן חורבן PX‏ װידערשטאַנד. INT PN ID‏ זיך צוגעהערט צו די דעבאַטעס פון די יוגנטלעכע TD‏ מדינת ישראל, אַמעריקע און YON‏ -- קינדער פון שארית הפּליטה אידן -- האָב איך זיך איבערצייגט, אַז מיר האָבן פאַר זיך פיל ענלעכע פּראַבלעמען וי אונזערע עלטערן האָבן געהאַט אַלס מאָדערנע יונגע אידן אין פּױלן אין די דרייסיקער יאָרן, אפילו אויב מיר לעבן איצט ניט אין לענדער TX‏ אונטער רעזשימען פון אונטערדריקונג TON TIN‏ אַנטיסעמיטישע װווי PN ONT‏ געווען דאַרט. PIN‏ מיר מוזן באַגעגענען די פּראָבלעמען פון זעלבסטווירדע TN‏ מיט אידישער אידענטיטעט, און די באַדײטונג פון לעבן PR‏ גלות PR TN‏ ישראל. אונזער טראַכטן וועגן “JON PIN TWD PT‏ שליסן די ווירקלעכקייט וועגן דעם חורבן, ניט װוי YU TI‏ דוכט זיך, Yo‏ מיר ווייסן גוט די פּאָטענציעלע צילן YOON‏ פון די ציוויליזירטע פעלקער IX‏ שלעכטס,

... שמחה צפת -- דער ערשטער בּיאַליסטאָקער איד ONT‏ איז געקומען אין אַמעריקע אין יאָר 1942. ...

POON PR‏ האָב געהאַט די געלעגנהייט צו זען שמחה'ץ בלויז PR‏ מאָל. PX ONT‏ געווען PNR WH‏ בין געווען ערשט אַ פּאַר PN TON‏ אַמעריקע. PT ANT PN‏ מיט ON‏ באַקאַנט ביי אַ לאַנדסמאַן PN‏ הויז, אויף הענרי סטריט, וואו שמחה פלעגט IN TPT‏ אָפטער גאַסט. עמיצער האָט מיר אָנגעוויזן אויף TIN DN‏ געזאָגט, אַז דער PW PNR PR‏ קרוב צו הונדערט יאָר, PR IVAN‏ האָב עס ניט געװאָלט גלויבן, ווייל שמחה PN ONT‏ דער אמת'ן אויסגעקוקט פיל אינגער PN TIN‏ געווען פול מיט לעבן, גאָרניט WT Ko‏ פון נאַענט צו 100 יאָר, ...

זיינע אָפטע באַזוכן PIN PR‏ ישראל האָבן געהאַט אַ שייכות מיט PT‏ פאַמיליע לעבן. ONT‏ פלעגט ער “ADD YON‏ זעקס TN?‏ פאָרן באַזוכן PT‏ פרוי, מיט וועלכע ער ONT‏ געהאַט אַ טאַכטער. PT‏ פרוי איז צוליב שטרענגער “ITD‏ קייט קיינמאָל TP‏ אַמעריקע ניט געקומען, WAR‏ דער טאַכטער האָט ער יאָ אַריבערגעבראַכט. װאָס PR PR TD‏ TANYA‏ ווייסט מען ניט, ...

פון אונזער אַלטער אַמאָליקער היים PX‏ דער וואונדער- לעכער געוועזענער אידישער ביאַליסטאָק, ביז דער גרויסער פרייער אַמעריקע, ציט PT‏ אַ וייטער “WT‏ הויבענער יחוס. עס wan PR‏ צו באַוואונדערן אונזערע ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט, וועלכע האָבן קײנמאָל ניט איבערגעריסן דעם גאָלדענעם פאָדים פון די ערשטע ביאַלי- סטאָקער PN NT TPN‏ אַמעריקע, וועלכע “AVN OV TANT‏ געטראָגן N‏ שטיק אידישע ביאַליסטאָק פון דאַרט, אונזער אַלעמענס אַמאַליקע YOON‏ ליבע היים, “AND PN ON‏ ניכטעט געװאָרן MI‏ די נאַציס. WIV ONT‏ אַלע TWN?‏ געטאָן NT‏ מיט ליבע TIN‏ טריישאַפט, מיט ערלעכקייט, באגלייט מיט אידישער פאַָלקסמיטלעכקייט, OND‏ רופט שטענדיק און ביי אַלעמען אַרױס דרך:ארץ צו די ביאַליסטאָקער אידן אין אַמעריקע. עס PR‏ ניט TP‏ וואונדער OND‏ די גריסע “OND‏ סטאָקער לאַנדסמאַנשאַפט PR‏ אַמעריקע, “IND PK OND‏ װאָרצלט TIN‏ אױיסגעשפּרײט VON 228 PIN‏ בראַדוועי, PR‏ ניו יאָרק, PNR‏ געבליבן איינע פון די וייניקע פון דער גרויסער צאָל אַמאָליקע היגע לאַנדסמאַנשאַפטן, וועלכע זיינען געווען טעטיק אין דעם אַמעריקאַנעם אידישן לעבן. ONT‏ איז דערפאַר, DON‏ די ביאַליס ...

