Forest

... אפט אײנגעארדנט ״טיײאװנטן״. די הכנסה איז געגאנגען אויף ד׳כשרה אדער אויף עליה פאר עמעצן׳ װאס האט אין דעם זיך געגײטיקט.א מאל פלעגטא גדוד פון ״השומר הצעיר״ ארויס אויףא גאנצער נאכט אין װאלד. מ׳האט דארט אױפגעשטעלט א שטיקל געצעלט פון קאלדרעס. דער מנהל האט דערצײלט װעגן לעבן אין קיבוץ אדער װעגן דער מסירת־נפש פון השומר. די העלדן, װאס האבן אפגעגעבן זײערע לעבנס בײם היטן דעם ישוב. דאן האט די חברה געזונגען ארץ־ישראלדיקע לידער, טרויעריקע און בענקענדיקעי ...

ב״ד,שומר הצעיר״ היו יושבים עד לשעות המאוחרות בלילה. הבוגרים הכינו עבודה לצעירים לפעמים הױ ױצאים לטיול לילה, לעיר השכנה— לרדזין או שדלץ. ב״החלוץ״ ארגנו ״ערבי תד,״. ההכנסה הלכה לד,כשרה או לעליה של מישד,וא, שד,יד. צריך לזר,. לפעמים היה גדוד של ״השומר הצעיר״ יוצא ללילה שלם ליער. היו מקימים מעין אוהל משמיכות, המנד,ל היה מםפר על החײם בקיבוץ או על מסירות הנפש של השומרים,

אונטערן אײנפלום פון בערנארדם אגיטאציעם זענען שפרינצעם טעכטער, צוזאמען מיט זײער קוזינקע רײזל לאטערמאן, די טאכטער פון רייכן טאנדײטער, בערל לאטערמאן, געװאח גוטע חברטעם, און שמויער האט געהאטא גרויםע הילף פון זײ בײם אײנארדענען פארזאמלונגען אין װאלד. רײזל, די הויכוװקסיקע מיט גרויסע גאלד־אויערינגען, איז געשטאנען אויף שמירה בײם ארײנגײן אין װאלד. זי איז אויך געװארן דער שומר־ראש פון חבר־רעדנער. ...

... איןא מיטן נאכט, װען דער געגעראל האט אויף זיץ צוריקרייזע פון שעדלעץ זיד געםונען אויפן זאמדיקן װעג אין װאלד, האבן זיך באװיזןא מנין יידן, אנגעטוענע אין קיטלען און טליתים, אץ זײ האבן, װיא װאנט, זיך געשטעלט אין װעג. דער קוטשער האט פארהאלטן די פערד אץא דערשראקענער אדאפ פון דער קאטזןו. דער גענעראל האט זיך גענומען צלמען. די וױיםע געשטאלטן האבן פארלאנגט פון גענעראל, אז ער זאל זיך אפזאגן פון אלטן בית־עולם און גישט שטערן דיער רו. דער גענעראל האט צוגעזאגט. זײ האבן אבער פארלאנגט, אז ער זאל דאם טאן שריפטלעך. מיט ציטעדנדיקע הענט האט ער אין זיץ בלאק אויפגעשריבן, אז ער זאגט זיך אפ פון בית־עולם־פלאץ און זיך אונטערגעחתמעט. דאם פאפיר האט ער באד,אלטן אין טאש. די געשפענםטער האבן זיך אפגעטראגן, פארשוװנח אין װאלד. װען דער גענעראל איז אד.ײמגעקומען, האט ער דעם אקט אפגעשיקט אין דער ײדישעד קהילה, ...

... התבונן אל הבתים, אל החצרות, אל האילנות, אל אנשי הכפר שנקרו לו בדרך, והמשיך והלך, יצא מן הכפר, פנה אל היער ועמד ליד ה״נובינא״, חלקת שדהו. עמד, התבונן אליה בלי־הרף, הקיפה םביב־םביב, והמשיך בהליכה עד ל״ניבה״, חלקת־שדהו השניה, זו הגובלת בשדות האחוזה. ...

... אין װאלד האט זיך געפונען די משפחה פון סענדער רענדל. זי איז באשטאנען פון 6 פערזאן. זוכנדיק עסנװארג האבן זײ אײן מאל באגעגנט דעם גאיאװי (װאלד־שומר) אמ זײ האבן מיט אים אפגעמאכט׳ אז ער װעט זײ צושטעלן עסן און די װעלן אים גוט באצאלן. זיי האבן אים אויך צוגעזאגטא גאלדענעם זײגער. דער װאלד־שומר איז כלומרשט אװעק ברענגען די שפײז־פראדוקטן און2 פערזאן פון דער משפחה זענען דערװײל אװעק זוכן שפית אויף אן אנדער ארט• אנשטאט עסן האט דער װאלד־שומר געבראכט באנדיטן פון א.ק. און מען האט די ײדן דערהרגעט אויףא ברוטאלן אופן. די צװײ פון דער פאמיליע״ װאס זענען אװעק, דוד רענדל מיטא קװין פון קאצק- אברהם, זענען צוריקגעקומען און דערזען דעם חורבן. בײ די ארטיקע פאליאקן האבן זײ זיך דעחװסט װער עס איז געװען דער איניציאטאר פונעם מארד. זײ האבן זיך דערשלאגן צו אונדזא דאנק דעם, װאס די פויערים האבן זײ געזאגט, װו עס געפינען זיך ײדן אין די װעלדער. זײ האבן אונדז דערצײלט װעגן דעם מארד און מיר האבן באשלאסן צו נעמען נקמד״ די גאנצע געגנט זאל ציטע ...

