Libraries

דאס ערשטע מאל װען איר האב געמוזט פארלאזן מײן שטעטל איז געװען׳ װען איד בין אװעק צום פוילישן מיליטער. דאס איז געװען אין מערץ 1938• איד בין אװעק מיט א טרויער אין מײן הארץ׳ שװער געװען איבערצולאזן אזויפיל פרײנט און די הײמישע אטמאםפער מיט װעלכער דאס שטעטל איז געװען געבענטשט• איד האב פארשטאנען אז אין פוילישן מיליטער װעל איך אלם ײד נישט פילן זיך גוט• איד האב געוװםט׳ אז איך פארליר מײן פארטײ װו מיר האבן זיך דערצויגן און אונזער דראמאטישן קרײז ? מײן ספארט־קלוב צו װעלכן איך האב געהערט פון ערשטן טאג פון זײן גרינדונג ־ מײן ״פינג־פאנג״־טיש אין לאקאל פון םפארט־קלוב און אנדע־ רע םפארט־אקטױויטעטן. עם האט זיך נישט געװאלט שײדן מיט די ביבליאטעקן און די ביכער װעלכע האבן געעפנט אונזערע אויגן׳ געלערנט אונדז פארשטײן די װעלט׳ די בא־ גײסטערונג װאם מיר ױגנט האבן געהאט װען עס זענען פארגעקומען װאלן צום שטאטראט׳ ײדישע ״געמינע״ אדער צום צױניםטישן קאנגרעם׳ און די אלע רעפעראטן און פארלע־ זונגען פון די בעםטע רעדנערס פון װארשע און אויך פון אונזערע אײגענע׳ די פארשידענע אויספלוגן׳ און םפעציעל די ״מאױװקעם״ און די פײערונגען װי ז־טער מאי׳ באראכאװ׳ הערצל׳ א.א.װ.? די קאמפן צװישן די פארטײען׳ דעם קיבוץ באראכאװ׳ די קעםטל־אװנטן׳ װו פארשטײער פון אלע פאר־ טײען זענען זיך צוזאמענגעקומען און געענטפערט אויף אלע פראגן יעדער לויט זײן אײנשטעלונג? דאס גײן אין זומער צו דער צװײטער מיל זיך באדן? די שפאצירן אין די גאםן און אויף די טראטוארן פון מארק׳ דאם שליטלען זיך פון די בערג אויפן בוסקער און שידלעװער װעג׳ די שבתדיקע ליכט װעלכע האבן געלויכטן אין ײדישע הײזער׳ די פײערלעכע שטימונג װאם האט געהערשט װען עם איז געװען א ײדישער ױם־טוב און די געפאקטע שול מיט די בתי־מדרשים וװ ...

... זינט זײן אנטשטיױנג האט דער ״ארגון יוצאי חמילניק״ געטרוימט װעגן פאראײביקן דעם אנדענק פון די קדושים דורך ארויםגעבן א יזכור־בוך. די גאנצע צײט זענען געמאכט געװארן באמיאונגען אין דער ריכטונג דורך אפעלן צו אלע לאנדסלײט מכוח מאטעריאל פארן בוך. מיטן ארײגטרעטן פון מרדכי זאנשײן אלם פארזיצער פון ״ארגון״ און פארזיצער פון רעדאקציע־קאמיטעט פארן יזכור־בוך, זענען פארשטארקט געװארן די צוגרײטונגען ארויסצוגעבן דעם פנקם כמיעלניק. באלד דערנאך זענען געמאכמ געװארן אלגעמײנע װענדונגען צו פארשידענע אינסטיטוציעם, ארכױון, ביבליאטעקן אץ פאר־ שידענע פערזאנען — און אין רעזולטאט האבן אנגעהויבן ארײנפליםן די ערשטע מאטעריאלן. ס׳איז אויך אפגעדרוקש