Nazi murderers

... ט פרייטיק ערב OY‏ כיפּור, "TON‏ סאַװעטן-אַרמײ אָנקומען PN‏ שטאָט, PNR‏ די מערסטע אָרגאַניזאַציעס זיינען אויף דער PA‏ געמאַכט געװואָרן פיבערהאַפטע צוגריי- טונגען, מיט פענער און בלומען, פּאַסיקע אויפשריפטן און ענלעכעס, ON OTD‏ פּאַסיק אויפצונעמען די רויט-אַרמײער, PN POX ONT‏ געווען פאַרשטענדלעך, ווייל oT‏ קורצע צייט פון דער אָנװועזנהייט פון די נאַצישע סאָלדאַטן PR‏ ביאַלי- סטאָק האָט באַוויזן זייער פּרצוף. מען ONT‏ קלאָר “DIAN‏ געפילט ONT)‏ עס INP‏ קומען שפּעטער, MT DIN‏ וועלן “AND‏ בלייבן VEN‏ אָרט. עס איז PR‏ יענער צייט באַרעכנט “YX‏ IN TAN‏ די איינע INN‏ פון די היטלעריסטן PR‏ ביאַלי- סטאָק TIN‏ אין דער אַרומיקער געגנט, ONT‏ מיט PT‏ אויך “YX‏ בראַכט עטלעכע הונדערט אידישע קרבנות. גלייכצייטיק האָבן די נאַצישע מערדער PR‏ דער קורצער TIN VOY‏ געהאַט IVD‏ צו רויבן און צונעמען האָב PN‏ גוטס TID‏ הונדערטער אידישע געשעפטן און הייזער, וי אויך ONO‏ אַזױ ביי מענטשן וועמען MT‏ האָבן אָנגעטראַפן, כאָטש די היטלעריסטן זיינען דאָסמאָל געווען בלויז אַ קורצע PR VY‏ ביאַליסטאָק, האָבן די דאָרטיקע אידן דאָס אָבער גוט געפילט TN‏ געדענקט,

די PN TPN‏ ביאַליסטאָק, IN‏ וי PR PNR ONT‏ יענער צייט געווען אויך YAY TIN PN‏ ערטער, זיינען גלייך איינגע- הילט געװאָרן PR‏ שרעק DR‏ פאַרצווייפלוג. עס “YA PR‏ TAR‏ אַ בהלה-שטימונג DN‏ מען ONT‏ ניט געוואוסט OND‏ צו TRY‏ מען PR‏ געלאָפן IW‏ משפּחה-מענטשן און פריינט, איינער ביים צווייטן ONT‏ געפרעגט עצות, עס PN‏ געװאָרן אַ בהלה. זעענדיק אַז די סאָוועטישע מיליטערישע איינהייטן פאַרלאָזן ביאַליסטאָק TN‏ יענע VINA‏ געגנט, איז די שרעק ביי די TPN‏ געװאָרן נאָך גרעסער. מען ONT‏ געפילט, TR‏ מען בלייבט אויף הפקר, IN‏ אָט-אָט װועלן באַלד אַרײנקומען די נאַצישע רוצחים, ONT‏ דאָס ONT‏ געמיינט ליידן POD TIN‏ רויב TN‏ אומקום, ווייל מען האָט PW‏ פון פריער געוואוסט װאָס די היטלעריסטישע רוצחים IND‏ צו אידן אין TP‏ פיל אידן PN‏ ביאַליסטאָק, הויפּטזעכלעך יונגע מענטשן, TANT‏ גענומען אַנטלויפן PR‏ בהלה פון דער שטאָט. די שאָסײען, ONT‏ פירן אַרױס פון ביאַליסטאָק, זיינען באַלד געװאָרן איבערפולט מיט לויפנדע, yor‏ פּליטים פון WU‏ דער אידישער באַפעלקערונג. WA‏ האָט געצויגן צו גרייכן ONT‏ גיכער APO‏ רוסלאַנד, כדי צו PT‏ װאָס ווייטער פון די היטלעריסטישע אָנגרייפער. אויף די שאָסײען, INT‏ עס זיינען געלאָפן די מיט שרעק-באַגלײיטע אידן, TANT‏ אויך גע צויגן גרויסע רייען מיט אױטאָס, טאַנקן, סאָוועטישע מילי"- טער-לייט, גאַנצע מחנות OND‏ זיינען וי אַנטלאָפן פון אַ שרעקלעכער מגיפה. עס PK‏ ממש געווען אוממעגלעך TT‏ צו באַװעגן PN‏ דער געדיכטער מאַסע מענטשן, אָבער די שרעק IND‏ דעם װאָס OVD‏ באַלד קומען, PNR‏ געווען גרעסער PN‏ האָט מנצח געווען אַלע שטערונגען אויפץ וועג. יענעם גאַנצן ...

