Moshe Garlitsky

... נעבן נאפארםטעקן האט געהאט אן אײזן־געשעפט ר׳ משה גארליצקי, א הערלעך־שײנער ײד, א גביר אן אדיר און אלעקםאנדער חםיד, אויך קײן קיגדער נישט געהאט. א בעל־ נגינד״ און לײט פלעגן זאגן : נישט אומזיםט הײסט ער גאר־ ליצקי — ער האט א גארגל - ...

אין יאר 1916 איז געקומען זלמן בראװארניק, דער זון פון ישראלקע, פון קעלץ (איצט איז ער איז בוענאס־אײרעם), און צוזאמען מיט נאך חברים אפגעדונגען בײ משה גארליצקי אין מארק א סאלאן אויפן ערשטן שטאק. אין דעם םאלאן האבן זיך יעדן שבת אין אװנט געטראפן חברטעם מיט חברים. אין דער באגלײטונג פון מוזיקאנטן זענען ארגאניזירט געװארן פארװײלונגען מיט טענץ װו ױנגעלײט האבן געפרװוט, דאס ערשטע מאל אין דער געשיכטע פון כמיעלניק, זיך פארװײלן מיט מײדלעך. אין א געװיםן שבח־צונאכטס, װי מיר האבן אנגעפאנגען צו טאנצן אין דער באגלײטונג פון אונדזערע שטעטישע קלעזמארים, האט זיך אין טיר באװיזן דער הויפט־ שמש פון רב, ר׳ משה שמש מיט א גרופע חסידים, זײן ״לײב־גװארדיע׳/ און האט אויסגערופן: ״דער רב האט באפוילן מען זאל אויפהערן צו טאנצן, ױנגען מיט מײדן צוזאמען• עס קאן, חלילה, קומען אן אומגליק אויף דער שטאט צוליב די הולטײםקע מעשים פון די פורצי גדר״. ...

... אברמטשע דעם געלן משה מלכ׳ם װענדעט זיך צו די טענצערס, אז מ׳זאל אים לאזן רופן דעם באלעבאס משה גארליצקי, דער רב װיל מיט אים רעדן.

מאיר פאטאלע שטופט זיך ארײן אין מיטן רעדל און שרײט : שא, שא, איך װעל אײך נאך עפעם דערצײלן, אז עם װעט זיך בײ אײך אויפשטעלן האר און נעגל. דאם בין איך ערשט געװויער געװארן װען איך בין אהײם געלאפן אין שטוב ארײן נאכן באקומען פון א ױנג א קנאק אין האנט ארײן, װען כ׳בין ארײן מיטן רב צו משה גארליצקי אין הויז ארײן. אט װעט איר הערן פון װעמען די אלע צרות און הפקרות קומען ארוים. װען מײן װײב האט מיר דערלאנגט נאםע טיכער צו דער פארשװאלענער האנט, האט דער קלײנער מײנער דערצײלט״ אז מיט צװײ װאכן צוריק האבן די צױניםטן געשפילט א ״טריאטער״. דער קלײנער מײנער האט זיך ארײנגעשמוגלט אן א בילעט. נו מילא װאם ער האט באקומען פאר דעם ״טריאטער״־גײן, קענט איר זיך שוין פארשטעלן. נאר הערט װאם די לאבוזעם האבן דארטן אנגעחוזקט, אז ם׳איז ממש א חרפה און א בושה. שטעלט זיך פאר, אז ר׳ איטשע מאיר מוהלס זון, צדוקל דער זײדענער ױנגערמאנטשיק און בית־ מדרשניק, שטעלט זיך ארויף אין דער הויך אויף די ברעטער און בפני כל העם ועדה איז ער מקדש די שװארצע בערטע, די טריפהנע שיקסע, װאם װוינט אין לעשמאנם הויז !... ...