Rafael Raizner

... מיר קענען WI‏ צוגעבן אַ קליינע רשימה PD‏ די ווייניק- לעבנגעבליבענע חברים פון אונזער ביאַליסטאָקער דרוקער- משפּחה, וועלכע האָבן דורכגעמאַכט ליידן PH PN‏ ביי די נאַציס. ONT‏ זיינען: הערשל קאָזאַק, משה קאַזאַק, רפאל רייזנער, יזיאל פּלאַץ און אַ ONS‏ אַנדערע, PIN‏ עטלעכע װאָס זיינען צוריקגעקומען פון סאָוװועט-רוסלאַנד. ONT ON‏ PR‏ אַלץ, דער טרויעריקער סך-הכל PN OND‏ פאַרבליבן TID‏ דער אַמאַליקער גרויסער אידישער דרוקער:משפּחה PR‏ ביאַליסטאָק, ...

... יפג ענומען די “DOAN‏ קומענדע רויט-אַרמײער. די פּראָפּעסיאָנעלע פאַראיינען TIN‏ פּאַליטישע אָרגאַניזאַציעס PN‏ שטאָט, זיינען אַרױס PN‏ גאַס מיט רויטע פענער און בלומען. די באַגעגעניש PN‏ געווען א האַרציקע און פריינטלעכע. די אידישע יוגנט, ONT‏ איז INT‏ pw‏ ניט געגאַנגען צו כל נדרי PR‏ די שוהלן NI PR‏ מדרשים, DPT JANN‏ אַרומגעכאַפּט מיט די רויטע אַרמײער OND‏ האָבן PIN‏ אַרױסגעוויזן גרויס פריינטשאַפט. די "NO‏ וועטישע סאָלדאַטן A TDN‏ האָבן גלייך דערציילט AVN‏ דעם לעבנס-שטייגער PR‏ זייער פאַטערלאַנד TN‏ דערביי אונטערגעשטראָכן, ANI IN‏ אין ראַטן-פאַרבאַנד קאַנען YON‏ זיך אויסלעבן װוי פרייע מענטשן, ON‏ אַזױ שילדערט דעם אַרײנקום TID‏ די סאָוועטישער אַרמײ קיין ביאַליסטאָק, פרייטיק דעם 22טן סעפּטעמבער 9, רפאל רייזנער, אין אָנהױיב פון PT‏ בוך , דער אומקום פון ביאַליסטאָקער אידנטום 1945-1929". וועגן אָנהויב TID‏ דער סאָוועטישער הערשאַפט PR‏ ביאַליסטאָק וי PIN‏ וועגן דעם PN OND‏ געווען אַביסל שפּעטער, OWN‏ דערציילט PR AVN‏ דעם זעלבן בוך. באַלד צומאָרגנס, נאָכ'ן אַרײנקומען TD‏ דער רויטער אַרמײ PP‏ ביאַליסטאָק, האָט דער אָרטיקער סאָוועטישער קאַָמענדאַנט אַרױסגעגעבן אַ פאַראַרדענונג אָפּצושאַפן דעם אויסנאַם:צושטאַנד PN ON)‏ געווען די גאַנצע צייט TID‏ זינט דעם אָנהויב פון דער מלחמה. אַ דאַנק דעם PR‏ די שטאָט TWIKI WD‏ געװאָרן, נאָך אַרום דריי JIN‏ פינצטער- ניש. די באַװעגונג פון מענטשן PR‏ שטאָט PN‏ געװואָרן “ANI‏ מאַל, PIN‏ די ביאַליסטאָקער אידן JANA‏ צוליב דעם אַלעם פריי אָפּגעאָטעמט. YON‏ אַרײינקומען פון די נייע “YYINO‏ טישע הערשערס PP‏ ביאַליסטאָק PT ONT‏ אויך, DPN ONTO‏ געווען PR‏ יענער ,WY‏ איינגעשטעלט אַ נײע “OPV‏

