Unnamed village

נטע װאסער־טרעגער איז געװען א שעמעװדיקער׳ האט גע־ רעדט װי א מײדל מיט א קװיטשענדיקער שטימע׳ געגאג־ גען שאקלנדיק מיט צעשפרײטע שפרײזן און אויף זײנצ אקםלען געטראגן די עמערס װאסער. פאר איץ מענטש האט נטע ריכטיק דרד־ארץ געהאט׳ דאס איז געװען דער אלטער שלמה װאםער־טרעגער׳ װײל שלמה האט אים געבראכט מיט זײן אלטער מאמע קרײגדל פון א דארף ערגעץ׳ הינטערן שטעטל. זײן טאטן האבן די דארפס־פויערים ארונטערגע־ װארפן אונטער די רעדער פון דער װאסער־מיל׳ אויס ק-־אד״ װאס נאטע װאסערטרעגערם טאטע איז געװען מילנער פון דער קלײגער דארפס־מיל. ...

זײענדיק אויף דעם ארט א פיר חדשים, האט דאם דארף זיך דערװוםט יװעגן אונדז. אײן מאל, בײנאכט, זענען טאקע אנגעקומען דער םאלטיס מיט נאך א גוי זוכן ײדן. מיר זענען געװען אין אונדזעד באהעלטעניש און זײ האבן אונדז נישט געפונען. אין דער זעלבער נאכט האבן מיר אבער געמוזט פארלאזן דאס ארט. עם איז געװען װינטער. מײן שװעסטער איז געװען אין אנדערע אומשטענדן. געגעסן האבן מיר דאס פארשימלטע ברויט, װאם מיר האבן נאך געהאט פון דעם גוי, געשלאפן זענען מיר אין די קאפאלניעס פון גיפם׳ װאס האבן זיך אין דער געגנט געפונען. נאך א פאר טעג האבן מיר געפונען א פויער, װעלכער האט אונדז .ארײנגענומען, אויף דעם פלאץ האבן מיר אבער לאנג נישט געקענט זײן און מיר האבן אויםגעזוכט א צװײטן פלאץ• מײן שװעםטעד האט דארט געבוירן א קינד, אבער אין א פאר חדשים שפעטער איז זי צוזאמען מיט איר מאן אומגעקומען. ...

עס זענען געװעזן צװײ טראנספארטן. איך בין געגאנגען מיט דעם צװײטן. אויף דעם װעג בין איך מיט מײן שװעסטער און נאך צװײ אװעקגעלאפן פון טראנספארט אין װאלד ארײן. בײנאכט האבן מיר געהערט װי אעראפלאנען פליען אן אויפהער. עם איז געקומען דער טאג און מיר האבן באשלאםן גײן אין דארף ארײן, װײל אין װאלד איז אויך נישט געװעזן זיכער. מיר האבן געפילט די געפאר אבער נישט געהאט קײן אנדער ברירה. עס האט אונדז געטראפן א דײטשקע, װאס האט געװוינט נאר מיט א טאכטער. זי האט אונדז ארײנ־ גענומען און אויסבאהאלטן אויף דעם בוידעם. זי האט אונדז געגעבן עפעס צו עסן, און דער טאג איז אדורך. אויף דער נאכט קומט זי צו אונדז, זי האט געמײנט אז די אמעריקאנער ארמײ קומט שוין, דערװײל איז אבער שטיל און װער װײס װי לאנג עם קען דויערן, פארלאנגט זי, אז מיר זאלן פארטאג פארלאזן דאם הויז. ״גוט \״ — האבן מיר געזאגט. מיר האבן דען געהאט אן אנדער ברירה ? מיר זענען אבער שוין נישט געװען אימשטאנד אויפצועםן װאם זי האט ארויפגעברענגט. פאר אונדז איז װידער געשטאנען די געפאר : װוהין זאלן מיר גײן? מיר זענען שוין נישט געשלאפן.

נאכגעגאנגען דעם שליטן דרײ טעג. בײנאכט האבן מיר גענעכטיקט בײ די פויערים אין דארף. ביז מיר זענען אנגע־ קומען אין א דארף װאס איז באשטאנען פון אײן גרויס צװײ שטאקיק הילצערן הויז און צװײ־דרײ קלײנע הײזקעס. דאס דארף איז געװען א געהילפם־װירטשאפט, װעלכעס איז בא־ שטאנען פון דרײ דערפלעך מיט אן ערך צװײ טויזנט העקטאר אקער־לאנד. צומארגנס האבן מיר זיך דערװוסט, אז די גאנצע װירטשאפט איז אין א הונגער־צושטאנד. איך האב דארטן געטראפן א פאר ײדן פון פוילן, מענער, װאם זענען שוין דארט געװען א האלב יאר. זײ זענען געװען אינטעליגענטע מענטשן, נאר צו קײן ארבעט אין קאנטאר (בױרא) האט מען זײ נישט צוגעלאזט, װײל די רוםן האבן געטענהט, אז אלע ײדן װילן נאר ארבעטן אין די בױראס, ס׳הײסט לײכטע ארבעט. בײ אײנעם האב איך באלד פארדינט א טעפל קאר־ טאפל װאס איך האב אים געמאכט א קאלנער צו א העמד. ער האט מיר צוגעזאגט א גוטע צוקונפט: ״אז דו ביםט א שנײדער, װעםטו האבן צו עסן!״ װען מען האט צעשיקט אויף ארבעט, האט מען מיך געשיקט צו שנײדערײ, איך האב געארבעט, נאר קײן עםן פון דער ארבעט איז נישט געװען. מײן פרײנט קױוע, אלס קצב, האט מען צוגעזאגט א גוטע ארבעט אלס אויפזעער פון בהמות. האט מען אים געגעבן ...

צעשמועסט מיט דעם משומד װעלכער האט זיך מיט 40 יאר צוריק געשמדט און געװוינט אין דארף. הײנט איז ער שוין אלט איבער 70 יאר. ער האט מיר אפנהארציק אין א כמיעלניקער ײדיש געזאגט׳ אז ער װאלט נאך געװאלט אין די לעצטע יארן פון זײן לעבן׳ װערן צוריק א ײד און פארן קײן ארץ־ישראל. דאס איז זײן אײגציקער באגער.