Agudah

ראט און צו דער קהילה. זײנע פארשטײער זענען תמיד אוים־ געװײלט געװארן נישט געקוקט אויפן שװערן װאל־קאמף, װאם איז דערבײ אויםגעקומען צו פירן מיט די לינקע ארגא־ ניזאציעס. א גרויםע אקטױויטעט האבן מיר ארויםגעװיזן אויך בעת די סײם־װאלן, באזונדערס בעתן גרויםן װאל־ קאמף צװישן די צױניםטן מיט דער אגודה; אונדזער םניף האט דעמאלט פיל געהאלפן צום נצחון פון גרינבוימס ליםטע אין אונדזער שטאט. בעת יענעם װאל־קאמף איז כמיעלניק באזוכט געװארן דורך יצחק גרינבוים און דעם ״הײנט״■ רעדאקטאר אברהם גאלדבערג. יענער טאג איז געװארן א גרויסער ױם־טוב פאר אלע ײדן. טראנםפארענטן און פענער האבן געפלאטערט איבער אלע הײזער און אויך די נישט־ײדן האבן געקוקט מיט גרוים דרך־ארץ און געשושקעט זיד״־אז דער ״ײדישער מלך״ קומט אין שטעטל. װען די טעקםי מיט גרינבוימען האט זיך דערנענטערט אין שטאט, זענען אלע ארוים אים מקבל־פנים־זײן. פארוים זענען געפארן ױגנטלעכע אויף ראװערן מיט בלוי־װײםע פענדלעך. איך געדענק, אז װען די טעקםי איז אין מיטן װעג קאליע געװארן און געבליבן שטעקן אויפן ארט׳ האבן צױניםטישע עסקנים זיך אײנגע־ שפאנט אין א שליטן און אזוי ארײנגעפירט דעם באליבטן מגהיג אין שטאט ארײן. ...

אין אײנעם א טאג, ערב די שטאטראט־װאלן איז אין שטעטל אראפגעקומען דער םטאראםטע פון סטאפניץ, צוזאמענגערופן די פארשטײער פון אלע גרופירונגען און דערקלערט קורץ און שארף : ״כמיעלניק איז נישט פאלעסטינע און אין אונדזער שטאטפארוואלטונג װעלן נישט זיצן אזש 20 יידישע ראט־ מענער, בעת די נישט־יידישע פארשטײערשאפט באטרעפט נישט מער װי פיר פארשטײער״. די ײדישע ראטמענער זענען געװען איבערראשט פון דעם חוצפהדיקן טאן פון דעם רעגי־ רונגם־פארשטײער. די פארשטײער פון ״אגודה״ האבן זיך ארויםגעדרײט פון אן ענטפער און אװעק בחפזון דורך א הינטער־טיר. אונדזער פארשטײער דאקעגן, ישכר קאנער־ צוקער, האט דעם סטאראםטע געגעבן א קלארן ענטפער, אז כל־זמן אין פױלן איז פאראן א קאנסטיטוציע, װעלן די ײדישע ארגאניזאציעס נישט אננעמען קײן שום דיקטאט: אדער ס׳װעלן פארקומען פרײע װאלן, אדער די שטאט־פארװאלטונג װעט זײן אן ײדן. דערויף האט דער סטאראםטע בײז געענט־ פערט : ״װעלן מיר לעבן און זעען״•

... קלויז חםידי גור בחמלניק נמצא ברחוב קילינםקי, בבית ױחנן שוחט. הגבאים : משה פסטרנק — בעל קורא, בעל בית־ חרושת לנרות? חנוך טיטלבוים — חנוני, בעל־תפלה בימים הנוראים: יעקב וינברג, דוד גנצרסקי — ראדושיצר ? אברהם פיש, משה מהלמן, משה מיכל — הלוחם למען גור ולטובת הדת, השגיח על המתפללים אם הם כורעים ב״מודים אנחנו לך״ ואם ױרקים ב״עלינו״ אחרי ״וכל המונם״, ואם התפילין אינן מונחות על שערות הראש. בעלי־התפילד.: חנוך טיטלבוים, דוד ױסף זילברברג — ראש הקהלה וחבר מועצת העיר, מױזמי וראשי ה״אגודה״; ליב הירש אדלר — ױשב בחצר גור ומביא משם נגוני גור.

... פאר דעם צװעק איז אראפגעבראכט געװארן אין שטאט אריץ א גרויסער רב פון לאדזש, אן אגודהשער פירער׳ װאס האט געשמט אלס שאו פער רעדנער. ער איז געקומען מטיף־ מוםר־זײן די באלעבאטים אין שטאט זײ זאלן לײגן מער אכט אויף זײערע קינדער, װאס זענען — רחמנא לצלן — ארויס לתרבות רעה, איגגאנצן פארכאפט געװארן פון צױניזם. ...

... מיט דער איניציאטױו פון ״אגודה״־פירער איז אויך געשאפן געװארן די ״באנק קרעדיטאװי״, מיט װעלכער עס האבן געלײטעט : אברהם פיש און ױסף דזשאלאװסקי.