TWN‏ די געוועזענע אַרעסטירטע אידן ביי די סאָוועטן, וועלכע זיינען באַפרײט געװאָרן ביים עפענען די טורמע, זיינען -- לויט װוי רפאל רייזנער ONT‏ איבערגעגעבן POT PR‏ בוך -- אויך געווען דער ציוניסטישער טוער יעקב “TONA‏ בערג, דער פירער פון דער ביאַליסטאַקער אגודת ישראל; בונם פאַרבשטיין, דער טוער פון לינקע פּועלי-ציון; מיכאל קאַנצעפּאָלסקי, דער טוער ביי די רעכטע: הערש שװועץ: די געוועזענע מיטאַרבעטער און מיטגלידער TD‏ קאָאָפּע: WIN, WO‏ לעבן" אהרן ברעזינסקי, יוסף רובינליכט TIN‏ אַנדערע. YIN MT‏ זיינען אַרעסטירט און אָפּגעפירט געװאָרן PR‏ טורמע, דאַנערשטיק, דעם 19טן יוני 1941, “OND OPN‏ טישע ניט-כשר'ע עלעמענטן. דער טוער פון די רעכטע פּועלי-ציון, מרדכי כמעלניק, איז שפּעטער PIN‏ געקומען פון בריסק, IND‏ ער איז געווען פאַרשפּאַרט העכער אַ יאָר צייט PX‏ דער דאָרטיקער טורמע. PIN‏ ער איז באַפרײט “YR‏ TINT‏ אויפ'ץ זעלבן אופן װוי די געוועזענע אַרעסטירטע אין ביאַליסטאָק. PIN‏ פון דער מינסקער טורמע זיינען צוריקגע- קומען אַ IND‏ צענדליק ביאַליסטאָקער, וועמען די סאָווץ- טישע מאַכט האָט פריער געהאַט אַרעסטירט TX‏ פאַרשיקט אַהינצו. WY‏ די דאָזי ...

-- דער גיהנום:שריפה אין דער גרויסער שוהל‎ nya האָט שפּעטער פאַרשריבן רפאל רייזנער -- האָבן זיך דאָרט‎ אָפּגעשפּיגלט האַרצרייסנדע טראַגעדיעס. ניט קענענדיק‎ מער איבערטראָגן דעם שטיקנדן גאַז און רויך האָט אַ זון,‎ אויפג עהאַנגען מיט זיין‎ ON פאָטער,‎ PT אויפ'ן פאַרלאַנג פון‎ אַ מנורה. עס זיינען געווען פיל פאַלן‎ PIN הױיזו-פּאַסעק‎ ווען איינער דעם אַנדערן האָט אויך איבערגעשניטן די‎ די‎ TID אופן פאַרקירצט דעם סוף‎ NIX APN TX אָדערן‎ אומדערטרעגלעכע ליידן. אַ דרייסטער יונגערמאַן, וועל-‎ “DAN PN נאָך ניט געווען שטאַרק פאַרגאַזט,‎ PN כער‎ אױסגעהאַקט עטלעכע‎ ONT פענצטער,‎ N PIN געקראָכן‎ די נאַצישע‎ TYP שויבן און געהאַלטן אַ שאַרפע רעדע‎ געשאָסן אויף דעם יונגנמאַן,‎ TANT רוצחים. די היטלעריסטן‎ גלייך אַרונטערגעפאַלן. צוליב דעם שטאַרקן‎ PR וועלכער‎ געקומען פון דער גרויסער שוהל,‎ PR ONT PIT TIN פייער‎ זייערע‎ TD אַביסל אָפּרוקן‎ PT געמוזט‎ PIN האָבן די נאַציס‎ אונטערגעשפּרונגען דער‎ PN מאָמענט‎ DVT PX פּאָזיציעס.‎ פּױלישער שוהל-וועכטער, באַרטאַָשקאַ, וועלכער האָט איינ-‎ TID לעבן, ...

... ,עס PX‏ שווער זיך פאָרצושטעלן -- האָט וועגן דעם שפּעטער דערציילט רפאל רייזנער -- דעם געצוואונגענעם צוזאַמענלעבן PR‏ די ערטער. קולות, געשרייען “YIP VR‏ רייען PR‏ שטענדיק געווען אין דער לופט. צוליב קלייני- קייטן PIN TWIT‏ אויסגעבראַכן געשלעגן. קיין קאָך-פּליטעס PN PT TANT‏ די געמיינזאַמע דירות WI‏ געפונען. זיינען די ...

