Meir Zusia Tabak

... יט דעם רשע הערא ימ״ש האט געלאזט וויסן דעם "יודנראט", אז אין א געוויסן טאג ואלן זיך צושטעלן אלע באאמטע פון "יודנראט", "ארדנונגסדינער" און אלע באשעפטיקטע אין אנדערע צווייגן, וואס אונטערליגן דעם "יודנראט", בכדי די דייטשן ואלן וויסן, ווער עס איז באשעפטיקט און ווער נישט. צו דער אנגעגעבענער צייט האבן זיך אלע צוגעשטעלט. דער רוצח הערא האט גענומען איבערקלייבן די מענטשן און א געוויסע צאל האט ער פארהאלטן. עס האבן נישט געהאלפן קיין אינטערווענצן, ער האט די פארהאלטענע אפגעשיקט קיין טשארטקאוו אין תפיסה. ער האט אויך נאכגעשאסן און פארוואונדעט חיים יאגעט הי״ד, א יודנראט־מיטגליד. די מענטשן זענען אין טשארטקאוו געפייניקט געווארן א צוויי וואכן און ערשט נאך שתדלנות ביים קרייז "יודנראט" איז פאר א היפשן פרייז געלונגען די צוויי יודנראטס־מיטגלידער מאיר זוסיא טאבאק הי״ד, און יבדל לחיים אברהמצי בילגאריי, וואס זענען נישט אפגעטראטן פון טשארטקאוו, אויסצוקויפן א טייל פארכאפטע. די איבעריקע זענען פארשיקט געווארן קיין קאמיאנקא, אדער ראמאנאווע סיעלא, א זייער ביטערער לאגער מיט א יידישן "מושל", ישראל׳יק פון בערעזשאן, א סאדיסט. תיכף איז ווייניק געווען צוויי לאגערן איז צוגעקומען א דריטער, צו וועלכן עס זענען געבראכט געווארן די פאלגנדיקע מענטשן:

לאבי היתה אמנם שפה משותפת עם בני גילו וגם עם צעירים ממנו. זוכרת אני איך היה מטייל, שעות ארוכות, עם ייקל אורבאך, חיים הירש, ניסן אולינגר ולביש שטוק־ותמיד היה להם על מה שישוחחו ויתנצחו. ערב ערב היה אבי משתהה עד שעה מאוחרת על אותה אבן שעל יד ביתו של למברג. מי לא נמצא שם אותה שעה? הרש ל אורבאך, מאיר זוסיא טאבאק, נחמן ברטלר, זכריה ויזנטאל, הרש ל וויינטרויב וגם מוטי וידברג היה עובר על ידם לפעמים, ניגש, מצטרף ומשתתף בשיחות, כשחיוכו האופייני לו מרטיט על פניו. על מה לא נסבו אותן שיחות קולחות ועל מה לא היו דנים? פוליטיקה כללית ועניני ארץ ישראל, בעיות הקהילה ואף הקנוניות הבזויות הנרקמות בה בחשאי. אף זאת: לא התעלמו ...

... סיפר לי יוסף מורגנשטרן ־ שחר(כעת בישראל) כי זכורות לו ספקותיו של אבי בנוגע לסיכויו, קיומו ועתידו של המשק החקלאי בארץ ישראל. "שהרי מי יחלוב את הפרות ביום השבת, מי יחרוש את השדות, יזרע ויקצור? הרי יהודים, מטבעם, אינם יודעים לעבוד, ולא עוד: חזקה עליהם שהם בוסרים בעבודה גופנית מפרכת. לכל היותר מבקשים להם מלאכה קלה ונקיה," טען. ומאיר זוסיא טאבאק הוסיף נופך משלו והטעים: "לוא היו בארץ ישראל הגויים הערלים מהכפרים איבנקוב ובורדאקוביץ, אז שאני: להם אפשר למכור "בובל" (פסולת) סחורה, ואילו יהודי חכם ומחוכם לא יתן שירמו אותו". ...