Siberia

גלייך פון אָנהױב, ONT WI‏ לעבן אונטער דער סאָווע- טישער הערשאַפט האָט PT‏ אַביסל נאָרמאַליזירט, TINT‏ די נייע מאַכטהאָבער PIX‏ גענומען דורכפירן אַ ,רייניקונג" צווישן דער אָרטיקער באַפעלקערונג, צווישן PIN MT‏ פיל אידן. PR‏ דער זעלבער צייט ווען עס זיינען אַרױסגעשיקט געװאָרן אידישע פּליטים AND‏ ניט װעלן אָננעמען די “YING‏ טישע בירגערשאַפט (וועגן די אידישע פּליטים “WT OI‏ ציילט ווייטער), זיינען אויך אַרעסטירט TX‏ אַרױסגעשיקט PP TINA‏ סיביר, עטלעכע טויזנט ביאַליסטאָקער TPN‏ TIN‏ ניט:אידן. דער תירוץ פון די סאַוועטישע הערשערס PN‏ געווען, IN‏ די דאָזיקע טאָרן ניט וואוינען PNR‏ ביאַליסטאָק ...

ווייל דאָרט WW PR‏ נאָענט צו דער גרענעץ, ONT‏ זיינען ,שעדלעכע עלעמענטן", װאָס טאָרן ניט זיין לעבן אַ גרענעץ. WM‏ די אַרױסגעשיקטע PP‏ סיביר זיינען געווען געוועזענע פאַבריקאַנטן DN‏ סוחרים, פירער PD‏ די “AND‏ שיידענע פּאָליטישע פּאַרטײען, פירער TN‏ טוער פון אידישע אינסטיטוציעס AND‏ דער מלחמה, גייסטלעכע פון YOR‏ גלויבנס, געוועזענע פּױלישע בעאַמטע TIX OND PN‏ מענטשן, וועמען די מאַכטהאַבער TINT‏ באַטראַכט אַלס ניט ,זיכערע". יענע גרויסע ;רייניקונגען', TIN‏ עס זיינען אַרױסגעשיקט געװאָרן פיל אידישע איננוואוינער TID‏ ביאַליסטאַק, )1 אויך פון צווישן די געקומענע פּליטים, האָט אויף אַלעמען געמאַכט אַ שווערן איינדרוק. מען ONT‏ אַ לענגערער צייט אפילו ניט געוואוסט IND‏ די “DIN‏ געשיקטע זיינען אַהינגעקומען. ערשט PR‏ חדשים שפּעטער איז ND‏ פיל פון די אַרוױסגעשיקטע אַָנגעקומען בריוו צו זייערע קרוביט PX‏ פריינט. יענע האָבן געשריבן, אַז זי TVD‏ פּשוט TD DAN‏ הונגער, זיי נויטיקן PR PT‏ באַלדיקער הילף, מען ONT‏ אָנגענומען געהעריקע מיטלען צו העלפן די “AND‏ שיקטע, מען ONT‏ זיי געשיקט שפּייז-פּעקלעך אַ PINT‏ װאָס זייער לאַגע PR‏ געװאָרן בעסער, ...

צום סוף האָבן די סאָוועטישע מאַכטהאַָבער אַרױס: געגעבן אַ פאַראָרדענונג PN‏ ביאַליסטאָק -- TIN PN ON‏ געווען אין אַנדערע דורך די סאַוועטן אָקופּירטע WOW‏ -- YON IN‏ פּליטים מוזן אַרױסנעמען סאָוועטישע פּאַספּאָרטן, זיי מוזן PAA‏ בירגער פון דעם סאָוועטן-לאַנד. די יעניקע, װאָס האָבן אויסגעפירט דעם באַשלוס, WIT‏ אָפּגעשיקט געװאָרן און אָפּגעפאָרן TP‏ טיף-רוסלאַנד. די אַנדערע אָבער, וועלכע האָבן זיך ניט געװאָלט אונטערװאַרפן די גזירה, זיינען אַרעסטירט און אַרוױסגעפירט געװאָרן קיין סיביר. TPAD‏ פון TW‏ די אידישע פּליטים, זיינען “AND‏ שיקט געװאָרן PR‏ געוויסע YON‏ ספּעציעלע ערטער (, פּאַשיאָלקעס"), IND‏ אַזעלכע פּאָרלעך וי PIN‏ גאַנצע “ND‏ מיליעס. איינצעלנע מענטשן APN‏ צוישן די פּליטים, זיינען פאַרשיקט געװאָרן אין לאַגערן PR‏ פאַרשיידענע ערטער PRK‏ ווייטן סאָוועטישן צפון, וואו עס זיינען אויך געווען מאַסן פאַרשיקטע WS TD‏ דער סאָוועטישער באַפעלקערונג. די פּליטים PN TANT‏ אַ גרויסער OND‏ ניט געװאָלט אָננעמען די סאָוועטישע בירגערשאַפט TIN‏ די AND‏ זיי פאָרגעשלאָגענע WINBOND‏ ווייל מיט אַזעלכע “OND‏ פּאָרטן איז ניט געווען דערלויבט צו וואוינען נאַענט ביי דער גרענעץ. PN‏ ביאַליסטאָק PR‏ געווען, WI?‏ דער סאַווע טישער איינשטעלונג, נאַענט צו דער גרענעץץ.

ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט פון אַמעריקע! yawn‏ מיר Pr TARA‏ ווידער געפונען צוזאַמען, אידן פון ביאַליסטאָק און ביאַליסטאָקער אומגעגנט, דעם מאָל אויף ציפּערן, נאָך דעם אַלגעמײנעם פּרואוו אָנצוקומען קיין ארץ-ישראל. קעמפער פון ביאַליסטאַקער געטאָ, פּאַרטײ זאַנער, מענטשן פון קאַנצענטראַציע לאַגערן, סאָלדאַטן TID‏ דער פּולישער און רויטער אַרמײ, פאַרשיקטע אויף אוראַל PR‏ סיביר. ONT‏ זיינען מיר געווען ביאַליסטאַקער VL PR‏ פון קריג. אומעטום און שטענדיג, וואו ס'האָט אונז ניט פאַרװאָרפן דער מלחמה שטורעם, פלעגן מיר זיך זוכן קעגנזייטיג, דערנענטערן YOON PT‏ אומבאַקאַנטע JID‏ פאַר דעם קריג, אָבער פאַרבונדענע מיט געמיינזאַמע זכרונות Ty)‏ דער געבורטס-שטאָט ביאַליסטאָק. געמיינזאַם “ITY‏ מענדיק וועגן דער גליקלעכער מינוט, TWH‏ מיר VY‏ זיך ווידער אַמאָל טרעפן PN‏ ביאַליסטאָק, ווען מיר װעלן דאָרט געפינען אונזערע משפּחות PX‏ קרובים, אונזערע פריינט TIN‏ אונזערע באַקאַנטע, פלעגן מיר אַלעס טאָן בכדי צו העלפן WIN‏ דעם אַנדערן, כדי זיך קעגנזייטיק צו פאַרלייכטערן דעם שווערן way?‏

... על-פיינס געראַטעװעטע לאַנדסלײט ONT‏ מען INT PT‏ געקענט דערוויסן אַ JO‏ פּרטים וועגן מאַרטירערטום TID‏ אונזערע בני-עיר, OND‏ זיינען פאַרשפּאַרט PR‏ ביאַלי- סטאַקער TN NOVA‏ שפּעטער TD‏ די יעניקע, וועלכע זיינען געבליבן לעבן פון די טויט-לאַגערן אָדער געווען פאַרשיקט ביי די סאָוועטן PR‏ סיביר, אָדער פון אַנדערע ערטער, ווען די אַלע געקומענע קיין פּאַריז פּליטים זיינען זיך ...

... At the beginning, this committee was very popular among Bialystokers living in Paris, since Youchnovetzky was an encyclopedic source of information about the fate, suffering and liq- uidation of Jews in the Bialystok ghetto. When the full magnitude of the tragedy became clear, the committee continued to receive the full support of local Bialystok- ers for its activities in helping other surviving Jandsleit on their way to the United States, Canada, Australia and other countries, most of whom passed through Paris. These transients provided answers about what happened to particular Bialystokers — whether they perished in the ghetto or in the concentration camps, whether they survived or were exiled to Siberia. ...

... In 1941, when the Germans invaded Russian- administered Bialystok, Mr. Rybal was swiftly drafted into the Russian Army because of his skills as a printer. He was taken away from his family, his friends and his beloved hometown, never to be reunited with them. In fierce battle he was severely wounded and discharged from the army. Good medical care restored him to sound health, however, and he spent the remainder of the war years first traveling, then settling in Tashkent to rejoin /andsleit there and, finally, along with other Pol- ish citizens, was exiled to Siberia. ...

... Once again we Jews from Bialystok and vicinity have found each other, this time on Cyprus, after an attempt to emigrate to Israel. We were resistance fight- ers in the Bialystok ghetto, partisans, concentration- camp survivors, Polish and Red Army soldiers, and exiles to the Urals and Siberia. Throughout the horrible war years, we sought each other, trying to remain close because we shared memories of our birthplace. Dream- ing together about that happy moment when we would meet again in Bialystok, finding our families and loved ones, we helped each other make life easier. ...

... אַ גרופּע בּיאַליסטאָקער פּאָליטישע פּאַרשיקטע PR‏ סיביר, אויפ'ן וועג קיין יאַקוטסק, אין 1897. ...

,מיין עלטסטער ברודער, קלמן -- דערציילט פריינט OPN‏ ראַטנער -- PR‏ געקומען PP‏ אַמעריקע PR WI]‏ PN .1905‏ דער אַלטער היים PNR‏ ביאַליסטאָק, PN‏ ער אַלס יונגער בחור שוין געווען טעטיק PR‏ דער דאָרטיקער רעװואַלוציאַנער באַװועגונג. די צאַרישע זשאַנדאַרמען זיינען געפאַלן Pw‏ זיינע שפּורן, עס ON ONT‏ געדראָעט “AND‏ שיקט My I‏ קיין סיביר. PR‏ קלמן, WI‏ ער PR‏ געווען בלויז דרייצן יאָר, אַװעק קיין אַמעריקע. דאָ איז דעמאָלט געווען זייער שווער ONT‏ לעבן AND‏ געקומענע PPR‏ גראַנטן, קלמן PN‏ געשלאָפן דריי TINY‏ צייט PR‏ העסטער PINS‏ אויף דער VON‏ סייד. ער פלעגט PAIN‏ זינגען אין גאַס, OTD‏ צו מאַכן אַ לעבן... ", ...