Vian

... װי א שװימענודיקע שיפל אויפן װאסער. מחמת פון בײדע זײטן גאס איז זי געװען ארומגענומען מיט א װאסער, א זומפ אזא, װאם מען האט גערופֿן ״װיאן״. עם זײנען געװען צײטן, װען ...

... דער װיאן אלם ספארט־פלאץ פאר דער ױגנט פאר די חדר־ײנגלאך איז דער װיאן, זומער־צײט, געװען אײנער פון די בעסטע אטראקציעס און פארװײלונגם־פלעצער. באזונדערם פרײטאג, װען מען איז באפרײט געװארן פון חדר ארום האלבן טאג, פלעגן זיך די חדר־ײנגלאך אויס־ טאן בארװעס, פארקא־ טשען די הויזן און לאזן זיך בראדזשעװן אין דעם מאך־גראז, װעלכער האט געגלעט און געקיצלט אין די פיאטעס. ערטער־ װײז פלעגט זיך דער באדן טרײסלען אונטער די פים. דאם איז געװען א סימן, אז װײטער דאר מען נישט קריכן, װײל מען האט געקענט אײנ־ רוזנען, פארזינקען ביזקל האלז .

... הי־ טשין װעט פארקומען א קאמף. די רוםן האבן באשלאםן צו שטעלן דעם דײטש א װידערשטאנד, כדי צו געבן צײט דער רוםישער ארמעע אפצוטרעטן. אל ע פויערים פון און ארום דראהיטשין, אנגעשראק פארן דײטש, האבן איבערגעלאזן זײערע הײזער און פולע שײערן מיט תבואה און זײנען אנט־ לאפן קײן רוםלאנד. די ײדן, אבער, זײענדיק גוט אנגעלערנט פון די צארישע רדיפות און פאגראמען, — בפרט נאך, אז דער דײטש האט דעמאלט געגאלטן אלס דער באשיצער פון פרײהײט, — האבן באשלאםן צו זיצן אויף די ערטער. עס איז דאן געװען 3 װאכן צו ראש השנה, און װי געזאג ט איז דאמאלט געװען א גרויסע טריקעניש, אזוי, אז דער װיאן, װעלכער פלעגט שטענדיק זײן פײכט מיט לושקעם װאסער און בלאטע, איז דעם זומער געװען טרוקן װי א שטײן. האט מען באשלאםז מען װעט מאכן אקאפעם, גריבער, אויף דעם װיאן און מען װעט זיך אויסבאהאלטן אין די אקאפע ס ביז די שיסעריי װעט אריבערגײן,

דע ר אלטער בית־עולם, װעלכער געפינט זיך בײם םו ף פון װיאן זאגט עדות, אז דאם גאנצע שטעטל האט מיט יארן צוריק מער נישט געגרײכט ביז דעם בריק, העכםטנס, ביז דעם קלויסטער, פון װאנען ע ם הויבט זיך א ן די זאמד־גאס, װעלכע איז פון יארן געװען באזעצט און באוװינט פון רוםישע נאטשאלניקעס און פויערים. ערשט די לעצטע יארן האבן זיך אויף דעם ״זאמד״ אויך ארײנגעריסן עטלעכ ע ײדישע פא־ מיליעס. ...

... דאס שטעטל איז כמעט אינגאנצן פארניכטעט געװארן. פארבליבן זײנען געצײלטע הײזער אויף פינסקער גאס און אין הינטער־געסלאך. די אײגנטױמער האבן באצאלט די משחיתים, זײ זאלן זײערע הײזער ניט ברענען. אויף דער אנדערע זײט שטעטל, אויף דעם װיאן, זײנען געװען אונדזערע אקאפעס, און ביי די אקאפעס, אויף א גאנץ גרויסן פלאץ, זײנען געװען אויסגעשטעלט אונדזערע װעגענער, צו וועלכע עס זײנען גע־

דערזעענדיק ׳אז פון אלע זייטן ברענט׳ האבן מיר זיך ארויסגעקליבן פון הויז. דער פערד איז געװען געשפאנט׳ נאר ארויספארן פון הײף איז ^ונמעגלעך צוליב די סאלדאטן׳ װעלכע האבן אין משך פון שעה׳ן נישט אויפגעהערט צו גײן. אײניקע כאפן זיך ארײן אין הויז כדי עפעס צו געפינען אדער בעסן א שטיקל ברויט. אײנער האט זיך אפגעזוכט א לײדיקע בעט און זיך געלײגט שלאפן. מיט גרויס מ י האבן מיר זיך ארויסגעכאפט פון פײער׳ פון הינטער דעם הויז אין גארטן און פון גארטן אויף דעם װיאן. ...