Zielona Street

ווען איך בין אונטערגעװואַקסן, בין איך אָפט מיט מיינע ברידער נעגאַנגען דאַװנען אין דער סינאַגאָגע אויף אלעע קאָשטשושקאָ. די שול באַקאַנט װי די , לאָרזשער סינאַגאָנע" איז באַטראַכט געװאָרן װי די שענסטע אין אײראָפּע. זי האָט זיך אייגנטלעך געפונען אויפן ראָג פון דער זיעלאָנע גאַס און אלעע קאַשטשושקאָ (אַמאָליקע פּראָמענאַדע), ארומגערינגלט מיט פּרעכטיקע ביימער, און שטייענדיק אויף אַ בערג?, האָט זי פאָרגעשטעלט מיט זיך איינע פון די שענסטע לאַנדשאַפטן פון לאָדזש. לאָרזשער האָבן מיט שטאָלץ איר אַנטקעגנגע- שטעלט דער טלאָמאַצקער סינאַנאָגע פון װאַרשע. די סינאַגאָגע האָט געהאַט צוויי גוטע חזנים -- אַלטערמאַן און באַי, און אַ גוט-אויסגעשולטן כאָר. דער אריינגאַנג אין געווען פריי. אָבער אין פייערלעכע יום-טובים איז ביים טיר געשטאַנען דער צערבער, א הויכער פּאָלאַק אין א ליבעריע, און -- האָט אריינגעלאָזן נאָר רי, וועלכע האָבן געהאַט אריינטריטס-קאַרטן, דאָס האָט פון צייט צו צייט ארויסנערופן אומצופרידנקייט, אונדזן יונגע, האָט זיך תמיד איינגענעבן אריינצוניין אינץ- װייניק -- מיט אָדער אָן אַן איינטריטס-קאַרטע.

די יירישע , עקספּאַנסיע? האָט זיך נישט באַגרענעצט צו דער געגנט פון באַלוט. וי נאָר עס זענען אַנטשטאַנען רעכטלעכע מעגלעכקייטן צו באַזעצן זיך אויסער די גרענעצן פון ערשטמאָליקן געטאָ, האָבן יידן די מענלעכקייט אויסגע- נוצט. לאָדזש האָט זיך אַנטװיקלט אויף צפון און דרום פון נייעם מאַרק,. אויף דרום האָט זיך געצוינן די פּיאָטרקאָווער גאָס, דער ועג צו דער דעמאָלטדיקער גובערניע-שטאָט פּיאָטרקאָוו. ארום איר זענען אַנטשטאַנען די גאַסן: װסכאָדניע (מזרח'דיקע), זאַכאָדניע (מערב'דיקע), פּאַלודניאָװע (דרומ- דיקע), פּראָמענאַדע (שפּעטערדיקע קאָשטשושקאָ אלייע), מיקאַלאַיעווסקע (שפּעטערדיקע שענקעוויטש גאָס), וידזעוו- סקא (שפּעטערדיקע קילינסקעגאָ), צעגעלניאַנא, זיעלאָנאַ (שפּעטערדיקע לעניאָנוּו, דזשעלנע (שפּעטער -- נאַרוטאָװי- טשא) און אַ סך, אַ סך אַנדערע. ...