,דער , ביאַליסטאָקער יאָרהונדערט", IN‏ אָרגינעלער בײיטראָג צו 200 AX?‏ אידיש לעבן TN‏ שאַפן דאָ אין לאַנד, גיט PT IY‏ אײיגנאַרטיקן TN VD?‏ פאַרב IX‏ דעם קאַלירפולן רעגנבויגן פון אונזער אידישער אַמעריקע. די “OND‏ סטאָקער זיינען WA RT‏ וי אַ לאַנדסמאַנשאַפט, וועלכע האָבן אימיגרירט פון זייער היים- שטאָט און זיך באַזעצט DN‏ דער ,נייער וועלט" DN‏ וועלכע האָבן גענאָסן פון דער מזל- ברכה פון דעם נייעם לאַנד. זיי זיינען דער לעבעדיקער סימבאָל פון דעם TINA‏ מזרח-אַײיראָפּעאישן אידנטום; זי זיינען עס די , שװואַלב", דער ערשטער, עלטסטער און איינ- ציקער אידישער קיבוץ, וועלכער PR‏ געווען דער WIS‏ און , פּילגרים-פאָטער" צו קומען פון יענע מקומות hp‏ אַמעריקע, PT‏ איינצואװואָרצלען PN‏ לאַנד TIN‏ צו העלפן בויען די ,נייע וועלט", ...

דער , שטימע". די צייטשריפט PR‏ שטענדיק געווען רייך PR‏ אינהאַלט, PIN‏ מיט אַלגעמיינע ליטעראַריש:קולטורעלע אַרטיקלען, ONT OND‏ אַרױסגערופן אַ פיינעם אָפּקלאַנג PR‏ דעם אַלגעמײנעם אידישן לעבן. די , ביאַליסטאַקער שטימץ", װאָס OA‏ שטענדיק אַרױסגעגעבן מיט זאָרגפעליקייט, DPN‏ ביי היינט צו טאָג די איינציקע רעגולערע לאַנדסמאַן- שאַפטן-אויסגאַבע PR‏ אַמעריקע, PNR‏ אידיש און ענגליש,

... Wh‏ מיר מאַכן דעם סך-הכל פון איבער הונדערט יאָר לעבן פון די ביאַליסטאָקער אידן PN‏ אַמעריקע, זעען מיר IX‏ מיר האָבן מיט ONT‏ צו זיין שטאָלץ, OND‏ עס ברענגט JIN‏ גרויס כבוד דעם נאָמען פון דער אידישער ביאַליסטאָק, לאָמיר ניט פאַרגעסן, IX‏ צוישן די ערשטע ביאַליסטאָקער TPN‏ װאָס זיינען געקומען קיז אַמעריקע, PR‏ די אַכציקער יאָרן PIX TIN‏ שפּעטער, זיינען הױפּטזעכלעך געווען “IN‏ פאַרמעגלעכע מענטשן, אַרבעטער, קליינהענדלער און ענלעכע. ניט געקוקט אָבער PIN‏ דעם שווערן ONT Tay?‏ אונזערע WPI‏ און שוועסטער האָבן געהאַט ביים אָנהויב PX XT‏ דער נייער וועלט -- אַזױ וי ONT‏ איז PIN‏ געווען מיט אַנדערע געקומענע אידישע אימיגראַנטן TD‏ מזרח-איי- ...