אין אַ בריוו ON‏ רפאל רייזנער האָט צוגעשיקט צו דער ,ביאַליסטאַקער שטימע" (מאַיייוני 1946), האָט עֶר איבערגעגעבן פאַלגענדע פּרטים AYN‏ דעם OW‏ פון NOD‏ קאַפּלאַן; ווען ס'איז אויסגעבראַכן די ,אַקציע" פון 5טן פעברואַר 3, האָט זיך NOD‏ קאַפּלאַן געפונען באַ זיך PN‏ אַ באַהעל- טעניש, נאָר די לופט PR‏ דאָרטן געווען ממש דערשטיקט צו TY‏ האָט ער זיך באַנאַכט געפּרואווט אַרױסכאַפּן שעפּן אַביסל פרישע לופט, האָט AY‏ זיך באַלד פאַרקילט, אויפץ דריטן טאָג פון דער שחיטה WY ONT‏ באַקומען די מעגלעכ- קייט IW‏ געפינען PT‏ אין דער פאַבריק, וואו זיין עלטסטע טאָכטער, סאַניע, האָט געהאַט אַ פאַראַנטװאָרטלעכן ON‏ PR‏ די געטאָ-פאַבריקן PT TINT‏ געמעגט געפינען די אַרבע- טער OT PR TINT OND‏ געאַרבעט פאַר דער שחיטה און זיי האָבן דאָרט געהאַט שוץ, ניט אַרוױסגעפירט I‏ ווערן PP‏ טרעבלינקע. אויף אַזאַ אופן האָט פּסח קאַפּלאַן, דורך זיין טאָכטער גענאָסן פונ'ם זעלביקן שוץ, YON OND‏ אַרבעטער, אויך איך מיט מיין פאַמיליע PT TANT‏ געפונען PR‏ דער זעלביקער פאַבריק. אָ ...

ONT -- דער דאָזיקער פרישער שווערער גזירה‎ Wy “PIN זיין בוך , דער‎ PR שפּעטער דערציילט רפאל רייזנער‎ “PUY גלייך‎ PN -- דעם ביאַליסטאָקער אידנטום"‎ TD קום‎ פון דעם אידן-ראַט, די‎ AIT גערופן געװאָרן אַ ספּעציעלע‎ ONT געווען אַ לאַנגע און פּיינלעכע, ווייל מען‎ PNR זיצונג‎ עס זאָל אַריינגענומען ווערן אין די‎ TWD געדאַרפט באַשליסן‎ מוזן פאַרלאָזן די געטאָ. דער‎ OND צוועלף טויזנט אידן,‎ דערביי אָנגעויזן גע-‎ PR זיינע באַאַמטע,‎ TIN אידן-:ראַט‎ װאָרן, זיינען ניט אַרונטערגעפאַלן אונטער דער פאָדערונג,‎ האָבן געאַרבעט אויסער דער‎ OND TPN די יעניקע‎ PIX געדאַרפט‎ TINT געטאָ, זיינען ניט געווען צווישן די, וועלכע‎ דאַמאָלט פאַרלאָזן ביאַליסטאָק. עס זיינען געקומען אין באַ-‎ OND) געטאָ,‎ PR טראַכט ביי דעם פּלאַן בלויז די אידן‎ די פירער פון דעם אידן-ראַט‎ AND PNR אַרבעטן ניט. עס‎ אויס-‎ TID דאָזיקע פּראָבלעם‎ ONT געווען ניט לייכט צו לייזן‎ די נאַציס‎ VAN קלויבן די ערשטע צוועלף טויזנט אידן,‎ “IPN די‎ TINA געגרייט אַרוסצופירן פון ביאַליסטאַק.‎ JANN די‎ TW IN סוף געפונען אַ לייזונג,‎ DY פירער‎ UNI צווישן ...

