Switzerland

... אײנע פון די װיכטיקםטע ארבעטן איז דערבײ געװען דאם אדורכשמוגלען די קינדער דורך דער שװײצארישער גרענעץ׳ כדי די עלטערן זאלן זיך קענען, אן שטערונג, צעשפרײטן אין די בערג. ,א גרוים אומגליק האט אבער איבערגעריםן די רעטונגם־ארבעט, נאך דעם װי א גרופע קינדער מיט דער טײערער פירערין מילא ראסין, זענען געכאפט געװארן אין די בערג און אויפן ארט אויסגעשאכטן געװארן דורך די ...

... נאטירלעך, פאר די ײדישע ױגנטלעכע. אויף א באראטונג פון אקטיװ װערט באשלאסן צו עװאקואירן זיך פין גרענאבל. איך טרעט ארויס קעגן דער שטעלונג׳ װאם באדײט לאזן אויף הפקר די אויסבאהאלטענע ײדן אין די בונקערם׳ אן א מעגלעכקײט צו באקומען פון אונדז הילף• מײן קעגנער־ שאפט צו דעם באשלוס העלפט אבער נישט. איך בלײב און מיט מיר בלויז א קלײנער טײל פון אקטױו. אין יאנואר 1944 געלונגט מיר צו רעארגאניזירן די ארבעט. איך רוף א פאר־ זאמלונג פון פארשײדענע פונקטן, צו װעלכע עם קומען פיל ױגנטלעכע, װעלכע פילן די אחרױת פאר די אומבאהאלפענע און געיאגטע. עס װערט אויסגעקליבן א נײע אנפירונג און עס הײבט זיך אויף ס׳נײ אן די ארבעט צו באזארגן מיט לעבנםמיטל די באהעלטענישן און ראטעװען די קינדער־ יתומים. דאס מאל איז שװער זײ דורכצושמוגלען אין דער שװײץ צוליב די גרויםע שנייען אין די בערג און מחמת דעם

... יטער־מאכט אלם אנטלאפענער פון געפאנגען־לאגער, און דורך דער ציװילער מאכט — פאר נישט צושטעלן זיך דעפ 13־טן מאי צו צװאנגס־ארבעט. אויפן פארלאנג פון פאריזער אונטערגרונט־קאמיטעט באקום איך זיך אריבער נאך לאנגע װאגלענישן אין דער נישט־באזעצטער זאנע פון פראנקרײך. איך קום אן קײן טולוז׳ און פון דארט װער איך געשיקט קיץ ליאן, װו ם׳זענען קאנצענטרירט טויזנטער ײדישע פליטים־ משפחות פון גאנץ פראנקרײך, צװישן זײ פיל יתומים. מיט יעדן טאג װערט אבער אלץ קלארער די געפאר אויך דרום־ פראנקרײך זאל אקופירט װערן דורך די דײטשן. םוף דעצעמ־ בער באקום איך פון ליאנער קאמיטעט, אונטער דער אנפירונג פון װאלף אלטער, דוד פרידמאן און ױסף קאט די אויפגאבע צו שאפן פארבינדוגגען כדי צו קענען ראטעװען קינדער און געזוכטע דורך דער געםטאפא קײן שװײץ. דאם איז געװען א דרינגענדיקע אויפגאבע, און אין משך פון א קורצער צײט האב איך געדארפט צושטעלן א גענויעם פלאן װי דאס דורכצופירן און א רשימה פון די מענטשן׳ װעלכע איך האב געװונען פאר דער רעאליזירונג פון דער אויפגאבע.

... יאנואר 1948 בין איך געפארן נאך ירער שװײץ. װען איך בין סוף 1949 צוריקגעקומען נאך מינכען, האב איך װידער געטראפן רוחמהן. זי האט מיך באזוכט אין דער העברעאישער גימנאזיע, װו איך האב אונטערריכטעט. זי האט געמוזט װידער אפערירן די פים, װידער שנײדן שטיקער און דערצו געהאט שװערע מאטעריעלע זארגן.