Pesach Zilberberg

... דיק ארומ־ געגאנגען מיט דעם געדאנק אז די כמיעלניקער לאנדםלײט אין נױ־יארק מוזן און דארפן האבן אן אײגענער ארגאניזאציע כדי מיר זאלן קענען מיט עפעם בײהילפיק זײן אונזער הײמ־ שטעטל. שפעטער האב איך אויסגעפונען, אז עס איז פאראן א כמיעלניקער ״ארבעטער־רינג״־ברענטש װאס טראגט דעם גומער 246. דער ברענטש איז נאך געגריגדעט געװארן אין יאר 1914 און די איניציאטארם זענען פארטײ־מענטשן. פארשטענדלעך, װען די מיטגלידער פון דעם ברעגטש װאלטן באלאנגט צו אײן פארטײ װאלט אפשר געװען שלום... איז דעריבער נישט געװען קײן הארמאניע אין דעם ברענטש 246. זײ זענען געװען טעטיק אויפן געביט פון הילפם־ארבעט לטובת די נויטלײדענדע אין כמיעלניק גלײך נאך דער ערשטער װעלט־מלחמד״ און דעלעגירט א םפעציעלן מענטשן קײן כמיעלניק ער זאל אויסטײלן געלט. דאם איז געװען אברהמעלע קאמאשנמאכערם א זון׳ פםח זילבערבערג. מיט דעם קאמיטעט האט אנגעפירט: שלמה פערלעגער, מיכל זריצקי, ױםף אספיס, מלך נײפעלד און פסח זילבערבערג.

שטעטל װי כמיעלניק, פארגינען. איר װעט אײך פרעגן, װער מאכט דאם אלץ און װו האט איר צו דעם די נויטיקע קרעפטן? איז דער תירוץ : במקום שאין איש — איז הערינג אויך פיש. אבער װי זאגט דער ענגלעגדער ! אין ע קאונטרי אף בלינדפעיפל, דזע אאן אײ מען איז קיגג. אײער ״דעלעגאט״ ה׳ פסח זילבערבערג איז געװען בײ אונדז אויף מײנם א לעקטשור װעגן ״אבסקי און זײן שאפונג״ מיט א קאמעד טירונג פון זײן ״דיבוק״ (צװישן צװײ װעלטן). א פראפא, אז מ־רעדס• טאקע װעגן אײער דעלעגאט, מוז איך אײן צוגעבן, אז אויב ״לויטן מוסטער זאל אויך זײן די םחורה״, האט איר גאנץ קנאפע םחורה דארט אין אמעריקע... ער האט מין געמאנט פאר אויס מיטגליד אינעם רעליעף־קאמיטעט. כ׳װײם נישט פארװאם נאר לאמיר מקבל זײן באהבה : ד גתן ד׳ לקח. אמעריקע האט מיך געמאכט אן מײן װיםן א,ץ די זעלבע אמעריקע האט מיך טאקע אויםגעמאכט אויך אן מײן װיםן. א ברירה האב איך ? מן הםתם האט אזוי באדארפט זײן. ער האט מיר אפילו א שטארקע טובה געטאן און האט מיך אויפגענומען אויף אן ״אוידיענץ״ און מיר דערקלערט... דו װײסט עפעם װאם ? אזױ װײם איך אויך.! ער האט מיר געזאלט געבן אן עקסטרא ״אוידיענץ׳/ כדי צו שמועםן א ביסל װעגן ״אונדזער פרײבד דעוױם׳/ װי ער האט זיך אױםגעדריקט (ער האט דאס געמײנט דיך, מאקס), נאר ער האט משמעות פארגעסן די צײט און איז אין באשטימטן טערמין נישט געװען א ...