Place · town
The town
שטעטל
The narrative describes market-day events in an unnamed town.
Page scan 135HIGH confidence
Learn more about this
A memorial book holds what one community could gather about itself. The assistant reads this record's own source passages and the people and places connected to it, then searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, Arolsen, JewishGen, Virtual Shtetl, YIVO — and shows what it found, with its sources.
Source passages
Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.
Primary source passage
Source OCR · scan 135
... ן עס קומען שוין פון אלע דערפער
פויערים מיט אנגעפולטע װעגענער׳ מיט פארשידעיע
ארטיקלען װי ־ עפל, בארנעם׳ פלוימען׳ װײץ׳ קארן, גערשטן׳
האבער, קארטאפל, האלץ װי אויך עופות, פערד און בהמות.
עם װערט שנעל פול דער גרויסער מארק און אויך דאס קלײנע
מארקל׳ װי מען פלעגט עם רופן. עפעס יעדער אײנער פילט
און קײנער וױיסט נישט, װאם דאם באטײט דער הײנטיקער
דאנערשטיק מיט דעם גרויסן יריד. מענער דערצײלן װעגן
דעם פארנעם און גרויסקײט פון דעם יריד. פרויען דערצײלן
אז אזא יריד איז שוין לאנגע יארן נישט געװען. אין גרויםן
בית־המדרש, װו עם דאװנען די בעלי־מלאכות, יאגט מען
צו א ביסל דאס דאװנען, כדי װאס שנעלער צו זײן אויסן
מארק. קײנער האט זיך נישט פארגעשטעלט װאם פאר א
שטורעם עם קומט אן, װײל אין יענער צײט האבן נאך זײער
װײניק ײדן פון שטעטל געלײענט צײטונגען, איבער דעם איז
אלץ געקומען אזוי פלוצלינג אומגעריכט בײ ײדן װי בײ נישט־
ײדן. נאך א גאנצן טאג טומלען און רוישן זעט מען ױי
פרײלעכע פויערים זינגען מיט פלעשלעך װאדקא אין די הענט
און מען שרײט מיט די לעצטע כוחות, ביז זײ פאלן שיכוד
אויף דער ערד.Source passage 2
Source OCR · scan 147 · printed page 286
... אין דער שטאט איז געװארן א געשרײ און א ליארעם׳ אין
װעלכן עס האט זיך ארײנגעריסן א גלעזערנער געבראזג פון
אױםגעהאקטע שויבן׳ א טראםקערײ פון אויפגעבראכענע טירן
און אן אײזערנער געקלאגג פון אראפגעהאקטע שטאבעס און
שלעסער. ...Source passage 3
Source OCR · scan 147 · printed page 286
... צוזעענדיק דעם אומרו און געלויף פון די סאלדאטן איז די
שטאט ארײנגעפאלן אין שרעק. ...Source passage 4
Source OCR · scan 190 · printed page 372
די וױיבלעך מיט די אויפגעצאפלטע הערצער און מיט א
פרײדיקע אומרואיקײט אין אלע אברים׳ האבן באלד פאר־
שפרײט יאסל װעבער׳ס האפערדיקע רײד צװישן אלע
רעדלעך. די רײד האבן אנגעװײעט א צעמישטקײט׳ א פארב־
קײט אויף אלע פנימער. און װאם מער דער עולם האט
נידעריקער אראפגעבויגן די אויערן אײגער צום צװײטן,
כדי בעסער זיך אײנצוהארכן און צו פארנעמען װאם מען
שמועסט — אלם װינציקער האט זיך דער גאנצער ענין
געלײגט אויפן שכל: װאם הײםט׳ אז זײ אנטלויפןז און
װער װאגט עס זײ אנטװאפענען ? װאס װעט איצטער זײן י
װער װעט עם איבערנעמען די ממשלה? און אינמיטן די
אלע קשױת, װאם האבן זיך שארף שטוינענדיק געשניטן
אויף אלעמעגם פנימער, האט פלוצלינג איטשעלע גראבאװער,
דער ליצנות־טרײבער פון שטעטל, א צעשפרײט געגעבן
זײנע דארע פלינקע הענטלעך, װי א פויגל צום פלי און
אויסגעשריגן מיט א הײזעריק גמרא־ניגונדל : מני מניתין?
װעט איצט די משנה אויםקומעןז לא כרבא ולא כאבײן
נישט פאניע און נישט דער דײטש? בלײבט מען דאך
אינגאנצן השם ישמרנו אויף הפקרן... דער עולם האט זיך
אין דער ערשטער װײלע א װאקל געטון און ארײנגעשמײכלט
פון דער הלצה פארבארגענערהײט אין די בערד ארײן, נאר
אין א װײלע שפעטער האבן זיך בײ א טײל די פנימער
אנגעכמורעט און זײ האבן אויםגעברומט בײז •. כ׳לעבן א
שײנע צײט זיך אויםגעקליבן צו לצ׳עװען, עס איז דאךSource passage 5
Source OCR · scan 190 · printed page 372
...
יאך הײנט אויך צו... װעלװל שוםטער, א ײד שוין באלד א
פופציקער, מיט א קאלט, געשטופלט, רוצחיש פנים׳ מיט
א לאנגער, װײסער בארד, װי ער װאלט זי אװעקגעגנבעט
ערגעץ בײ א גוטן ײד און מיט א פאר פעסטע, ברײטע
פלײצעם, איז דורך זײנע אײגענע רײד געװארן אויפגעלײגטער
און הײמישער. װען ער האט גערעדט האט אראפגעטריפט
פון זײנע דיקע, פלײשיקע ליפן אין דער לאנגער, װײםער
בארד. זײנע אויגן װי נאך א כוסד״ האבן א בלינצל געטון
מיט כח אין די שטופלען פון זײן פנים האבן זיך אנגעגאסן
מיט בלוט׳ מיט גבורד״ ער האט א נעם געטון דעם ײנג
אונטערן ארעם און װי אן אײגענער גענומען מיטגײען...
און װעלװל שוסטער האט טאקי נישט קײן חרטה געהאט
אויף דעם מיטגײן, װארום באלד איז ער געװאר געװארן
אלע סודות : חברה גרײט זיך אויף א רעכטן אמת איבער־
צונעמען דאם שטעטל אונטער זײער ממשלה... דער פון דער
קרײזשטאט מיט נאך עטלעכע מאן ארבעטן שוין אויס א
םדר װעגן דעם אין פאראײן... און נאך הײנט אויף דער נאכט
װעט מען האלטן רעדעם אין דער שול און מען װעט דערנאךConnected nodes
Institution
Great Beit Midrash
Appears in same passage
Person
The Podriadchik
Appears in same passage
Community
Jewish residents
Appears in same passage
Place
Keltzer Road
Appears in same passage
Place
Pintschewer Road
Appears in same passage
Community
Jews of the town
Appears in same passage
Community
Jewish grain merchants
Appears in same passage
Person
Yosl Weber
Appears in same passage
Person
Itshele Grabover
Appears in same passage
Person
Velvel the Shoemaker
Appears in same passage
Person
Kalman
Appears in same passage
Organization
the society
Appears in same passage
Institution
Synagogue
Appears in same passage
Place
the district town
Appears in same passage