... אין אװנט זענען מיר אװעק צוריק אין װאלד אױין. מיר האבן דארט געטראםן אונדזערע איבערגעבליבענע חברים. בםך הכל זענען געפאלן15 פעחאן. מיר זענען געבליבן10—ד מענער און3 פרויען.

... א שװערע װאך איז אדורך פאר אונדזער װאלד. מען האט אים כםדר באשאסן און ער איז געװען ארומגערינגלט, אבער ארײנגימ טיפעד אין װאלד האבן די דײטשן מורא געהאט. פון דער צװײטער זײט האבן מיר מורא געהאט צו גײן זוכן עםן און צוליב דעם האבן מיר װידער געהונגערט. ...

... אויף דער וױנטערצײט האבן מיר באשלאםן זיך צו באהאלטן בײ די פויערים אין די דערפער. יעדער זוכטא באהעלטעניש. דעם דריטן נאװעמבער האבן מיר זיד געגרײט צו פארלאזן דעם װאלד. אבער מיטא מאל׳ אומגעריכט האבן אונדז די דײטשן ארומגערינגלט פון אלע זײטן און גענומען באשיםן אונדזער בונקער. עס האט זיך אנגעהויבןא שדעקלעכע פאניק. יעדער איינער פץ אונדז האט געפרװוט אנטלויפן פון ברענענדיקן בונקער אין װאלד ארײן׳ כדי צו ראטעװען דאם לעבן. ארום מיר האב איך געהערט קרעכצן׳ געװײנען און געשרייען. איך האב אויף גארנישט געקוקט׳ נאר אויף אלע פיר זיך געריטשט װאס טיפער אין װאלד ארײן. איך בין געװען אײנע אליץ. נאענט פון מיר האבן איך געהערט שױיען אויף דײטש׳ אבעד איך האב זיך געריטשט װאם װײטער. די שיסערײ האט נישט אויפגעהערט. ...

... איך בין געלעגן אין װאלד קראנק. װי לאנג איך בין אזוי געלעגן וױים איך נישט, ...

... די שיםערײ האט געדויערטא לענגערע צײט׳ ביז זײ האבן אנגעהויבן צו אנטלויפן אין בהלה. וױ נאר מיר האבן דאס באמערקט׳ האבן מיר זײ אנגעהויבן נאכצויאגן. זײ האבן געצויגן אין װאלד ארײן. מיר האבן זײ געיאגט מיט אזא אימפעט׳ אז מיר האבן נישט געטראכט װעגן דער צװעקלאזיקײט צו אטאקירן זײ אין װאלד בײ נאכט׳ אמ מיט אזא צאל קוילן׳ לםוף האבן מיר זיך צוריקגעצויגן׳ כדי צו באשיצן דאם הויז ...

... בײ זײער שװערע באדינגונגען איז אונח געלונגען ארויםצופיחא ביםל ײדן פץ מינםקער געטא און שאפן פון זײ אטריאדן פון פארטיזאנער־קעמפער. מיר האבן זיך געװאלדיק גענײטיקט אין געװער. אויף דעם געביט האבן אונדזא סך מיטגעהאלפן די ײדן׳ װאם האבן געארבעט בײ די דײטשן. אײנשטעלנדיק דיער לעבן, האבן פיל פון די אנגעהויבן טראגן צו אונדז ביקםן׳ קוילן און אנדערע מינים געװער. אזוי ארום האבן מיר ביםלעכוױח ארגאניזירט און באװאפנט גרופן צו15 מאן און זײ אװעקגעשיקט אין װאלד אריץ. ...

... אונדזער אװעקגעלײגטער מינע. דער אויפרײם איז געװען אזוי גרוים, אז מיר זענען אלע אװעקגעשלײדערט געװארן אויף עטלעכע מעטער. מיר האבן זיד קוים אויפגעהויבן און מיטן גאנצן פוח געלאפן אין װאלד אריץ׳ וװ עם האט אויף אונדז געװארט אונדזער װעגװיתער. דער עשאלאן איז שרעקלעך צעמזיקט געװארן. עם האבן אנגעהויבן ברענען די װאגאנעם און די געשױיען פון די געניזוקטע היטלעריםטן איז געװען דיער גריים. ערשט אין20 מינוט ארום האט זיך געעפנטא שיםערײ פון אלע זײטן. ...

... אין װאלד האט זיך געפונען רבקה אײלפישער,א טאבטער פון אלטער בהן׳א קאצקער חםיד. זי איז געװען שװאנגער און באקומען װײען. דאן האט ראובן גענומען מיט זיך נאךא מענטש, אװעק צוא פויער אמ געהײסן אים צוגרײטן אן ארט אין שײעד. ער האט דערצײלט דעם פויער, אז באלד װעט מען דא ברענגעןא פרוי, װאם װעט דארפן געבוירן. ער אלימ גײט רופןא דאקטער, און ם׳זאל זימ שטיל, ווארעם אויב נישט, װעט זימ גאנצע באלעבאטישקײט אװעק מיטן רויך. צוזאמען מיטן פויער האט ער צוגעגרײטא געלעגער אין שײער און לאזנדיק דעם חבר אויף דער װאך, איז ער אװעק און געברענגט צו טראגן אויף די פלײצעם דבקהן. ...