ווייסן INT Wa‏ אויך גוט, אַז געקומענע אידן TD‏ ביאַליסטאָק קיין אַמעריקע XT TINT‏ שטענדיק פאַרנומען -- TIN‏ פאַרנעמען WOM PIN‏ -- הויכע פּאָזיציעס PR‏ דעם אַמעריקאַנער אידישן לעבן. אָפּשטאַמיקע TDN‏ פון ביאַלי סטאָק זיינען שטענדיק געווען PR‏ אַמעריקע, ONT NOUN‏ PR PIN PR‏ אַנדערע לענדער, WN‏ די פירער “AND TD‏ שיידענע אידישע פּאַרטײען, אָרגאַניזאַציעס, PNR‏ אידיש- רעליגיעזן לעבן, PR‏ אינסטיטוציעס, קלובן, קרייזן TIN‏ ענלעכס. עס DIAN PIN PN‏ באַקאַנטע זאַך, TN‏ געקומענע TD TPR‏ ביאַליסטאַָק PP‏ אַמעריקע זיינען NT‏ שטענדיק געווען PIN‏ וויכטיקע פּאָזיציעס PR‏ דער אַמעריקאַנער אידישער פּרעסע, ליטעראַטור, מוזיק, קונסט, חזנים, TN‏ אויף פיל אַנדערע געביטן פון דעם מין, OND‏ האָט געהאָלפן באַרײיכערן TPN‏ גייסטיק גרויס מאַכן דעם פאַרצווייגטן אידישן PR DW?‏ אַמעריקע, OND‏ איז דער גרעסטער ישוב אין דער געשיכטע פון אונזער פאָלק, ...

אַמאָליקע געקומענע באַליסטאַקער PP TPR‏ אַמעריקע, װוי PIN‏ שפּעטער זייערע קינדער און אייניק- לעך, האָבן דאָ דערגרייכט די העכסטע שטאַפּלען אין דער אַמעריקאַנער מעדיצין, װיסנשאַפט, פאָרשונג, ליטעראַטור, מוזיק, פאַרוויילונג, פּרעסע און פיל אַנדערע. מיר מיינען NT‏ די יעניקע אָפּשטאַמיקע פון ביאַליסטאָק, וועלכע האָבן דאָס POX‏ דערגרייכט PR‏ דעם אַלגעמײנעם, ניט בלויז אידישן לעבן. און ניט געקוקט אויף זייערע גרויסע קאַריערעס באַהאַלטן TWIN‏ אַזעלכע קיינמאָל WI‏ אויס זייער אָפּשטאַם, WT‏ אידישקייט, װוי אויך דעם יחוס פון דער אַמאָליקער אידישער ביאַליסטאָק,

... אַ TID ONY‏ די אַמאָליקע געקומענע ביאַליסטאָקער TDN‏ קיין אַמעריקע זיינען NT‏ געווען בעלי-מלאכות YON TID‏ מינים, װאָס TANT‏ מיט זייער אַרבעט TN‏ שווייס געהאָלפן באַרײכערן DX‏ גרויס מאַכן אַמעריקע. אַזױ איז PIN‏ געווען מיט אַ צאָל ביאַליסטאָקער אידן, וועלכע האָבן דאָ דער- גרייכט צו TWN‏ פאַבריקאַנטן, בוי-אונטערנעמער, אפילו גרויס-אינדוסטריעלער און ענלעכעס, וועלכע NT TINT‏ אויסגעבויט ריזיקע האָטעלן, וואוינונגס-הייזער DR‏ דורך דעם געגעבן אַ מעגלעכקייט מענטשן פון אַמעריקע צו פירן אַ שיינעם מאָדערענעם לעבן. געקומענע אַהערצו “OND‏ סטאַקער TPN‏ האָבן NT‏ אַנטװיקלט גרויסע אונטער: נעמונגען און פאַבריקן, ONT OND‏ געהאָלפן אויסברייטערן די באַקלײידונגס-אינדוסטריע, מעבל אױסאַרבעטונגען JIN TINS‏ פּאַפּיראָסן, PR‏ דער גאָלד:אינדוסטריע TIN‏ דימענטן, לעדער-אויסאַרבעטונגען, דעם פאַרלאַג:וועזן, איינבינדעריי, אנטוויקלט גרויסע בעקערייען, טאַפּעצירער און פיל אַנדערע. ביאַליסטאָקער אידן האָבן אויך דאָ, איבער דער ברייט VN‏ לענג TD‏ אַמעריקע, אױיסגעשפּרײט “QIN TIN‏ וויקלט אויף ...

... ‏ די אַקטיװױ טעטן פון איסאַק ריבאַלאַווסקי, איז PT‏ פאַרבינדונג מיט ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט אומעטום PN‏ אַמעריקע, וי אויך PR‏ פאַרשיידענע לענדער. ער באַקומט בריוו און ענטפערט אויף דעם, TID‏ לאַנדסלײט TID‏ פאַרשיידדענע טיילן וועלט. ער ONT‏ אויף אַלעם צייט און ענערגיע. עס ווערט ביי “INT DN‏ נישט פאַרנאַכלעסיקט. עס PR‏ דעריבער נישט “DNV PP‏ דער, OND‏ מר. ריבאַלאַווסקי WIV‏ באַצײיכנט ביי לאַנדס- לייט אומעטום אַלס ,דער ביאַליסטאַקער אַמבאַסאַדאַר, איסאַק ריבאַלאָווסקי PN‏ אומעטום DIN‏ גוט באַקאַנט TID‏ זיינע YOON‏ רייזעס, OND‏ ער מאַכט PR‏ פאַרשיידענע “IYO‏ דער. אומעטום ווערט עֶר אויפגענומען מיט גרויס װאַרעמ- קייט פון ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט און פריינט, ווייל אומעטום וואו עֶר קומט צופאָרן -- PR‏ אַמעריקע DPN TN‏ אױיסלאַנד -- ברענגט PIN AW‏ גלייך PAN‏ װאַרעמקײט, פריינטלעכקייט, היימיש-אידישער ביאַליסטאַקער פאָלקס- טימלעכקייט, ...

