Zionists

... פון דארט, פון הינטערן אויװן האט זיך געצויגן דעם גאנצן זומער דער װעג צום אפטײקערם םאה הינטער דער שול, און צו די שטאטישע בתי־שימוש. קעגנאיבער דעם נײעם בית עולם איז געװען א פארמאכטער גרויסער ײדישער םאה װו ם׳איז געװען דער המשך פון ״צוזאמענטרעפן״ און ״שמועסן״, און שוין אויך אין חברותא פון... מײדלעך. הקיצור, װי עם האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט, איז דעמאלט׳ טאקע אין בית־מדרש הינטערן אוױון, פארזײט געװארן דאם קערנדל, פון װעלכן ם׳האבן נאכהעה אין א גאנץ קורצער צײט, אין 4—5 יאר ארום, ארויסגעשפראצט אנפירערס פאר אלע פאר־ טײען אנהויבנדיק פון אגודת ישראל, הפועל המזרחי, צױנים״ פועלי־צױנים, און העט העט װײטעה השם ישמרנו, װוהין א סך בחורים זענען אװעק... ...

כמיעלניק האט זיך אין דער זעלבער צײט אדאנק די עםט־ רײכער אגגעהויבן קולטורעל צו אנטמיקלען. מען האט דער־ לויבט צו גרינדן א ביבליאטעק. עס האט זיך אױך ארגאניזירט א ײדישער סקאאוט (השומר). די ערשטע גרינדערם זענען געװען : ישכר קאנערצוקער, אברהם װײסבראד, ױםף זילבער־ בערג, נפתלי און ליפע דיאמענט, אלטער ראובן קלײנעדט און חײמל גוטמאן. עס האבן זיך אנגעהויבן פרײלעכע צײטן אין כמיעלגיק: פארזאמלונגען, אױםפלוגן און אויך ארומ־ רײםענישן. באלד האבן זיך די ביבליאטעק־אנהענגערם גענומען קריגן צוליב פארטײאישער אנגעהעריקײט. ע0 זענען געװען רעכטע און לינקע פועלי צױן און אויך אלגעמײנע צױניסטן. ישראלקע גוטמאן מיט זײנע אנהענגערס האבן פאר־ כאפט די ביבליאטעק און זײ האבן זיך גערופן לינקע פועלי־ צױן. ישכר קאנערצוקער און אברהם זילבערבערג האבן גענומען און געגרינדעט א צװײטע ביבליאטעק, װאס האט נעהייסן די צױניםטישע ביבליאטעק. און צו זײ זענען צוגעשטאנען די שומרים. מיר פלעגן זיך פארזאמלען אױף דעם שידלעװער װעג, לעבן דער שטײנהאקערײ, אדער בײ י־י דרײ בערג. מיר פלעגן פארן אדער גײן נאך פינטשעװ, בוסק און אנדערע ערטער מיט די לאנגע שטעקנס, מיר האבן מארשירט מיט םאלדאטישע טריט, געזונגען שײנע דעברעאישע לידער, געהאלטן רעפעראטן מיט פארלעזוגגען, געשפילט טעאטער מיט אמאטארישע קרעפטן. פון צײט צו צײט האבן אמתע אקטיארן־טרופעס אונדז באזוכט. די כמיעל־ ניקער ױגנט דורשטיק נאך קולטור און אויפקלערונג, האט אויפגעלעבט. און מען האט געלעזן אלץ װאם מען האט נאר געקענט אין כמיעלניק באקומען און מען האט כסדר געברענגט ביכער פון די גרויםע שטעט,

ראט און צו דער קהילה. זײנע פארשטײער זענען תמיד אוים־ געװײלט געװארן נישט געקוקט אויפן שװערן װאל־קאמף, װאם איז דערבײ אויםגעקומען צו פירן מיט די לינקע ארגא־ ניזאציעס. א גרויםע אקטױויטעט האבן מיר ארויםגעװיזן אויך בעת די סײם־װאלן, באזונדערס בעתן גרויםן װאל־ קאמף צװישן די צױניםטן מיט דער אגודה; אונדזער םניף האט דעמאלט פיל געהאלפן צום נצחון פון גרינבוימס ליםטע אין אונדזער שטאט. בעת יענעם װאל־קאמף איז כמיעלניק באזוכט געװארן דורך יצחק גרינבוים און דעם ״הײנט״■ רעדאקטאר אברהם גאלדבערג. יענער טאג איז געװארן א גרויסער ױם־טוב פאר אלע ײדן. טראנםפארענטן און פענער האבן געפלאטערט איבער אלע הײזער און אויך די נישט־ײדן האבן געקוקט מיט גרוים דרך־ארץ און געשושקעט זיד״־אז דער ״ײדישער מלך״ קומט אין שטעטל. װען די טעקםי מיט גרינבוימען האט זיך דערנענטערט אין שטאט, זענען אלע ארוים אים מקבל־פנים־זײן. פארוים זענען געפארן ױגנטלעכע אויף ראװערן מיט בלוי־װײםע פענדלעך. איך געדענק, אז װען די טעקםי איז אין מיטן װעג קאליע געװארן און געבליבן שטעקן אויפן ארט׳ האבן צױניםטישע עסקנים זיך אײנגע־ שפאנט אין א שליטן און אזוי ארײנגעפירט דעם באליבטן מגהיג אין שטאט ארײן. ...

... פון װארשע פלעגן גאנץ אפט פארשידענע רעדנער באזוכן אונדזער שטאט: צױגיםטישע, לינקע פועלי־צױניםטישע און פון צייט צו צײט צעירי־ציון־פירער, זײ פלעגן האלטן דעם עולם געשפאנט מיט פלאמיקע רעדעס.

... מיט דעם אונטערװאקסן פון דער ױגנט איז די טעאטער־ טעטיקײט באנײט געװארן מיט מער קראפט. כמעט יעדע פארטײ האט געהאט אירס אן אנםאמבל : בײ די לינקע פ״צ — די דרײ שװעםטערן בלומענטאל, אםתר שײן׳ בלומע דזשארע. בײ די צױגיםטן — עלקע קאנערצוקער, גוטשע פײנגאלד, שרהטשע זײדמאן. בײ די רעכטע פ״צ — פרימעט האלפערין, יוכבד װײםבארט׳ ליבע כמיעלניצקי, באלטשע װארשאװסקי און די פעאיקע ארטיסטין, חנה שרה טאפ־ לאװיטש. ...