Synagogues

ערב יום כיפּור פאַרנאַכט, נאַכדעם וי די “youn‏ ריסטישע סאַלדאַטן זיינען פאַרשוואונדן TD‏ ביאַלי- סטאָק, זיינען גלייך נאָכדעם אַרײינגעקומען די ערשטע “NO‏ וועטישע סאַלדאַטן. מענטשן OND‏ זיינען INT‏ געווען אויף די גאַסן, TINT‏ מיט גרויס ואַרעמקײט אויפג ענומען די “DOAN‏ קומענדע רויט-אַרמײער. די פּראָפּעסיאָנעלע פאַראיינען TIN‏ פּאַליטישע אָרגאַניזאַציעס PN‏ שטאָט, זיינען אַרױס PN‏ גאַס מיט רויטע פענער און בלומען. די באַגעגעניש PN‏ געווען א האַרציקע און פריינטלעכע. די אידישע יוגנט, ONT‏ איז INT‏ pw‏ ניט געגאַנגען צו כל נדרי PR‏ די שוהלן NI PR‏ מדרשים, DPT JANN‏ אַרומגעכאַפּט מיט די רויטע אַרמײער OND‏ האָבן PIN‏ אַרױסגעוויזן גרויס פריינטשאַפט. די "NO‏ וועטישע סאָלדאַטן A TDN‏ האָבן גלייך דערציילט AVN‏ דעם לעבנס-שטייגער PR‏ זייער פאַטערלאַנד TN‏ דערביי אונטערגעשטראָכן, ANI IN‏ אין ראַטן-פאַרבאַנד קאַנען YON‏ זיך אויסלעבן װוי פרייע מענטשן, ON‏ אַזױ שילדערט דעם אַרײנקום TID‏ די סאָוועטישער אַרמײ קיין ביאַליסטאָק, פרייטיק דעם 22טן סעפּטעמבער 9, רפאל רייזנער, אין אָנהױיב פון PT‏ בוך , דער אומקום פון ביאַליסטאָקער אידנטום 1945-1929". וועגן אָנהויב TID‏ דער סאָוועטישער הערשאַפט PR‏ ביאַליסטאָק וי PIN‏ וועגן דעם PN OND‏ געווען אַביסל שפּעטער, OWN‏ דערציילט PR AVN‏ דעם זעלבן בוך. באַלד צומאָרגנס, נאָכ'ן אַרײנקומען TD‏ דער רויטער אַרמײ PP‏ ביאַליסטאָק, האָט דער אָרטיקער סאָוועטישער קאַָמענדאַנט אַרױסגעגעבן אַ פאַראַרדענונג אָפּצושאַפן דעם אויסנאַם:צושטאַנד PN ON)‏ געווען די גאַנצע צייט TID‏ זינט דעם אָנהויב פון דער מלחמה. אַ דאַנ ...

ביי די גרויסע ענדערונגען PR OND‏ פאָרגעקומען PR‏ ביאַליסטאָק אונטער דער נייער סאָוועטישער הערשאַפט, האָבן PIN PT‏ די אידיש-רעליגיעזע קרייזן געמוזט צופּאַסן — אויף וויפל PR ONT‏ געווען מעגלעך -- צו די נייע באַדינגונגען. צוליב דעם OND‏ כמעט די גאַנצע אידישע באַפעלקערונג דערװאַקסענע און אַרבעטס פעאיקע זיינען TANIA‏ באַשעפטיקט PR‏ די פאַבריקן, אָדער “IND PNR‏ שיידענע רעגירונגס-אונטערנעמונגען, IND‏ מען ONT‏ גע- מוזט אַרבעטן PIN‏ שבת און די אַרבעט פלעגט PT‏ איינ- שטעלן ווען אין דרויסן WWI PR‏ געווען פינצטער, האָבן די פרומע TPN‏ ניט געהאַט PP‏ מעגלעכקייט PAIS‏ דאַווענען PR‏ די פרימאַרגנס PR‏ די בתי-מדרשים. און היות וי אַזעלכע געבעט-הייזער זיינען געבליבן IN‏ מתפּללים PN TN‏ דער זעלבער צייט איז דער מאַנגל PR‏ דירות געווען גרויס, האָט די אָרטיקע סאָוועטישע מאַכט אויסגענוצט אַזעלכע ...

... The Bialystoker Jewish Kehilla, in addition to opening scores of public kitchens that provided free lunches for all the refugees as well as special help for small children, made places available for hundreds of Jews to sleep at night. The synagogues and batei midra- shim temporarily suspended their religious functions in order to serve as lodgings for the homeless, whose lives were thus saved. Many factory owners and artisans, without permission from the Russian authorities, employed the new arrivals in their factories. Despite the abject poverty of many Jews in Bialystok, they literally sacrificed their last morsels and gave up their beds to help their hapless guests. ...