... ONT‏ אַלץ PN‏ דערפאַר, DN‏ איסאַק ריבאַלאָווסקי לעבט אומאויפהערלעך מיט דעם גרויסן TID DIM‏ דער אַמאָליקער אידישער ביאַליסטאָק. ער טוט PR ONT‏ זיינע וויכטיקע אַקטיװיטעטן PN‏ דעם ביאַליסטאָקער צענטער, PN‏ זיין פּריוואַטן לעבן וי אויך WI‏ ער קומט PR‏ באַרירונג מיט אַנדערע. מיט ON‏ דעם ביאַליסטאָקער דערהויבענעם אידישן יחוס, מיט דער גרויסקייט פון דער אַלטער היים PR ONT‏ אויף אַ גרויזאַמען אופן פאַרניכטעט געװאָרן ביי די נאַציס, שטעקט ער IX DIN‏ אַנדערע. TIN‏ אַזױ פירט זיך דער טרייער איסאַק ריבאַלאָווסקי TID‏ זינט דעם יאָר 1947, TW‏ ער איז געקומען PP‏ אַמעריקע, DX‏ ער איז צוגעצויגן געװאָרן צו דער אַרבעט PNR‏ דער ביאַליסטאַקער אינסטיטוציע, פון דעם דאַמאָלסטיקן אומפאַרגעסלעכן פירער, דוד סאָהן ע"ה,

דוד סאָהן, דער מוזיניק פון 8 קינדער, ONT‏ געקראָגן זיין דערציאונג וי YOR‏ בעלי-בתישע קינדער אין יענער צייט PR‏ חדרים און YONI‏ לערער, ביי וועלכע ער האָט געלערנט, אויסער לימודי-קודש, העברעאיש, רוסיש און דייטש, TIN‏ מיט זיינע גרויסע פעאיקייטן ONT‏ עֶר PR‏ אַלעם געמאַכט גרויס פאָרשריט. ער האָט AMT‏ פיל געלייענט PR‏ די אַלע שפּראַכן, און ווען ער איז נאָך געווען גאַנץ AI‏ האָט זיך שוין ביי VPP WIN DN‏ אַ געפיל צום שרייבן. ער האָט געשריבן לידער, דערציילונגען PR‏ פאַרשיידענע “WT‏ נאַלן. ווען ער PN‏ געקומען PP‏ אַמעריקע PNR‏ ער PW‏ געווען IN‏ אַנטװיקלטער שרייבער, מיט אַ גרויסן חוש פאַר כלל-אַרבעט, ...

... פעאיקייטן, דעם שאַרפן קאָפּ, TN‏ פון PT‏ מוטער די גוטע האַרץ. PX‏ ער מיט TPT‏ באַגאַזש געקומען קיין אַמעריקע PR‏ 1, ער XT ONT‏ געפּרואװװוט INV‏ פאַרשיידענע זאַכן: געווען אַ פאָריער, אַ רעפּאַרטער, אַ צעמענטער “AVI YD‏ מאַנטלען, אַ מאָלער, WAIN‏ ער איז WI‏ געווען צופרידן. זיין גרויסע ענערגיע, זיינע גרויסע פעאיקייטן TOT TN‏ נשמה האָבן געלעכצט נאָך גרויסער, גראַנדיעזער אַרבעט, TIN‏ ערשט ביי דער רעליף-אַרבעט PT ONT‏ נשמה געקראָגן איר תיקון. ער PT ONT‏ אַרײינגעװואָרפן WONT WT PX‏ אַרבעט מיט אַלע זיינע חושים, האָט באאיינפלוסט צענדליקער TIN‏ הונדערטער אַנדערע מענטשן, MT ONT‏ אָנגעצונדן מיט דעם פייער פון PT‏ יונגער נשמה, OT‏ זאָלן זיך אַרײנװאַרפן PR‏ דער הילפס-אַרבעט. און די אַרבעט האָט פּראָגרעסירט, די רעליף-אַרבעט האָט Pr‏ געצויגן עטלעכע יאָר, POT‏ האַרץ האָט געקװאָלן זעענדיק וי דורך PT‏ איניציאַטיווע זיינען טויזנטער מענטשן געהאָלפן INVA‏ אָבער אינגאַנצן צו- פרידן PR‏ ער WI‏ פאַרבליבן,

