Jews

... וין נישט געווען, האט מען געקויפט שוסטער־פיילן און גרויסע פיילן אץ צום סוף זענען זיי געבליבן ליגן. דער עיקר, מ׳האט געדרייט פרנסה. דערנאך האט מען געפירט רוסישע סחורות צו די פראנטן. מ׳פלעגט פיק מעל, צוקער, זאלץ, שוועבעלעך, און טאבאק און אנדערע סחורות פון רוסלאנד קיץ גאליציע. שפעטער, אז דער פראנט האט זיך איבערגערוקט, און גאליציע איז באפרייט געווארן פון דער רוסישער אקופאציע, האט מען געבראכט פארעזיידענע קריגס־ סחורות פון עסטרייך ווי פאפיר־שלייקעס, פאפיר טעשלעך, פאפיר־בענדלעך און פארשיידענע בראשן־שפילקעס, פאטשערקעס, אץ נאך אזעלכע זאבן, אץ מען האט אנגעהויבן צו האנדלען מיט די סחורות קיץ רוסלאנד, וואס איז ביז אדעס געווען אקופירט פץ די עסטרייכער. די סחורות פלעגט מען אריבערפירן קיץ אדעס, און קיץ אומאן. עס פלעגן קומען יידן פון קיעוו, בערדיטשעוו און אסך אנדערע שטעט און שטעטלעך און אויסקויפן די סחורות און געבן פראצענטן ריווח. עס פלעגן קומען יידן און בעטן: איך האב טויזנט קערבלעך, פאקט מיר אן סחורה פאר 1,000 רובל. דאס איז שוין געווען ביים סוף פונעם קריג, ווען די יידן זענען צוריקגעקומען קיץ סקאלע.

אונדזער וואוינונג באשטייט פון א פינצטער קעמערל. עס איז בלויז דא א קליין פענצטערל, דורך וועלכן עס דרינגט קוים אריין דאס טאג־ליכט. מיר האבן א שמאל בעטל, וואס איז צוזאמענגעקלאפט פון א פאר ברעטלעך און א קעסטל, וואס דינט אלס טיש און א קליין קיבל אויף וועלכן איך קאך. יעדן טאג האבן מיר א שווער קאמף, מיר מוזן זיך היטן מען זאל אונדז נישט דערהערן. קיץ קול טאר מען נישט ארויסלאזן, ווען עס איז עמעצער דא ביי אונדזערע בעלי־ בתים. מען טאר זיך נישט רירן, אפט זיצן מיר פארגליווער ט גאנצע שעה׳ן, ביז מיר הערן, אז די געסט זענען שוץ אוועקגעגאנגען, ווייל עס דראעט אונדז די גרעסטע געפאר. דער בעסטער שכן ווען ער דערהערט אז יידן זענען דא, גייט ער גלייך מסרן צו די דייטשן און זיי שיקן גלייך אפ צו דער געסטאפא. ביי אונדז אין דארף זענען פאראן דייטשן, "גרענעץ־שוץ". זיי היטן די אמאליקע פויליש־סאוויעטישע גרענעץ. פארביי אונדזער הייזל גייט כמעט יעדע צוויי שעה א וואך און ווען איך דערזע זיי, פילט זיך מיין הארץ אן מיט שרעק, אפשר האט מען מיך דערזען און מען גייט נאך אונדז. ...

ע ס האל ט ער ב א פאגראם, גיי ט ז י קי ץ בארשטשאוו, בכד י צ ו זען, וו י מע ן קוילע ט יידן. ווע ן ז י קומ ט צורי ק אהיי ם מאכ ט ז י אונד ז חושך. ז י דערצייל ט אונד ז גענוי, וו י אזו י "דאס" קומ ט פאר, מי ט דע ר גאנצע ר גראבקיי ט פו ן אי ר נאטור. או ן צ ו לעצ ט זאג ט ז י אונדז, מי ר זאל ן זי ך פארנעמען, וויי ל ז י הא ט מור א אונד ז צ ו האלטן, או ן ווא ס ווע ט ז י טא ן אוי ב ע ס ווע ט ווער ן יידן־ריין. ער, דע ר בע ל הבי ת זארג ט זיך, אי ז זייע ר איבערגעשראק ן או ן זאגט, א ז אוי ב ע ס ווע ט ווער ן א ן ענד ע מי ט יידן, ווע ט ע ר אונד ז ארויספיר ן אי ן וואל ד או ן ווייטע ר גיי ט אי ם גארניש ט אן. ...

אלץ האט אויסגעפעלט, אנהויבנדיק פון פרייהייט און ענדיקנדיק מיט א שטיקל ברויט. צוויי זאכן האט דער באשעפער נישט געזשאלעוועט זיין אויסדערוויילט פאלק־צרות און שניי; אץ די צוויי זענען געווען געקנופ ט אץ געבונדן. יעדן טאג האט מען געטריבן ייק רייניקן דעם שניי און יעדן טאג זענען געווען צרות. שוין דאם צושטעלן דעם געפאדערטן קאנטיגענט צו דער ביטערער ארבעט איז געווען פארבונדן מיט גרויסע שוועריקייטן, ספעציעל נאך דעם צווייטן לאגער־ טראנספארט, וואו די גרעסטע צאל געכאפטע איז געווען דאן ביים רוימען דעם שניי. דאם האט אין א גרויסער מאס געשאפן א מחיצה צווישן די יידן און דעם "יודנראט", ברענגענדיק א קריזיס פון צוטרוי מצד די ערשטע לגבי די לעצטע. איך וויל דא איבערגעבן א מעשה שהיה פון יענער צייט, וואס וועט בולט באווייזן דעם פירוד הלבבות פון יענער צייט.