כאָטש מיר האָבן PW‏ אַ רייכע ביבליאָגראַפיע TID‏ אַ גרויסער Ley‏ לעבנגעבליבענע, וועלכע שילדערן אין זייערע ווערק יענע שוידערלעכע תקופה, וי פון: חייקה גראָסמאַן, סראָלקע קאָט, בראניע קליבאַנסקי, דר. שמעון דאַטנער, בער מאַרק, רפאל רייזנער, ד. קלעמענטענאָווסקי TN‏ אַנדערע, PR‏ אינטערעסאַנט צו פאַרצייכענען אייניקע TORT‏ װאָס VA‏ נעמען אַרױס פון די געפונענע “NID‏ טאָקאָלן, PY‏ צום ביײישפּיל: , אויף IN‏ אַלגעמינע “AND‏ זאַמלונג NIP, PR‏ הצדק", דעם [OO‏ נאָוועמבער 1941, -- מעלדעט דער ראַבינער דר. ראַזענמאַן, AV‏ דער גרויסער סכנה, װאָס שטייט IND‏ דער געטאָ, IND‏ זיך ניט צושטעלן צו דער אַרבעט". DN‏ אינזש. באַראַש לייענט פאָר אַ בריוו פון דער נאַצי-מאַכט, STN‏ ,עס זעט N IND PT‏ שטראָף TID‏ שמיץ און YOR‏ טויט-שטראָף!, . ,"

רפאל רייזנער ...

... רפאל רייזנער, וועלכער PR‏ געווען פאַרשפּאַרט אין דער ביאַליסטאָקער NOVA‏ ביז'ן סוף, ONT‏ באַלד נאָך דער מלחמה “IND‏ שריבן אַלץ וועגן זיינע איבערלעבענישן PR‏ יענער צייט, וי אויך פריער און שפּעטער ביי די אידן אין ביאַליסטאָק. מיר גיבן דאָ, מיט געוויסע קירצונגען, רייזנער'ס שילדערונגען וועגן דער “NO‏ דאַציע פון דער PNR NOVA‏ ביאַליסטאַק וי ONT PIN‏ אַרויספירן אידן אויף פאַרניכטונג. PN ONT‏ גענומען פון רפאל רייזנער'ס WD‏ , דער אומקום פון ביאַליסטאָקער אידנטום 1945-19239" “DIAN PN OND‏ געגעבן געװאָרן PN‏ יאָר 1948, פון דעם ביאַליסטאַקער צענטער PR‏ אױיסטראַליע, ...

אַכט PN‏ דערפרי -- ONT‏ רפאל רייזנער ווייטער פאַר- שריבן -- זיינען PW‏ געשטאַנען OT PNR‏ פלאַמען די גאַסן; טשעפּלע, פאַבריק-גאַס, נאַװאָגרודזקע, כמעלנע, גורנע וי PIN‏ די גרויסע סטויגן מיט היי PN‏ די אידן-ראַט גערטנער. אין די דערמאַנטע גאַסן PT TANT‏ צוזאַמענגעקליבן די TPN‏ װאָס זיינען געווען אין דער צווייטער טייל געטאָ. אָבער צוליב דער ריזיקער שריפה, האָבן MT‏ ניט געקענט געפינען DIN IN‏ וואו זיך אַהינצוטאָן, זיינען די אידן געלאָפן PN‏ די אידן-ראַט גערטנער, עס האָבן PT‏ דאָרט באַלד “DYE‏ געקליבן אַ צװאַנציק טויזנט אידן. דאָ אָבער “YA PT ONT‏ טראָפן IN‏ אַנדער אומגליק. וי נאָר די נאַצי:רוצחים האָבן געזען, אַז עס TWIT‏ אױסגעבראָכן פּלוצים שריפות YOR PNR‏ זייטן NOVI‏ האָבן זי אַנשטאָט 9 MT IVI WAIN‏ האָבן “YA‏ DONT‏ אַנהױבן די שחיטה, ONT‏ אָנגעהױבן גלייך. די רוצחים האָבן געשאָסן מיט מאַשין-געווער TD‏ די באַלקאָנען TIN‏ פּענצטער, פון יענער זייט געטאָ?,

... רפאל רייזנער, דער קרבן און עדות פון יענע טראַי גישע טעג AND‏ די אידן אין ביאַליסטאָק, ONT‏

רפאל רייזנער שטימט אויך מיט, בונם פאַרבשטיין וויל עס ניט, אַלץ געגרייט, מיט הוילער האַנט, איינגעבראַָכן האַלבע POINT‏ ...

... רפֿאל רייזנער | ...