מאַרדעט טויזנטער MID PR TPR‏ כייקאָווסקי נישט אָפּגע- טראָטן פון די קינדער און געווען צוזאַמען מיט MT‏ אין די שעה'ן פון טויט-שרעק. IY‏ זי האָט PT‏ דערוואוסט, אַז דער וועכטער OND‏ אַנשטאַלט, אַ פּאַליאַק, PR‏ אַװעקגעלאָפן מסר'ץן די נאַצי רוצחים, PRIN‏ יתומים-אַנשטאַלט געפינען זיך קינדער פון קאָמוניסטן, האָט די איבערגעגעבענע מוטער פון די זעכציק אידישע קינדערלעך MT‏ באַהאַלטן PR‏ אַ קעלער ביז'ן האַלז אין װאַסער און געראַטעװעט OT‏ פון אַ זיכערן OW‏ ...

זונטיק, דעם 7טן פעברואַר, 1943, ס'איז PW‏ גוט ליכטיק. ס'גייט אַ שעה, אַ TD YOON‏ דער באַשטימטער צייט, ווען די שחיטה פלעגט PT‏ געוויינלעך אַנהויבן. ס'איז שטיל, ס'הערט זיך נישט, ניט PP‏ גערויש TID‏ אױיטאָס, ניט די שווערע טריט פון די בעסטיעס, ניט די אַלאַרם-סיגנאַלן פון דער פייערלעשער-מאַשין און ניט קיין שיסערייען. הויבן IN‏ די דרייסטערע אַרוסצוקריכן TD‏ זייערע לעכער, זאַמען זיך אַ קורצע וויילע, קומען צוריק און גיבן איבער, אַז אין געטאַ PN‏ רואיק. די נאַצי:רוצחים זיינען היינט NOVA PN‏ ניט געקומען. ...

אַכט PN‏ דערפרי -- ONT‏ רפאל רייזנער ווייטער פאַר- שריבן -- זיינען PW‏ געשטאַנען OT PNR‏ פלאַמען די גאַסן; טשעפּלע, פאַבריק-גאַס, נאַװאָגרודזקע, כמעלנע, גורנע וי PIN‏ די גרויסע סטויגן מיט היי PN‏ די אידן-ראַט גערטנער. אין די דערמאַנטע גאַסן PT TANT‏ צוזאַמענגעקליבן די TPN‏ װאָס זיינען געווען אין דער צווייטער טייל געטאָ. אָבער צוליב דער ריזיקער שריפה, האָבן MT‏ ניט געקענט געפינען DIN IN‏ וואו זיך אַהינצוטאָן, זיינען די אידן געלאָפן PN‏ די אידן-ראַט גערטנער, עס האָבן PT‏ דאָרט באַלד “DYE‏ געקליבן אַ צװאַנציק טויזנט אידן. דאָ אָבער “YA PT ONT‏ טראָפן IN‏ אַנדער אומגליק. וי נאָר די נאַצי:רוצחים האָבן געזען, אַז עס TWIT‏ אױסגעבראָכן פּלוצים שריפות YOR PNR‏ זייטן NOVI‏ האָבן זי אַנשטאָט 9 MT IVI WAIN‏ האָבן “YA‏ DONT‏ אַנהױבן די שחיטה, ONT‏ אָנגעהױבן גלייך. די רוצחים האָבן געשאָסן מיט מאַשין-געווער TD‏ די באַלקאָנען TIN‏ פּענצטער, פון יענער זייט געטאָ?,

