Chartkiv

... י רוסן אן א שאס באזעצט סקאלע. א מזל איז געווען, אז סקאלע האט די קאזאקן נישט געזען, ווייל דאס רוסישע מיליטער איז נישט געגאנגען איבער סקאלע נאר איבער הוסיאטין און עס האט געדויערט מערערע וואכן ביז די רוסן האבן באזעצט סקאלע, און דאס איז געשען נישט דורך מיליטער, נאר דורך אדמיניסטראטיווע באאמטן. מ׳האט זיך פאוואליע צוגעוואוינט צו די רוסישע סאלדאטן און צו די רוסישע באאמטן און מ׳האט אזוי געלעבט ביז אין זומער 5ו9ו. דעמאלט האט מען די יידן פון סקאלע ארויסגעטריבן, גלייך ווי אלע יידן לענגויס דער אלטער גרענעץ. עס האט געהייסן, אז מ׳טרייבט אלע יידן קיץ רוסלאנד. קודם איז מען געגאנגען קיי ן טשארטקאו צו פוס און רוסישע קאזאקן זענען נאכגעפארן אויף פערד און געטריבן און געהיט, עס זאל חלילה א ייד נישט אנטלויפן. אין טשארטקאו האט מען אלע סקאלער יידן אריינגעטריבן אין הויף פון דעם טשארטקאווער רבץ אויף נאכטלעגער. גאנץ פרי האט מען די יידן ווייטער געטריבן קיי ן קאפיטשיניץ. א פאר טעג שפעטע ר איז

באקומען דעם באפעל צוצושטעלן פאר צוואנגסארבעט 50 מענטשן צום זאמלפונקט אין טשארטקאוו. דער "יודנראט" האט געמוזט אויספירן דעם באפעל און האט צוזאמענגעשטעלט א רשימה פון אומפארהייראטע מענער אין עלטער פון 8 ביז 35 יאר. עס איז געווען א זייער שווערער באשלוס צו זיין דער פוסק אחרון, ווער עס זאל גיין און ווער נישט. דער אפקלייב איז געמאכט געווארן אזוי יושרדיק ווי מעגלעך. עס זענען די באטרעפנדע צוגעשיקט געווארן אויפפאדערונגען זיך צוצושטעלן א זונטיק אוונט צום "יודנראט". עס האט זיך אין די אויפפאדערונגען געזאגט, אז זיי ווערן טראנספארטירט אין א לאגער. עס איז גארנישט פארלייקנט געווארן. עס האבן זיך צו דער אנגעגעבענער צייט פינקטלעך אלע צוגעשטעלט. דער "יודנראט" ווילנדיק זיין זיכער, אז עס וועלן נישט זיין קיין צרות, האט גערופן 54 אנשטאט 50, טאמער וועט עמיצער איבער א געוויסער סיבה פארפעלן. זעענדיק, אז אלע זענען געקומען און קיינער פעלט נישט, האט דער "יודנראט" ...

... בן אויף פויליש און ר׳ יהודה הירש כהן איז נישט געווען שטארק באהאווענט אין פרלישער שפראך, האט ער זיך געווענדעט צו ר׳ מאטיע פייערשטיין, וואס איז געווען א יידא קענער אויך אין פויליש און דייטש. זיין פרנסה איז באשטאנען פון אזעלכע שרייבערייען און ער איז אג ב געווען זייער א קלוגער און האט ליב געהאט צו מאכן א שפאס. אין דעם דין וחשבון האט מען געדארפט ענטפערן אויף פארשיידענע פראגן וואס זענען געווען געדרוקט אינעם פארמולאר. צווישן די פארשיידענע פראק וואס פייערשטיין האט געפרעגט ר׳ יהודה הירשן, האט ער אים כלאחר־ידא פרעג געטאן אויף פויליש: "דא קטורעגא ראבינא פא ן יעדזיע?" דאס הייסט, צו וועלכן רבץ פארט איר? ר׳ יהודה הירש איז געבליבן אויסער זיך, אז דאס שטייער־אמט וויל וויסן צו וועלכן רבין ער פארט, און אזוי ווי ער פלעגט פארן צום טשארטקאווער און אמאל צום האראדענקער, האט ער אנגעהויבן הויך צו קלערן: זאל איך זאגן קיץ טשארטקאו? איך פאר דאך קיץ האראדענקע אויך? האט אים הער פייערשטיין אויפמערקזאם געמאכט, אז דא מוז מען זאגן דעם אמת, ווייל דאס גייט אין אן אמט אריץ, האט זיך ר׳ יהודה הירש אנגערופן: "שרייב זשע "דא טשארטקאוו א אידא האראדענקי "(קיץ טשארטקאו און קיץ האראדענקע).