... דער אַמאָליקער וואונדערלעכער אידישער ביאַליסטאַק, ON‏ דעם ONT VO‏ עֶר אַיינגעזאַפּט PT PN‏ קינדהייט אין דער אַלטער היים, מיט ON‏ דעם VOM‏ אָטעמט ער TIN‏ לעבט אומאויפהערלעך PIN‏ ווייטער. מען INT‏ ניט פאַרגעסן, IN‏ אַלס פּראָמינענטער אינדוסטריעלער, ביזנעסמאַן -- סיי אין אַמעריקע סיי PR‏ אַנדערע לענדער -- TN‏ געזעלשאַפט- yoy?‏ פירנדע פּערזענלעכקייט, ONT‏ פריינט ראָטנער “IVT‏ גרייכט, וי מען זאָגט דאָס, די העכסטע הויכן. ער באַקומט TT YON TD PIN‏ פאַרדינטן כבוד, מען UPN‏ צו DN‏ אַרױס געהעריקן דרך ארץ,

,מיין עלטסטער ברודער, קלמן -- דערציילט פריינט OPN‏ ראַטנער -- PR‏ געקומען PP‏ אַמעריקע PR WI]‏ PN .1905‏ דער אַלטער היים PNR‏ ביאַליסטאָק, PN‏ ער אַלס יונגער בחור שוין געווען טעטיק PR‏ דער דאָרטיקער רעװואַלוציאַנער באַװועגונג. די צאַרישע זשאַנדאַרמען זיינען געפאַלן Pw‏ זיינע שפּורן, עס ON ONT‏ געדראָעט “AND‏ שיקט My I‏ קיין סיביר. PR‏ קלמן, WI‏ ער PR‏ געווען בלויז דרייצן יאָר, אַװעק קיין אַמעריקע. דאָ איז דעמאָלט געווען זייער שווער ONT‏ לעבן AND‏ געקומענע PPR‏ גראַנטן, קלמן PN‏ געשלאָפן דריי TINY‏ צייט PR‏ העסטער PINS‏ אויף דער VON‏ סייד. ער פלעגט PAIN‏ זינגען אין גאַס, OTD‏ צו מאַכן אַ לעבן... ", ...

... געווען ONT PN‏ אַמאָל, אויף דער VION]‏ גאַס, וואו עס האָט געוואוינט אַ באַלעבאַטישע משפּחה, משה DX‏ פּעשע ראַטאָווצער, וועלכע TANT‏ געהאַט וועבעריי-שטולן, אין יאָר 1 איז די גאַנצע משפּחה אַװעק פון ביאַליסטאָק, OT‏ זיינען INT‏ געקומען קיין אַמעריקע. געווען זיינען אין דער משפּחה אַכט קינדער, פיר ברידער און PD‏ שוועסטער. איינער פון זיי, איז דער איינציקער פּראַמינענטער מאַקס ראַטנער.