... די בלוטיקע שחיטה איבער די ביאַליסטאַקער אידן PN‏ געפירט געװאָרן פּונקט וי אויף IN‏ אמת'ן שלאַכט-פעלד, אין אידן-ראַט בנין האָט זיך געפונען דער אָנפירנדיקער נאַצידשטאַב, אויף די גאַָסן זיינען אַרומגעפלויגן קוריערן AN‏ מאָטאָציקלען מיט מאַשין-ביקסן TIN‏ האַנט-גראַנאַטן PN‏ די הענט. סזיינען PIN‏ פאַרצויגן געװאָרן ספּעציעלע טעלעפאָן-דראָטן מיט אַפּאַראַטן, ביי וועלכע סהאָבן TR‏ איבעררייס דיזשורירט נאַצי-רוצחים, וועלכע זיינען “YA‏ שטאַנען PR‏ אַ כסדר'דיקן קאָנטאַקט מיט דער גזלנים:צענט- ראַלע פון אידן-ראַט בנין,

די נאַצי-בעסטיעס האָבן די צואַמענגעטריבענע אידישע מאַסן געיאָגט הין PN‏ צוריק, איינער PN‏ געפאַלן אויפ'ץ צווייטן. די געפאַלענע זיינען צעטראָטן געװאָרן דורך הונדערטער אַנדערע. ווען די אינקוויזיציע פלעגט אויף אַ וויילע איבערגעריסן {TAY‏ פלעגן די נאַצי:רוצחים תיכף DWN‏ אַ שיסעריי PR‏ דער מאַסע. אויך דער שרעקלעכער דורשט האָט געבראַכט הונדערטער קרבנות. אין די רואיקע מינוטן פלעגט מען די גזלנים אָפּגעבן POON IND‏ װאַסער אַלץ, OND‏ מ'האָט פאַרמאָגט, TIN‏ אפילו נאַכדעם פלעגן זי ONT PIN‏ ביסל WORN‏ נישט ברענגען, און WI‏ איינער האָט שוין יאָ געבראַכט, איז דער געדראַנג צווישן די דורש- טיקע מאַסע געווען אַזױ שטאַרק, AVON ONT IN‏ פלעגט אויסג עגאָסן ווערן. ...

... עס זיינען געווען פאַלן, JN‏ אַנטלאָפענע TPN‏ זיינען געכאַפט געװאָרן דורך פּוילישע כוליגאַנעס, וועלכע האָבן זיי אָפּגעפירט צו די נאַצי-רוצחים. די געכאַפּטע זיינען אויפ'ן WIN‏ דערשאָסן געװאָרן PNR‏ קעגנװאַרט TID‏ די פּאָליאַקן, וועלכע זיינען צעשמאָלצן TANYA‏ פון שמחה, צוזעענדיק װוי די אידן ווערן אויסגעמאַרדעט, ...

... פון דער געװאַלדיקער ענגשאַפט און היץ זיינען אַ היפּשע צאָל אומגליקלעכע באַלד דערשטיקט געװאָרן איינער האָט געטראָטן אויפץ צווייטן. די קולות זיינען געווען עד לב השמים. די נאַצי-בעסטיעס, װאָס זיינען געזעסן PIN‏ די דעכער, TINA‏ געהאַלטן PON PR‏ אַריינשיסן DD YN‏ די יללות און קרעכצערייען פלעגן דעמאָלט WWI My‏ גרעסער. פון יעדן מאָל שיסן זיינען געווען עטלעכע TR yor.‏ מערערע פאַרוואונדעטע. אויף די דרייסטע, וועמען ס'פלעגט PT‏ איינגעבן צו שפּרינגען TID‏ לויפנדיקן צוג, פלעגט באַלד פון INT‏ געעפנט N TUN‏ פייער. ווען מען פלעגט PT‏ אַרױסדרײען אַ לעבעדיקער TID‏ די קוילן, PN‏ נאָך POR‏ געווען ווייט פון אַ ישועה. אויף דער גאַנצער לענג TID‏ באַןיוועג ביאַליסטאָק-טרעבלינקע, זיינען געווען אויסגעשטעלט באַװאַפנטע נאַצי-רוצחים, פון וועמענס הענט די אַרױסשפּריגנדיקע TPN‏ זיינען PP BVO‏ לעבעדיקע נישט אַרױס,

