Lipowa Street

... ע אידישע‎ PW PT TANT ביאַליסטאָק‎ PR גבירים. דער אַלגעמײנער צושטאַנד פון דער אידישער‎ געווען‎ PR באַפעלקערונג איז געווען אַ באַפרידנדיקער. עס‎ עקאָנאָמישן באַרג-אַרױף,‎ TN TID די צייט‎ ביאַליסטאָק געהאַט דעם פּרצוף-‎ INI ONT INT WAN דער אויסער-שולהויף איז נאָך‎ Yoyo פּנים פון אַ קליין‎ אויך געווען האַלב:קליינשטעטלדיק. גרויסע געמויערטע‎ גאַנץ ניקאָלאיץ:‎ PIN געציילטע.‎ ANI הייזער זיינען געווען‎ די גרעסטע גאַס‎ PN ער (שפּעטער סענקעוויטשא), װאָס‎ דריי גרויסע‎ AN] זיך געפונען‎ TINA ביאַליסטאָק,‎ px ראָג גאַס מיטץ גרויסן‎ PN מױיערן: דוד זאַבלודאָווסקײס,‎ הויז אַנטקעגן -- יאַנקל‎ ONT אָפיצירן-קלוב;‎ VANS זאַל‎ אליעזר‎ TN פריערדיקן , גראַנד האָטעל",‎ TD קרינקער'ס‎ ONA האַלבערשטאַמ'ס גרויסער מויער. אויף ליפּאַװע‎ (שפּעטער פּילסודסקעגאָ) האָבן זיך געפונען אויך ניט מער‎ עטלעכע געציילטע גרויסע מויערן. אָנהױב דייטשער‎ on די‎ TID געשטאַנען איינס‎ PR (שפּעטער קילינסקי)‎ OND עלטסטע גרויסע פּריװואַטע הייזער -- פון ר' דוד-אברהם‎ שווער,‎ PT קעמפּנער (שפּעטער -- זיסל גאָלדבערג'ס);‎ פון אַ‎ 1808 PR אָפּגעקויפט‎ PT ONT קאָפּל היײילפּערין, האָט‎ עס איז נאָך ניט געווען פאַרענדיקט, און‎ TW ליציטאַציע,‎ דעם פאָי‎ PR דאָרטן איינגעאַרדנט אַ בית-מדרשיל.‎ ONT איינגעאָרדנט אַ‎ DWN געווען פון‎ PR דערשטן מויער‎ PT זיינע פענצטער האָבן‎ OND גרויסער זאַל, אַ טעאַטער,‎ מויער. מען דערציילט, אַז‎ OT דער לינקער‎ PN אַרױסגעזען‎ האָבן איינגעאָרדנט די דעמאָלטדיקע פריי-מאַסאָנען,‎ ONT TIX DON װאָס זיינען געווען פאַרבאָטן פון דער צאַרישער‎

... After November 1942, when it became clear that all Jews in the Bialystok region were destined to be exterminated — the specter of gas chambers pressing on the minds of Jews in the Bialystok ghetto — some peo- ple made their decision: better to die by one’s own hand than in a Nazi death camp. On the eve of the February liquidation campaign in 1943, some poisoned them- selves, while others fashioned gallows. These included: Kagan, the fruiterer, whose store was on Lipowa Street; Chaim Grynsztejn, bricklayer, who lived on Supra- selske Street; Szloyjme Jankelew, barber; Dr. Franka Horowicz, instructor at the Hebrew Gynmasium; three orphans killed themselves in a suicide pact at the orphanage on Czestochowski Street. Most of the people I knew, however, albeit shattered and in deep mourn- ing, wanted to continue living.

... At first the Nazis defined the ghetto area as several small streets, in the poor Jewish section, whose limited space would have imposed impossible hardships on the victims, with no chance of survival in such conditions. After the Judenrat intervened, however, promising the Nazis additional contributions of jewelry and other val- uables, the Germans agreed to extend the ghetto over a wider area, including Czestochowska, Polna, Kupiecka, Lipowa, Czepla, Jurowecka, Fabryczna, Bialysto- czanska, Neuwelt and the adjacent streets. The Jews were given just three days to abandon their homes and move into the ghetto. ...

... ‘“At four in the morning on Thursday, July 3, the Nazis dragged from their homes men from the ages of 16 to 60. They closed off the following streets: Przejarz, Grochowa, Krakowska, Dambrowski, Kupiecka, Zamenhof, Bialystoczanska, Ruzanski, Zydowska, Bronska, Geldowa and Lipowa. Many foresaw what was coming and were able to hide. Approximately a thousand of the arrested men were lined up for ‘selec- tion.” [Who would live and who would die.] Workmen and artisans able to show callouses on their hands were separated from the rest and freed. The others, members of the intelligentsia and merchants, were detained. They were tortured all night and into the morning. Finally two hundred were loaded onto a truck that headed out of town. From that moment on, every trace of those Jews disappeared. It later became known that these two hundred were shot by the Nazis at Pietrasze Field, approximately two kilometers outside the city in the direction of Waszlykowa. They included: Dr. Jakow Rajfer; Wajnszel, instructor at Druskeniki Gymnasium; Aron Murkis, instructor at Zeligman Gymnasium; the merchant Rotsztejn and his son; Berl Zabludowski, 1161521 Maze, owner of a dairy; Bec ...

... My memory conjures up the following picture: It was a hot, beautiful day in Bialystok. I, a student of the institute in St. Petersburg, had returned here on vaca- tion to see my mother, brothers, sisters and friends. Although still quite young, I had already written the play Shma Yisroel. 1 was ambling down the lovely Li- powa Street when a young man with cunning eyes and a pointed black moustache stopped me. I didn’t know him, never having seen him before, but apparently he knew me: ...

... אידן-ראַט, און מען PIN ONT‏ דערלאַנגט די “YOO‏ ריסטישע פירער אַ געהעריקע אידישע קאַנטריבוציע, געלט, צירונג און אַנדערע ווערטזאַכן, TINT‏ די OMNI‏ אָפּגעגעבן AND‏ דער NOVA‏ דעם קװאַרטאַל OND‏ האָט אַרומגענומען די TON‏ טשענסטאָכאָווסקא, פּאָלנע, קופּיעצקא, ליפּאַװע, טשעפּלא, יוראָויעצקא, פאבריטשנא, ביאַליסטאָטשאנסקא, נייע-וועלט TIN‏ די YON‏ אַרומיקע געסלעך. אויף “WDA‏ צוציען PR Pr‏ געטאַ, TANT‏ די אידן באַקומען דריי טעג צייט. ONT ONT‏ ווידער אַרוסגערופן אַ פּאַניק, ווייל די TPN‏ האָבן פּשוט ניט געהאַט מיט װאָס PT‏ אַריבערצוציען פון זייערע וואוינונגען PR‏ דער געגנט IND‏ עס PN‏ געווען די NOVA‏ ...