Relief Committee

... הויבן צו ארבעטן׳ איז דער חסידישער בית המדרש פארנומען געווארן פון דער רוסישער .ארמײ פאר א פלאץ צום איבער־ נעכטיקן פאר געפאנגענע עםטרײכישע סאלדאטן. די בית־ המדרש־בחורים האבן איבערגעטראגן זײער לערנען אינעם גרויםן בית המדרש׳ אבער דא׳ אינעם גרויםן בית המדרש האבן זײ מער װי די נאך מיטאגם נישט געקענט לערנען׳ האבן זײ געהאט א םך פרייע צײט. אזוי ארום זענען א םך פון זײ ארײנגעצויגן געװארן אין מיטארבעט אינעם הילפס־ קאמיטעט. ...

... אין הילפם־קאמיטעט האבן זיך געשאפן פארשידענע רײבונ־ גען. אין דער זעלבער צײט האט זיך א גרויסער טײל פון ױדנ־ ראט און פון הילפם־קאמיטעט זיך קעגנגעשטעלט אברהם לאנג־ װאלד און ער האט געמוזט דעמיםיאנירן לטובת שמואל זאלצ־ מאן׳ װעלכער איז געװארן פרעזעס פון ױדנראט. צו יענער צײט זענען אויםגעבראכן טיפוס־עפידעמיעם אין שטאט א־ן עם איז געשאפן געװארן א שפיטאל׳ װאס האט נישט געהאט די מעגלעכקײט אויפצונעמען אלע קראנקע פון שטאט׳ אויך דער לאדזשער װײסגאלד װאם איז געשטאנען בראש פון שפיטאל איז צום סוף קראנק געװארן אויף טיפוס.

נאכן באקומען די טראגישע ידיעות, אז אין אונדזער שטאט כמיעלניק געפינען זיך לײדער מער קײן שום ײדן, האט דער הילפם־קאמיטעט באשלאםן, אז זײן הויפט־ציל זאל זײן — העלפן אריבערברענגען װאם מער כמיעלגיקער אין די פארײ־ ...

... אזוי שנעל װי זי האט זיך אקלימאטיזירט און גענומען באקענען זיך בעםער מיט די באדינגונגען פון לעבן אין טאראנטא, באקענען זיך נענטער מיט די לאנדםלײט װאם האבן אײנגעװאנדערט פריער, האט זי אויף זיך גענומען די עבודה צו ארגאניזירן א ״רעליף־קאמיטעט״. ...

שטעטל װי כמיעלניק, פארגינען. איר װעט אײך פרעגן, װער מאכט דאם אלץ און װו האט איר צו דעם די נויטיקע קרעפטן? איז דער תירוץ : במקום שאין איש — איז הערינג אויך פיש. אבער װי זאגט דער ענגלעגדער ! אין ע קאונטרי אף בלינדפעיפל, דזע אאן אײ מען איז קיגג. אײער ״דעלעגאט״ ה׳ פסח זילבערבערג איז געװען בײ אונדז אויף מײנם א לעקטשור װעגן ״אבסקי און זײן שאפונג״ מיט א קאמעד טירונג פון זײן ״דיבוק״ (צװישן צװײ װעלטן). א פראפא, אז מ־רעדס• טאקע װעגן אײער דעלעגאט, מוז איך אײן צוגעבן, אז אויב ״לויטן מוסטער זאל אויך זײן די םחורה״, האט איר גאנץ קנאפע םחורה דארט אין אמעריקע... ער האט מין געמאנט פאר אויס מיטגליד אינעם רעליעף־קאמיטעט. כ׳װײם נישט פארװאם נאר לאמיר מקבל זײן באהבה : ד גתן ד׳ לקח. אמעריקע האט מיך געמאכט אן מײן װיםן א,ץ די זעלבע אמעריקע האט מיך טאקע אויםגעמאכט אויך אן מײן װיםן. א ברירה האב איך ? מן הםתם האט אזוי באדארפט זײן. ער האט מיר אפילו א שטארקע טובה געטאן און האט מיך אויפגענומען אויף אן ״אוידיענץ״ און מיר דערקלערט... דו װײסט עפעם װאם ? אזױ װײם איך אויך.! ער האט מיר געזאלט געבן אן עקסטרא ״אוידיענץ׳/ כדי צו שמועםן א ביסל װעגן ״אונדזער פרײבד דעוױם׳/ װי ער האט זיך אױםגעדריקט (ער האט דאס געמײנט דיך, מאקס), נאר ער האט משמעות פארגעסן די צײט און איז אין באשטימטן טערמין נישט געװען אין דער הײם — אײן מאל און נאך אמאל. משמעות, אז טײם איז מאני גילט נישט פאר קיײ פוילישן. יא, כ׳האב פארגעסן, אז זײענדיק אויף מײן לעקטשװ/ האט ער מיר געזאגט, אז ער האט געלעזן מײבם א באריכט טאקע װעגן רעליעף־קאמיטע. איז עם אמת ? אויב כ׳האב קײן טעות גישט, איז עם געװען א פרױואטער און פארטרוילעכער בריװ. צי זענט איר אזעלכע נאענטע פרײנט ? קלער ...