TW‏ ער PR‏ אַרױסגעשפּרונגען פון דעם ליפנדן טראַנספּאַרט אויפץ I AY‏ פאַרניכטונג PP‏ טרעבלינקע, איז סאָלאַזש געבליבן APN‏ הפקר, וי IN‏ אָפּגעבראָכן שפּענדל פון אַ ברייט צעװאַקסענעם בוים. ער ONT‏ ניט געוואוסט OND‏ צו טאָן, וי אַזױ ראַטעװעט מען PT‏ ווייטער TD‏ די געפאַרן, OND‏ לויערן כסדר. האָט TW‏ אָנגעהויבן לעבן אַלס אַ קריסטלעכער אינגל, ער האָט אַרומגעװאָגלט מיט אַ צלם אויף זיין האַלז. PT PN‏ איינזאַמקײט, װאַנדער TIN‏ װאָגל, PX‏ סאַלאַזש'ן געלונגען PT‏ אַרײנצובאַקומען צו אַ פּױער אין אַ דאָרף ביי וועמען עֶר איז געװאָרן אַ פּאַסטוך PIN ON‏ געטאָן אַנדערע שוװוערע אַרבעט. ער איז WAN‏ ווייטער געווען אַרומגערינגלט מיט געפאַרן, פון אַלע TOT‏ האָבן געלויערט די נאַצישע מערדערס וי “YO? PIN‏ yoy?‏ מוסרים. ער PT ONT‏ געשראָקן, אַז מען װעט DX‏ דערקענען אַלס אידישער אינגל, ...

... דאָרט געוען בלױז וי “SND‏ שפּאַרטע. די איינציקע שפּייז OND‏ מען TIN ONT‏ געגעבן איז געווען שאָלן פון קאַרטאָפל און װאַרעם ואַסער. די וועכטערס פון דער טורמע זיינען געווען פאַרברעכערישע טיפּן ONT TN‏ פאַרשאַפן AND PN PH TIN ONO IN‏ זי געווען N‏ גרויסער פאַרגעניגן. אַזױ ONT‏ זיך ONT‏ געצויגן עטלעכע חדשים, װאָס עס האָט אויסגעזען INU‏ אייביקייט, נאָכדעם, האָט מען TX‏ ווידער אַרײנגעפּאַקט PR‏ ענגע װאַגאָנעס TNX‏ מען TIN ONT‏ געפירט IN PR‏ אומבאַלאַנטער ריכטונג. קיינער ONT‏ ניט געוואוסט וואוהין מען פירט TUN‏ אין דער דריטער נאַכט האָבן מיר דערפילט, אַז די באַן אין וועלכער מען OTD‏ אונז OIA‏ אַרויפגעפירט אויף אַ פערי- באָוט TIN‏ מיר שיפן PT‏ אויפ'ן װאַסער. עס AND PN‏ אונז ניט PP WAY‏ ספק, PVN NT IN‏ די נאַצישע מערדער TUN‏ דערטרינקען. צום סוף, צומאָרגנס, האָט מען TIN‏ אַלעמען אַרײנגעטריבן PNR‏ אַ גרויסן OD TINY‏ אַרינגאַנג איז געווען IX‏ אויפשריפט: ,װאַלד-לאַגער". PR ONT‏ אייגנט- Ty?‏ געווען IN‏ אינזל ביי דאַנציק, IND‏ עס PR‏ געווען IN‏ אַרבעטס-לאַגער AND‏ פּאָליאַקן. עס DONT‏ פאַרנעמען צופיל אָרט צו שילדערן מיט וויפל שנאה די פּאָליאַקן האָבן זיך באַצױיגן צו די געבראַכטע TPN‏

... סל‎ געקענט. גאַרפינקל,‎ TN] INT PN וי אַזױ‎ PR WORN אַרײן-‎ PNR די יונגע אידן,‎ PD מיט די אַנדערע‎ TANTS צו , אַנטלױזן" און אָפּשערן,‎ IND דער‎ PR TINA געפירט‎ נאָכדעם האָבן די נאַציס צונויפגענומען עטלעכע הונדערט‎ “IW זיינען געווען שוסטערס,‎ PT אַזעלכע מענער, צווישן‎ טראַנספּאָרט,‎ NPN פאַרלאָדנט‎ YT רימאַרעס, און‎ TN דערס‎ 7999 פאַראורטיילט צו‎ PNA PW PI ווידער‎ PR צוזאַמען מיט די אַנדערע, וועלכע זיינען געווען באַשטימט‎ מאַידאַנעק,.‎ PNR קרעמאַטאָריעס‎ TIN די גאַזדקאַמערן‎ ND מען האָט די מענער‎ WIN דער לעצטער מינוט,‎ PN IAN ליבער‎ J טראַנספּאָרט, האָט‎ PR אָנגעהויבן אַריינפירן‎ שלום מיך אַ שלעפּ געטאָן מיט זיך. ווידער בין איך געווען‎ די‎ AND בלויז מענער, און אָנגעגאַנגען‎ WE IAN) PX DIS PR נאַצישע מערדער וי אַ מאַן. אונזער טראַנספּאָרט‎