... אַפּאַנעזישע מלחמה TIN‏ מיין פאָטער האָט באַ- שלאָסן אַװעקצופאָרן איידער TPT PAIS‏ אין דער ANY‏ שער אַרמײ, ווייל ער ORT‏ געזען CN‏ עס PAN‏ כסדר “YA‏ שיקט סאָלדאָטן אויף די מיט שטרוי אַנגעפילט װאַגאָנען, ONT‏ זיינען אויף הפקר IN‏ זאָרג און הילף. די שטרעבונג TID‏ מיין פאָטער WW‏ פאַרלאָזן די היים איז PIN‏ געווען צוליב דער צאַרישער אונטערדריקונג. ער איז דאַמאָלט PYVN‏ קיין שטשעטשין TINTS‏ עס DON PN‏ געלונגען PT‏ אַריבערצו' קריגן די גרענעץ PP‏ דײיטשלאַנד. דאָרט ONT‏ די אידישע קהילה ON‏ באַזאָרגט PN‏ אַ שפּיטאָל INT‏ ער “AND PN ONT‏ לויף פון זעקס װאָכן, ווידער אַנגענומען כוחות, PR ONY‏ אָפּג עשװואַכט געװואָרן צוליב SWAT‏ נאָכדעם PX‏ ער, אַ דאַנק דער פאַרזאָרגונג TD‏ אידישע הילפס-אָרגאַניזאַציעס, געקומען קיין אַמעריקע. עֶר איז גע- קומען PP‏ באָסטאַן WN’ PN‏ 1905. נאָכדעם PN‏ ער PYVN‏ קיין INT ANP W‏ ער PT ONT‏ אָנגעהױבן לערנען “IW‏ דעריי ביי , האַרט, שעפנער TIX‏ מאַרקס". ער ONT‏ אָבער ניט ליב געהאַט די דאָזיקע אַרבעט און ער האָט זיך פאַרבונדן מיט זיינעם אַ פעטער PR‏ קליוולענד, אַהײאָ, “YT ONT OND‏ מאָלט געהאַט אַ געוועלב פון פּאָסט:קאַרדס PN‏ דעם האַלענדען האַטעל. PN 1906 PN‏ מיין פאָטער געקומען קיין קליוולענד, IND‏ ער איז געװאָרן אַ AVE WIND‏ אין פעטער'ס סטאָר. PR‏ יענער צייט, האָבן די סטאָרס פאַרקויפט פיל פּאָסט-קאַרדס. PR‏ פאַרלויף פון TANT AN?‏ די קרובים “YX‏ מאַלדן מיין פאַטער MT IN‏ ליקווידירן זייער קראָם, ווייל זי קענען ניט מאַכן אַ לעבן פון דעם און OT‏ האָבן ON‏ געג עבן IN‏ עצה, AY IN‏ זאָל זוכן IN‏ אַנדער אַרבעט, ניט האָבנדיק IND PP‏ און ניט קענענדיק PP‏ אַנדער אַרבעט, UNA‏ יעקב סאַפּירשטײן געעפנט אַ קראָם TT AND‏ PT PN‏ צימער IND‏ ער ONT‏ געוואוינט. ער ONT‏ איינגע- קויפט פּאָסט-קאַרטן TIX‏ ...

מיט דעם פּנים צו אונזער אַלטער, חרוב'ער היים, האָבן מיר PU‏ דערפילט אונזער פליכט I‏ ערן דעם TID PIVTIN‏ די ביאַליסטאָקער קדושים. מיר TINT‏ בייגעשטייערט אויף אַ פּאַרקאַן אַרומצוצאַמען דעם בית-עולם פון די קדושים, ONT)‏ איז אויסגעקויפט געװאָרן פון די קריסטלעכע אייגנטימער, דעם קאָסט פון דער אויסגעקויפטער ערד, וואו די קדושים זיינען עקסהומירט געװאָרן, געבראַכט געװאָרן צו קבר. ישראל און באַערט געװאָרן מיט אַ דענקמאָל, האָבן ביי- געטראָגן די לאַנדסלײט פון אַמעריקע, ...

ביים שאַפן דעם קאָמיטעט TD‏ די ביאַליסטאָקער PN‏ פּאַריז, באַלד INI‏ דער מלחמה, זיינען PIN‏ געווען (אויסער דר. יוכנאַוויעצקי): APRN‏ באַביטש ע"ה, דער באַקאַנטער ביאַליסטאַקער אַקטיאָר ישראל באַרנבוים, וועלכער DONT‏ מיט זיין פרוי, ביאַליסטאָקער שוישפּילערין זעווקינאַ און זייער געראַטעװעטער זון WT)‏ צווייטער PR‏ אומגעקומען ביי די (OMNI‏ אױיסגעװואַנדערט PP‏ אַמעריקע, משה אייזנ- שטאַט ONT‏ איז PN‏ דער ערשטער וועלט-מלחמה געווען אַן אַקטיאָר אין ביאַליסטאָק, און איך. שפּעטער איז צו דעם IS YYW MNP‏ קאָאָפּטירט געװאָרן פרוי געניא דרייזין, אַ טרייע איבערגעגעבענע פרוי פון ביאַליסטאָק. עס איז אויך צוגעשטאַנען דער באַרימטער ביאַליסטאָקער קינסטלער, בען. ...

