Lemberg

פון די גרויסע אייזן סוחרים וואס האבן געשפילט א ראלע אין דער ברייטער סוחרישער וועלט, האט דעם ערשטן ארט פארנומען די פירמע פון יעקב גוטמאן, איינע פון די גרעסטע אייזן־לאגערס אין פוילן, ספעציעל אין קורץ־לאנג־אייזן און בלעך. עס שיינט, אז עס איז נישט געווען קיין שטאט אין פוילן וואס זאל נישט האבן געקויפט ביי אים סחורה. פון ווארשע, לעמבערג, ווילנע, פויזן און פון גאנץ פוילן, פלעגן קומען גרויסע סוחרים און קויפן אייזן אין זיין פירמע. אין די גרויסע מאגאזינען אויף דער קאלאב־ טאיא און קאשטשושקא גאס איז אלעמאל געווען א גרויסע באווע־ גונג: באנען מיט וואגאנען סחורות, לאסט־אויטאס, פערד און וועגע־ נעראן א שיעור. כמעט אלע אנגעשטעלטע און ארבעטער זענען געווען יידן. דאן קומען די אנדערע הורט סוחרים: העשקא מעוין, אלפרעד שווארצבוים, פון די געציילטע בענדינער סוחרים וואס האבן פארקויפט סחורו ת דעם אנטיסעמיטישן פויזן. ווייטער קומען א. ק. ליווער, י. מ. קורלאנד, י. ב. גרונדמאן, מ. ל. גרונדמאן, לאנדנער, ש. י. מעוין, שמואל ליווער, אחוץ א רייע קלענערע אייזן־סוחרים. ...

דאם מאל אבע ר האב ן מי ר מצליח געווען : מי ר האב ן באקומע ן ד י גע־ ווונשטע דערלויבעניש , אבע ר קיי ן צו ג אי ז פו ן לעמבער ג ניש ט גע־ גאנגען. ווא ט טו ט מע ן ווייטער זענע ן מי ר דע ם 1־/ 13 ארוי ם פו ן לענ ד בערג צ ו פוט . 60 קילאמעטע ר זענע ן מי ר געגאנגע ן בי ז גלינאווא , ...

... אין א רעגנדיקן טאג דעם 31.10.1918 זענען 7 חברים פץ החלוץ 1% אלן בענדי ן ארויס אויפן וועג קיין ארץ ישראל, גייענדיק צופוס 25 קילאמעטע ר ביז צו דער עסטרייכישער גרענעץ־גראניצא. דארט האבן מיר מיט דער הילף פון א שמוגלער, וועלכן מיר האבן באצאלט צו 70 קראנען פאר יעדן איינעם, אדורך די גרענעץ אין א מיליטערישן צוג. אזוי זענען מיר אנגעקומען אין טשעביניא, ווו מיר האבן גע־ מוזט ווארטן א גאנצע נאכט, כדי צו פארן ווייטער קיין לעמבערג.

אויפן וואקזאל האבן מיר געטראפן א מיליטערישן צוג, וועלכער האט געזאלט אפגיין קיין לעמבערג, און אזוי ווי ער איז געווען פול מיט מענטשן, האבן מיר נישט לאנג געטראכט און זיך ארויפגעכאפט אויפן דאך, ווי מיר זענען אפגעפארן א געוויסע צייט, איז אויטגע־ בראכן א שיטעריי צווישן אוקראינער און פוילישן מיליטער. אסך רייזנדע אויפן דעכער זענען געפאלן פון די אוקראינישע קוילן. מענטשן זעגן געשפרונגען פונם לויפנדיקן צוג. אויך מיר האבן זיך געגרייט צו שפרינגען, נאר אזוי ווי דער צוג האט פארשטארקט זיין שנעלקייט — זענען מיר געבליבן אויפן ארט. אזוי האבן מיר זיך דער־ שלעפט ביז צו דער סטאציע זשימגאוואדא פאר לעמבערג. נישט קוקנדיק דערויף וואס מ׳האט אונז דערציילט, אז אין לעמבערג קומען פארגאטן־קאמפן, האבן מיר באשלאסן צו גיין ווייטער צו פוט. אזוי האבן מיר זיך דערשלעפט אין שטאט, ווו ט׳האט געהערשט א שרעקלעכער כאאס. אין דער פינסטערניש האבן מיר זיך גערוקט ביי די ווענט אונטער אן אומאויפהערלעכער שיטעריי. יעדע וויילע האבן אונז פארהאלטן פאטרולן; איינמאל זענען עט געווען פאליא־ קען, וועמען מיד האבן געזאגט אז מיר זענען פאליאקען! און איינמאל אוקראינעד, וועמען מיר האבן געזאגט, אז מיר זענען יידן, סוף כל סוף האט א אוקראינישער מיליטער־פאטט אונז פארהאלטן און געבראכט אויף זייער קאמאנדא, ווו מען האט אונז באזוכט צי מיר האבן נישט קיין געווער, צונעמנדיק דערביי אונזערע דאפלטע שיך. ווען זיי האבן געפונען אונזערע ציוניטטישע לעגיטימאציעס, האבן מיר זיי דערקלערט, אז אונזער ציל איז ארץ ישראל. דאן האבן זיי זיך אנטשולדיקט, אונז אפגעפירט אין יירישן טייל פון שטאט און אונז איבערגעגעבן אין די הענט פון דער יידישער זעלבסט־שוץ.

אין פשעמישל האב ן מיר געמוזט פארלאזן דעם צוג, וועלכער האט ווייטער נישט געקענט פארן, ווייל די אוקראינער האבן פארנומען א טייל פון לעמבערגער קרייז. אין פשעמישל האבן מיר דאן געזען, ווי די פוילישע לעגיאנער נעמען צו דאס געווער און אפילו די מל- בישים ביים אפטרעטנדיקן עסטרייכישן מיליטער. היות ווי עס איז נישט געווען קיין מעגלעכקייט צו פארן ווייטער, און נישט וויסנדיק וואט צו טאן אין א פרעמדער שטאט, 'האב ן מיר זין * געווענדעט צום הרב ר' גדליה שמעלקעם, א הייסער ציוניסט. דער רב, הערענדיק וועגן אונזער ציל, האט אונז ווארעם אויפגענומען און גלייך געשיקט רופן די אנגעזעענסטע ציוניסטישע בעלי־בתים פון שטאט, וועלכע האבן אונז איינגעלאדן אויף שבת צו זיין א היים. נישט קוקנדיק דע- רויף וואט אין שטאט איז א גאנצע נאכט געווען א שיסעריי, האבן מיר צומארגנס, שבת, באשלאסן צו פארן ווייטער כדי צו דערגייכן אונזער ציל.

מיטן אויסברוך פונם לעצטן קריג איז ער אמעק מיט זיינע בני-בית קיין לעמבערג. באגלייט מיט גרויל און שוידער האט ער זיך ערגעץ ווו

... די גרופע איז געפארן דורך לעמבערג׳ אדעם׳ קאנטטאנטינאפאל. ...

... אחוץ די פאריינען פון זאגלעמביע, האבן אין די פייערונגען אגטייל גענומען די "מכבי״־פאריינען פון פאלגנדיקע שטעט: לעמבערג, קראקע, טשעשין, ביליץ, דזשעדזשיץ, קזשאנווו, כאזשווו, טשענסטאכאוו, אלקוש, וויערושאוו און אויר פון אנדערע שטעט. ...