Radogoszcz

הערשעלע, יצחקל, יצחק-הערשל, וי ער פאַרצערטלט זייערע נעמען, חיים קרול, וועלכער האָט נאָך פריינד פון דער שריי- בערישער קאַװאַלעריע, אָבער יענע זענען מער פארנומען, זיי קענען זיך אזוי נישט אָפּרייסן צו קומען קיין ראַדאָנאָשטש. ראַדאָנאָשטש איז די געגנט װו כילקע קרול, חיימס גנוטער טאַטע האָט זיך באַזעצט מיט יאָרן, יאָרן צוריק און פון ראַ- דאָגאָשטש איז דער משפּחה נישט גרינג זיך צו דערווייטערן. און זי װויל זיך נישט אוועקרייסן דערפון. ווייל סיי די זון, סיי די לבנה און אויך די שטילקייט זענען אין ראַדאָנאָשטש עפּעס מער איינגן װוי אַנדערשװוּ אין דעם משונה צעשריגענעם כרך לאָדזש. אפילו היימלעכער איז די קרולס אין זייער קאַנט װי אין באַלוט. באלוט איז אן אנדערע, רוישיקערע געגנט פון שטאָט, אין פארגלייך מיט חיים קרולס קאַנט, װוּהין עס , פאר- בלאַנדזשען" --- צו מאָל װוי אויף טשיקאַװעס -- אויך די דיכ- טער-קאָלעגן פון שטאָט גופא, ס'הייסט פון דער ווייט. ס'קומען משה בראָדערזאָן מיט די גרויסע באַקנבערד, מיט דער שווע- רער, ביינערנער שפּילקע אין קראַװאַט, ס'אַװועט זיך אהער יצחק קאַצענעלסאָן מיט בעל הבתישן טראָט, א מאָל אפילו מרימ?, וי חיים רופט ליבלעך מרים אולינאָװערן. פון באַלוט איז דעם וועבער-זינגער נאָענט ישראל רובין, וועלכער ...

... ווען די דייטשן האָבן געשאַפן דעם יידן-קװואַרטאַל, האָבן זי אלס עלטעסטן באשטימט מרדכי חיים רומקאָווסקי. די לאָ- דזשער דייטשן, װאָס זענען געווען די ראַטגעבער פון דער אַקופּאַציעדמאַכט, האָבן גוט נעקענט די אינערלעכע פאר- העלטענישן אין דער יידישער נעזעלשאַפט. זיי האָבן דעריבער קורם 2כ? ארעסטירט א ריי פאראנטװאַרטלעכע יידישע געזעלשאַפטלעכע טוער (חיים לייב פּאָזנאַנסקי, ד"ר אלעקסאנ- דער פמאַרגאָליס, אַ. האָלענדערסקי, בערקאָוויטש, יוסף מאָרגענ- טאַלער א.אַ.) און פאַרשפּאַרט אין ראַדאָנאָשטש. מיט דער הילף פון רומקאָווסקין האָבן די דייטשן אַנטװאָפנט דעם ווידער- שטאַנד אין געטאָ, איידער ער איז אַנטשטאַנען.