Warsaw

... ער אלגעמײ־ נער באפעלקערונג׳ האט זיך אין דעם יאר 1918, באלד נאד דער אנטשטײאונג פון פוילן, אנגעהויבן אנטװיקלען און ארגאניזירן א ײדיש־געזעלשאפטלעך לעבן. מיט פארטײען פון אלע מינים און םפעציעל די פועלי־צױן פארטײ (װעלכע האט זיך שפעטער געשפאלטן אויף רעבטע און לינקע). אין דעם זעלבן יאר׳ װען די פאליאקן האבן איבערגענומען די מאכט, האט אין כמיעלניק, נאכן פארלאזן דאם שטעטל פון די עסט־ רײכער, דאם געװער פארכאפט די אזוי־גערופענע פוילישע ״אינטעליגענץ״ און מאכט־גיריקע אויסװורפן און אנגעהויבן געװעלטיקן ביד חזקה איבער דער ײדישער באפעלקערונג. די פועלי־צױן־פארטײ, װעלכע האט שוין געהאט ארגאניזירט אין איר כמעט די גאנצע ײדישע ױגנט, האט אין אן אװנט גערופן א מיטינג אין דער גרויםער שיל, צו װעלכן עם איז געקומעז א רעדנער פון װארשע. דער מיטינג איז פארגע־ קומען בײ א פולגעפאקטער שיל. נאבן ארויסטריט פון ארטיקע רעדנער און םפעציעל פון דעם הויפט־שטאטישן פארשטײער, האט זיך די גאנצע מאםע געלאזט אין א מאניפעסטאציע מיט רויטע פענער. װען די מאניפעםטאציע איז צוגעקומען נאענט צום בנין פון שטאט־ראט האבן די פוילישע ״מאכטהאבער״ פון א באלקאן געעפנט א שיםערײ גלײך אין דער מאסע, צװישן װעלכער עם זענען באלד געפאלן קרבנות.

... פון װארשע פלעגן גאנץ אפט פארשידענע רעדנער באזוכן אונדזער שטאט: צױגיםטישע, לינקע פועלי־צױניםטישע און פון צייט צו צײט צעירי־ציון־פירער, זײ פלעגן האלטן דעם עולם געשפאנט מיט פלאמיקע רעדעס.

... ויפיל פרײנט און די הײמישע אטמאםפער מיט װעלכער דאס שטעטל איז געװען געבענטשט• איד האב פארשטאנען אז אין פוילישן מיליטער װעל איך אלם ײד נישט פילן זיך גוט• איד האב געוװםט׳ אז איך פארליר מײן פארטײ װו מיר האבן זיך דערצויגן און אונזער דראמאטישן קרײז ? מײן ספארט־קלוב צו װעלכן איך האב געהערט פון ערשטן טאג פון זײן גרינדונג ־ מײן ״פינג־פאנג״־טיש אין לאקאל פון םפארט־קלוב און אנדע־ רע םפארט־אקטױויטעטן. עם האט זיך נישט געװאלט שײדן מיט די ביבליאטעקן און די ביכער װעלכע האבן געעפנט אונזערע אויגן׳ געלערנט אונדז פארשטײן די װעלט׳ די בא־ גײסטערונג װאם מיר ױגנט האבן געהאט װען עס זענען פארגעקומען װאלן צום שטאטראט׳ ײדישע ״געמינע״ אדער צום צױניםטישן קאנגרעם׳ און די אלע רעפעראטן און פארלע־ זונגען פון די בעםטע רעדנערס פון װארשע און אויך פון אונזערע אײגענע׳ די פארשידענע אויספלוגן׳ און םפעציעל די ״מאױװקעם״ און די פײערונגען װי ז־טער מאי׳ באראכאװ׳ הערצל׳ א.א.װ.? די קאמפן צװישן די פארטײען׳ דעם קיבוץ באראכאװ׳ די קעםטל־אװנטן׳ װו פארשטײער פון אלע פאר־ טײען זענען זיך צוזאמענגעקומען און געענטפערט אויף אלע פראגן יעדער לויט זײן אײנשטעלונג? דאס גײן אין זומער צו דער צװײטער מיל זיך באדן? די שפאצירן אין די גאםן און אויף די טראטוארן פון מארק׳ דאם שליטלען זיך פון די בערג אויפן בוסקער און שידלעװער װעג׳ די שבתדיקע ליכט װעלכע האבן געלויכטן אין ײדישע הײזער׳ די פײערלעכע שטימונג װאם האט געהערשט װען עם איז געװען א ײדישער ױם־טוב און די געפאקטע שול מיט די בתי־מדרשים וװ ײדן פון אלע שיכטן זענען געזעםן און געבעטן גאט ? די קאמפן פאד