נאַָכדעם וי די נאַצישע רוצחים TART‏ דורכגעפירט זייער שרעקלעכע שחיטה איבער די אידן, “JUIN PT TINA‏ הויבן אַרױסגײן פון דער געטאָ. מיר האָבן INT‏ געהאַט אַ באַקאַנטע משפּחה, PN‏ דריטן PUT‏ אויף דער זעלבער SONA‏ ווען PI PR‏ דאָרט אַרײינגעקומען מיט מיין פאָטער ST UY‏ PR‏ צימער, TANT‏ אונזערע TIN‏ ניט געװאָלט גלויבן װאָס מיר האָבן געזען. די עלטערע טאַכטער אין דער משפּחה PN‏ TIA‏ פאַרהײיראַט און זי האָט געהאַט אַ קינד. זייענדיק אויסבאַהאַלטן אַזױ וי מיר TIN‏ ווען די רוצחים זיינען אַרומגעגאַנגען DIN‏ געזוכט אױיסבאהאַלטענע אידן, ONT ONT‏ קינד גראָד געװואָלט הוסטן. OTD‏ אָבער ONT‏ זאָל ניט ציען די אויפמערקזאַמקייט TID‏ די אַרומיקע היטלעריסטישע “WW‏ דערס, ONT‏ די מאַמע אַרויפגעלײגט אַ שמאַטע אויף דעם קינד. די פאַרצווייפלטע מאַמע ONT‏ אַזױ לאַנג געהאַלטן די שמאַטע AN‏ איר קינד'ס קעפּל, ביז ONT‏ אומגליקלעכע קינד איז דערשטיקט TINNY‏ . , ...

... רמאַן פראַנק, סעם קאָסל, יחיאל וויינטרויב, לואיס גרינהויז און אַנדערע. YOR‏ מיט- אַרבעטער פון דער , ביאַליסטאָקער שטימע" TWIT‏ שטענדיק אויך געווען אָנגעזעענע לאַנדסלײט אונזערע, וועלכע TINT‏ מיט זייער שרייבן PR‏ פאַרשיידענע שאַפונגען “PIN‏ געבראַכט גרויס כבוד דעם זשורנאָל PR‏ אונזער לאַנדס- מאַנשאַפט בכלל. PR‏ דער אױסגאַבע זיינען PIN‏ געווען געדרוקט וויכטיקע אַרטיקלען VR‏ באַשרייבונגען, װאָס זיינען געשיקט געװואָרן פאַר דער מלחמה TD‏ ביאַליסטאָק, Tp‏ אונזערע אַמאָליקע ביאַליסטאָקער לאַנדסלײט: NOD‏ קאַפּלאַן, נח זאַבלודאָווסקי, אברהם קאָטיק, ישׂראל ליפּסקי, ל. פייגין, מ. גאָלדמאַן, י. י. אינדיצקי און ליטמאַן ראָזנטאַל, די מערסטע פון MT‏ זיינען, וי באַקאַנט, אומגעבראַכט PR TINA‏ ביאַליסטאָק TD‏ די נאַצישע רוצחים,

... די אידן, וועלכע TINA‏ געוואוינט ביים געטאָ-פּאַרקאַן, האָבן זונטיק, 2 פאַרטאָג, פון 15טן אויפץ 16טן אויגוסט, פּלוצים דערהערט פאַרדעכטיקטע גערוישן. OND‏ א מינוט שפּעטער האָט מען PON‏ דייטלעכער געהערט די שווערע טריט פון די נאַצישע באַטשװעקלטע שטיוול. פאַר די TDN‏ PX‏ געװאָרן קלאָר, ONT IN‏ האָבן PT‏ גרעסערע גרופּעס נאַצי:רוצחים דערנענטערט DIY‏ געטאָ-פּאַרקאַן. ס'איז אַנט- שטאַנען אַ געװאַלדיקע מהומה. מ'האָט גענומען אויפוועקן די שלאָפנדיקע אידישע באַפעלקערונג PR‏ אָנגעזאָגט די שרעקלעכע בשורה,