באַלד IN]‏ דער היטלעריסטישער אַקפּאַציע איז געשאַפן געװאָרן, אונטערץ פאָרזיץ ST DD‏ אהרן יוכנאָי וויעצקי, אַ קאָמיטעט פון ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט PN‏ פּאַריז. אין דער ערשטער צייט, ONT‏ דער קאָמיטעט געהאַט אַ גרויסן דערפאָלג ביי אונזערע לאַנדסלײט דאָ, DN‏ עס PX‏ געווען אַ TID VPM‏ אינפאָרמאַציע וועגן דעם TID PVA‏ אונזערע ברידער און שוועסטער NOVA PNR‏ זייערע TT?‏ TN‏ אומקום. נאָכדעם וי מען האָט PT‏ דערוואוסט דעם טרויעריקן אמת, וועגן די ליידן TIN‏ אומקום DD‏ די נאָענטע, איז POR IN]‏ געווען IN‏ אינטערעס PD‏ די היגע “OND‏ סטאָקער לאַנדסלײיט צו דער טעטיקײיט פון דעם געשאַפענעם קאָמיטעט, YOR DN‏ שארית הפּליטה-לאַנדס- לייט און ניצול געװאָרענע פון חורבן זיינען אויף זייער וועג קיין אַמעריקע, קענעדע, אױסטראַליע TN‏ אַנדערע לענדער ...

... . יוכנאָוויעצקי, IN‏ אַלגעמיינע פאַרזאַמלונג פון YO‏ ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט PR‏ פּאַריז, ביי דער אָנ" וועזנהייט פון 180 פּערזאָן. PR‏ פּרעזידיום זיינען “POW‏ געלאַדן TANYA‏ די חשוב'ע געסט TID‏ אױסטראַליע ה' װאָלף פינק און דער רעדאַקטאָר פון אַ אידישער צייטונג אין בוענאָס:איירעס (אַרגענטינע) ה' פריידקעס. PR‏ אָנהויב TID‏ דער פאַרזאַמלונג PN‏ באַערט געװאָרן מיט אויפשטיין דער אָנדענק TD‏ אונזערע געפאַלענע ברידער און שוועסטער. דר,. אהרן יוכנאָוויעצקי WP PR ONT‏ איבערגעגעבן אַ באַריכט פון דער ביז-איצטיקער טעטיקייט פון קאָמיטעט, אַ גענויעם פינאַנץ-באַריכט ONT‏ אָפּגעגעבן דער סעקרעטאָר 7. פּאָדליאַשוק, וועלכער האָט באַטאָנט די גרויסע געלט אונטערשטיצונג TID‏ צוויי טויזנט דאָלאַר TID‏ ביאַליסטאָקער רעליף פון אַמעריקע.

... אױפֿזיכטן אויף הילף פון אַמעריקע יי יי ר יי ...

... Who was the first Jew from Bialystok to arrive in America? I often discussed this matter with many older landsleit, people who were in the United States for many years. When they reached these shores, they already found a significant Bialystoker community going back to the 1880's. ...

... ג. עס PT ONT‏ אַלעס סטאַביליזירט, ביאַליסטאָק ONT‏ גענומען פילן זייער שטאַרק ONT‏ פעלן פונ'ם מאַרק AND‏ ביאַליסטאָקער סחורות. קיין רוסלאַנד האָט מען WI PW‏ געקענט שיקן, PR TPAD AND‏ געווען גענוג אַז ביאַליסטאַָק זאָל פאַבריצירן 3 מאַנאַטן אין יאר OVI‏ סטייען IN‏ אַ גאַנצן TN?‏ סחורות. פלעגן טאַקע די פאַבריקן POW‏ ליידיק אַ 877 חדשים אין יאָר. די רעגירונג ONT‏ די צייט TID‏ ליידיק גיין געצאָלט די אַרבעטער מאַנאַטלעכע שטיצע. עס PT VAN‏ אָנגעהויבן אַ אידישע עמיגראַציע פון די סוחרים, פאַבריקאַנטן ON‏ אויך אַרבעטער. פילע פאַבריקן ONT‏ מען איבערגעפירט PP‏ רומעניע און יוגאָסלאַװיע, YOON‏ אויך 77 אוױיסטראַליע. זיי PT TANT‏ דאָרטן VWI‏ איינגעאָרדנט, אָבער דער גרעסטער טייל האָט עמיגרירט קיין ארץ ישראל TIN‏ די אַמעריקעס.

PR 1911 AN? PR‏ אַרױס MIX‏ אַרטיקל , דובליי", די דערפינדערס זיינען געווען די פאַבריקאַנטן פּסאַכין TIN‏ פריידקין, זיי זיינען שטאַרק רייך ג עװאָרן דערפון ווייל PR‏ אָנפאַנג ONT‏ קיינער ניט געוואוסט וי נאַכצומאַכן זיי, די פאַבריקאַנטן פינק און פיינסאָד PT TINT‏ אַרױפגעאַרבעט דורך אַ פּאַטענט, OND‏ זיי TINT‏ אַרױפגעטאַן אַ צעטל PN‏ זייערע סחורות , פריי פון שעטנז" און האָבן פיל געלייזט TID‏ פּולישער קונדשאַפט. ביאַליסטאָק PR‏ בכלל געווען א פּרנסה-שטאָט, PR‏ גאַנצן אומגעגנט ONT‏ ביאַליסטאָק “YX‏ גאָלטן KON‏ צווייטע אַמעריקע. זי פלעגט PT‏ פון יאָר צו יאָר אויסברייטערן, פאַרבויען TIN‏ פאַרגרעסערן. פון סוחרים- קלאַס ONT‏ קיינער ניט געקלערט וועגן פאָרן PO‏ אַמעריקע, ס'פלעגן פאָרן אָדער אַנטלויפן איינער, וועלכער ONT‏ ניט געװאָלט דינען פאָניען, IN WIN‏ אָנזעצער, אָדער אַ פּאַליטיש ניט כשר'ער. אַזױ האָט “PT‏ געצויגן TD‏ 1914,

