Order Service

... צבוריים, והזמינם למפקדתו. על פגישה גורלית זו ספר בזמנו אברהם בילגוריי, היחידי שנשאר בחיים מכל חברי ה״יודנראט״ הסקאלאי: המפקד קיבל פניהם בצריחות פראיות, צוה לעמוד ליד הדלת, הודיעם כי שום חסד לא צפוי להם מצד הגרמנים וכל עוד יביאו תועלת לעם הגרמני — יחיו; אחרת — ימותו. את בילגורי הוא מינה למזכיר "מועצת היהודים" שחייבת להתארגן תוך שעתיים. ואמנם התכנסה בביתו של הרב הצעיר, ר׳ יהודה דרימר, קבוצת עסקנים מקומיים ומביניהם נבחרו שבעה חברי ה״יודנראט״: מרדכי (מאטיע) ויידברג — ה״יודנאלטסטה״, הרב דרימר, מאיר־זוסיה טאבאק, ניסן אולינגר, יוסף יאגעט, אברהם בילגורי ואליעזר פיש — כמזכיר. אנשי ה״יודנראט״ התייצבו לפני המפקד הגרמני וזה הגדיר את תפקידו, הציג דרישותיו, והטיל את הגזירות הראשונות על הישוב היהודי: יש לארגן מיד ״אורדנונגסדינסט״ — שרות הסדר, שיבצע את הוראות ה״יודנראט״; כל יהודי יענוד על זרועו הימנית סרט לבן עם ״מגן־דוד״ כחול, והעובר על גזירה זו — יומת. מידי יום ביומו תסופק מכסת עובדי כפיה; יש לספק מיד כמות גדולה של רהיטים, כלי מיטה, כלי מטבח, מערכות כלי־ אוכל וחרסינה — הכל בטיב משובח; על ה״יודנראט״ למלא כל דרישה של השלטונות הגרמניים לכסף, תכשיטים, מצרכים וכד׳ במלואה וללא דחוי — וכל זה לווה באיום של עונש מות אם לא ייעשה כנדרש.

וואלט דאך געווען גוט, איז אבער שוין אין פעברואר 1942, נאכן איידער דער לעצטער טייל איז באפרייט געווארן, געקומען א צווייטע גזירה וועגן א פרישן קאנטינגענט אין לאגער אריץ. נאכן באקומען דעם נייעם באפעל, האט דער "יודנראט" גלייך געוואוסט, אז דאסמאל וועט זייער רוף צו גיץ אין לאגער אריץ נישט רעספעקטירט ווערן. און מיט רעכט־זיי האבן דאך געזען, אז די אלע וואס זענען אנטלאפן פונ׳ם ערשטן טראנספארט, האט גארנישט פאסירט, היינט ווערזשע וועט מיטן אייגענעם ווילן זיך מעלדן אין לאגער אריין? עס זענען געמאכט געווארן פרואוון דורך "יודנראט" אויסצוקויפן זיך ביים ארבעטס־ אינספעקטאר, אץ אז דאס האט זץ־נישט איינגעגעק, האט די אוקראינישע פאליציי מיט דער ודלף פץ "ארדנונגסדינער" געכאפט יידן פץ די ארבעטם־פלעצער, אויך פון באהעלטענישן, און געבראכט זיי אין געמיינדע־בנין, כדי זיי צוצושטעלן קיץ בארשטשאו צו ם טראנספארט. עס זענען געכאפט געווארן א היפשע צאל מענטשן, נאר די משפחות פון די פארהאלטענע האבן דורך פארשידענע וועגן, ווי דורך די דייטשן, די אוקראינער, פאר געלט פארשטייט זיך, באפרייט א געוויסן טייל. און די איבעריקע זענען דעם אנדערן טאג צוגעשטעלט געווארן קיץ בארשטשאוו, אין דער באגלייטונג פון אוקראינישער פאליציי און "יודנראט" מענטשן. קומענדיק קיץ בארשטשאו זענע ן די מענטש ן אנגעשלאסן געווארן ■צום אלגעמיינעם סכם געכאפטע פונעם גאנצן באצירק, נאר ווידער איז עטליכע געלונגען צו אנטלויפן. נאכמיטאג איז דער גאנצער טראנספארט, באוואכט פון אוקראינישער פאליציי, געבראכט געווארן צו דער באן־סטאנציע און פארלאדן געווארן אין ווארטנדיקע לאסט־וואגאנען. עס שטייט מיר נאך ביז היינט פאר די אויגן דאס פאלגענדע בילד: בעתן באגלייטן דעם טראנספארט צו דער באן,

אין א דאנערשטיק, ענדע פעברואר 1942 זענען אנגעקומען פון ערגעץ א צאל לאסט־אויטאס מיט אונגארישע סאלדאטן אדף זייער וועג קיץ רוסלאנד. דער וועג צו דער בריק איז אבער געווען פארבלאזט מיט שניי און זיי האבן נישט געקענט דורכפארן. זיי האבן זיך געווענדעט צו דער געמיינדע נאך ארבעטער, כדי באלד ריין צו מאכן דעם וועג, און דער בירגערמייסטער, קאוואלישין, האט תיכף געפאדערט מענטשן פונם "יודנראט", באטאנענדיק, אז מ׳זאל די סאלדאטן נישט לאזן דארט לאנג ווארטן, ווייל עס קען ברענגען צרות. דער "ארדנונגס־דינסט" איז געשיקט געווארן צו ברענגען די נויטיקע מענטשן, ווייל וואס פריער די רשעים וועלן אוועקפארן, וועט זיין בעסער. נאר ס׳טוט זיך נישט ווי עס רעד זיך. כמעט אלע מענער, הערנדיק, אז עפעס רודערט זיך אין ...