Plock

אין אלע ײדישע דירות זענען צוגעקומען נײע אײנװוינערם־ פליטים׳ װאס זענען געקומען קײן כמיעלגיק בערום ובחוםר כל. גישט געקוקט דערויף זענען זײ אויפגענומען געװאדן דורך די כמיעלניקער ײדן זײער װארעם און אויף א ברודער־ לעכן אופן. מען האט געמוזט פאר זײ שאפן נישט נאר א פלאץ װו דעם קאפ אװעקצולײגן׳ נײערט אויך דערנערונג איז קליידונג װי אויך מעדיצינישע הילף. אפיציעל איז געװען פארבאטן דורכן בוםקער קריױהויפטמאן דורכצופירן א זאמלונג־אקציע פון מלבושים פאר די פלאצקער גולים. נישט געקוקט דערויף האט זיך דער געשאפענער — לויט דער איניציאטױו פון ציוניסטישן עםקן שמואל זאלצמאן יידישער הילפם־קאמיטעט׳ מיט משה לעווענשטײן בראש׳ באמיט מיט אלע כוחות צו לינדערן דעם שװערן מצב פוז נויט־באדערפטיקע. עס איז געשאפן געװארן בײ דעם קאמי־ טעט א םאציאלע קוך׳ װו עס איז פארטײלט געװארן עםן פאר די הונגעריקע. די הויפט־הכנםה םון דער קיך איז געווען דעד חודש־אפצאל פון יעדן םארמעגלעכן ײד. עס זענען טעגלעד ארויםגעגעבן געװארן 1200 מיטאגן. אבער די דאזיקע הילף איז געווען ווי א טראפן אין ים פון די גרויםע באדערםענישן. צום באדויערן האבן גאך דערצו געהאט אן ארט אין הילפם־ קאמיטעט מיםברויכן מיט פראדוקטן׳ עס זעגען פארגעקומען

... איבער 2 טויזנט מאלצײטן זענען באשטימט געװארן: משדז לעװענשטײן׳ אברהם שטראך׳ בצלאל מאלע׳ ױסל פעפער׳ אץ נחמיה סאמבארסקע. דער קאמיטעט האט אויך אויפגעהאלטן א ״יתומים־הויז״ פון 300 קינדער בערך פון פלאצק און פון כמיעלניק. ...

... עם האבן זיך אנגעהויבן ציען לאנגע טעג׳ חדשים און יארן אין פינצטערניש׳ הונגער און עפידעמיעס. די טיפוס־ קראנקהײט האט זיך ארײנגעכאפט און נישט אדורכגעלאזט קײן אײן הויז. די שטערבלעכקײט האט זיך א םך פארגרע־ מערט. אין צװישנצײט האט מען ארײנגעשיקט ײדן פון אנדערע שטעט׳ פון פלאצק און ראדאם. אין די הויפט־גאםן האט

... לינת הצדק״ געװעזן אײנע פון די װיכטיקסטע הילפם־אינםטיטו־ ציעם אין גאנץ כמיעלניק׳ מיט װעלכע עס האט אנגעפירט א פרויען־גרופע׳ אין קאמיטעט פון לינת־הצדק־נשים אין די יארן 39—1937 זענען געװען: רחל קויפמאן׳ (פרוי פון לײביש) חנה איטע לעװענשטײן (פרוי פון משה), רויזע לאה װײנבערג (פרוי פון מאנעס), אםתר בוגײםקי־זאנשיץ (פרוי פון בנימין), און רויזע פאםטערנאק (פרוי פון לײביש־עטלס). צו דער ארבעט פאר העלפן פארשידענע סאציאלע פאלן זענען מאביליזירט געװארן הונדערטער פרויען׳ װעלכע האבן מיט גרוים ענטוזיאזם געזאמלט געלט׳ קלײדער און עםנװארג פאר ארעמע און קראנקע. די גרעםטע הילפס־ארבעט פון ״לינת הצדק״ איז אויסגעפירט געװארן מיטן אנהײב פון דער דײטשער אקופאציע׳ װען קיץ כמיעלניק זענען אנגעקומען טויזנטער דעפארטירטע ײדן פון פלאצק און אומגעגנט. לינת הצדק האט זײ באזארגט מיט װוינונגען, ערשטע הילף׳ רםואות

די נויט איז נאד מער פארשארפט געװארן מיטן אנקומען קײן כמיעלניק — װי אין א מקום מקלט — מאםן פליטים פון פיל עוואקואירטע שטעט ביי דער דייטשער גרענעץ. עס זענען אנגעקומעז אין װינטער פלאצקער און גלאװנער ײדן װי אויך ײדן פון לאדזש. דאס ײדישע כמיעלניק האט אויך אויפגענומען די ארויםגעיאגטע ראדאמער פליטים. די פלאצקער פליטים זענען אנגעקומען אין מערץ 1941 אן קײן שום באגאזש און מיטלען צום לעבן• נאכן דורכגײן קודם דעם שװערן דורכגאנגס־ לאגער דזשאלדאװא• אזוי ארום האט זיך די ײדישע באפעל־ קערונג אין שטאט פארגרעסערט א סד מער׳ װי די אפיציעלע ציפערן׳ װעלכע עם האט בשעתו אנגעגעבן דער ױדנראט׳ װאם איז געװען פאראינטערעסירט צו פארקלענערן אין די אויגן פון דער מאכט די צאל ײדן אין כמיעלניק. לויט די דאזיקע ציפערן זענען געװען אין כמיעלניק אין אויגוסט 1940 — 6950 ײדן׳ דערונטער 1150 פליטים : אין מאי 1941 — 7850, דערונטער 2350 פליטים און גולים׳ בעיקר פון פלאצק׳ אין םעפטעמבער 1941 — 8292 נפשות׳ דערונטער 2176 פליטים׳ אין ױני 1942 — 8954 נפשות.