... TDN די טויזנטער ביאַליסטאָקער‎ IN פון ביאַליסטאָק,‎ TPN ברודערלעכע שותפים.‎ MT אַמעריקע זיינען געװואָרן מיט‎ PR ...

PN‏ גרוב געפונען N‏ צעטל TD‏ אַמעריקע; װאַרשיינלעך, האָט ער געהאָפט Pr‏ פאַרשטענדיקן מיט זיינע קרובים און זיך ראַטעוען PR‏ אַמעריקע, אָבער דער “AND DR PNR OW‏ TDR?‏ דעם AYN)‏ ...

דוד סאָהן PNR‏ געווען אַ ביאַליסטאַקער איד, אַ פאָלקס- פירער, פון און פאַר די ברייטע אידישע מאַסן, מיט זיין גאַנצן האַרץ FIN‏ נשמה. אַזױ PN‏ ער געווען פון אָנהױיב PR‏ זיין גרויסער קאַריערע, אין דער אַלטער היים, TN‏ אַזױ איז ער געווען PR NT PI‏ אַמעריקע, װוי אויך AND‏ ביאַלי- סטאָקער אומטעום. ער PN‏ מיט זיינע YOR‏ חושים און געדאַנקען געווען שטענדיק פאַרבונדן מיט דער אַלטער היים PR‏ ביאַליסטאָק, 1 PIX‏ מיט ביאַליסטאָקער TIN TPN‏ זייערע טעטיקייטן דאָ, אין אַמעריקע, און אומעטום וואו עס האָבן געלעבט און געשאַפן ביאַליסטאַקער אידן, ...

... ע על-פּיינס געראַטעװעטע לאַנדסלײט אָנגעקומען מיט גרויסע שוועריקייטן PP‏ ארץ-ישראל, זיי, צוזאַמען מיט אַלט-אײינגעזעסענע ביאַליסטאָקער אידן, אין דעם אידישן הײימלאַנד, זיינען PMA‏ אַרױסגעקומען מיט אַ ויכטיקן פּלאַן. PR‏ דעם איז אַרױסגעבראַכט געװאָרן דער TN TOW‏ שטרעבונג, PAN PR IN‏ ישראל זאָל אויפגעבויט TUN‏ אַ ביאַלי סטאָקער , שטעטל" OND‏ זאָל, דורך די דאָרטיקע איינוואוינער און. דעם דאָרטיקן לעבן, דערמאָנען און ציען דעם המשך פון דער חרוב געװאָרענער אידישער ביאַליסטאָק ביי די נאַציס. עס DPR‏ אַנט: שטאַנען די אידייע פון בויען אַ ,קרית ביאַליסטאָק" PR‏ ישראל, PR OND‏ אויך באַלד אויפגענומען געװאָרן מיט באַגײסטערונג TIN‏ געשטיצט TD TINA‏ דעם ביאַליסטאָקער צענטער PI PN‏ יאָרק מיט די היגע לאַנדסלײט, פון ביאַליסטאָקער אידן PR‏ אַנדערע שטעט PR‏ אַמעריקע TX‏ קענעדע, PIN‏ אין אַנדערע לענדער. אַ PINT‏ די אָנשטרענגונגען פון די ביאַליסטאַקער לאַנדסלײט, PR‏ אַמעריקע און אין אַנדערע לענדער, איז די אידייע פון שאַפן אַ ,קרית ביאַליסטאָק" PAN PN‏ ישראל פאַרווירקלעכט געװאָרן. NT‏ ווייטער PR‏ געדרוקט דער ערשטער בריוו פון אַ גרופּע ביאַלי סטאַקער לאַנדסלײט PIN PNR‏ ישראל, צו די לאַנדסלײט PR‏ אַמעריקע TX‏ אַנדערע ערטער, וועגן בויען אַ MAP,‏ ביאַליסטאָק" אין ארץ ישראל,