Kovno

הרב החביב והמקובל ביותר בסוקולקה היה ר׳ יוסי ל׳ה, תלמידו של הגאון ר׳ דוד׳ל ממיר וחבר־ קרוב של הגאון הגדול, ר׳ יצחק אלחנן ספקטור מקובנה. בשעתו יצא לו שם בלמדנותו ובצדקתו הגדולה, והיתה לו ספריה גדולה ומדולה. הוא כיהן ברבנות בערים שונות: בפורשטוט (של הורודנה), קרטוז־ברזה, ביטן, סוקולקה, ובאחרונה בזבלודוב, שבה כיהן כשלושים שנה ונפטר בשנת תר״פ, בערך. בכל מקום כהונתו התיחסו אליו גם הנוצרים ביראת־כבוד, ולעתים קרובות היו באים אליו לשאול עצתו בעניניהם והיו נשמעים להצעותיו. אגדות שונות ענדו לראשו יהודים ונוצרים, והיו מספרים עליו נפלאות. ביחוד היה מראה חיבה לנערי ה״חדרים", ובימי שבתות היה הולך לחדרים לבחון את הנערים ו״לצבוט על לחייהם". על קברו בבית־ העלמין הישן בזבלודוב הקימו אוהל. ...

... ר׳ שמשון קצנלנבויגן השתתף בוועידת ציוני גליל ווילנה בשנת תר״ס, בתצלום הוועידה (בספר "פעמי הגאולה") נמצאת תמונתו במרכז, בסמוך לרבנים ציונים מפורסמים: הרב ר׳ שמואל יעקב רבינוביץ, המורשה לארבעת הפלכים קובנה, ווילנה, גרודנה וסובאלק. בשנת תרמ״ב השתתף ר׳ שמשון קצנלבויגן בכנסיה הציונית של יהודי רוסיה, שהתקיימה במינסק. על השתתפותו נכתב ב״הצפירה״ (תרס״ב, גליון 239): "מודיעים מיאשינובקה בשוב צירנו הר׳ ש קצנלנבויגן מהכנסיה הציונית ממינסק נשא מדברותיו בבית־המדרש דפה ואגודת הציונים פה התעוררה לפעולות ונאסף מאה רובל לצרכי הציונות וירב מספר מכניסי השק״ל שנתנו ידם לאגודתנו". הוא גם נשא דרשה "בפני קהל ועדה ודבריו עשו רושם כביר על קהל הנאספים שהתנדבו להכניס תרומה שבועית לצרכי הציונות".

תפילת ו של משה זאב היתה ה״קארלינער שטיבעל". ר׳ משה זאב למד בישיבות קובנה ווילנא, הוסמך לרבנות ע״י ר׳ יצחק אלחנן ספקטור מקובנה ור׳ אברהם עזרה מאמדור, נשא לאשה בת־כפר, קולוניה ע״י אודלסק. ר׳ משה זאב לא עשה את התורה קרדום לחפור בה, ולמרות שהוצעו לו כמה מקומות בעיירות הסביבה לכהן בהן כרב, סרב לקבל את משרת הרבנות. ...

מיטוואך, ערב ראש־חודש אלול, האט מען אויסגערופֿן אין שטאט אין נאמען פון הרב הגאון ר׳ יצחק אלחנן ספעקטאר פון קאוונא — א פאסט־טאג. א טאג פריער נאכמיטאג זענען אלע געשעפטן געווען פארמאכט. די ארבעטער האבן געווארפן זייער ארבעט און די גאנצע באפעלקערונג, אלט און יונג, קינדער און פרויען, האבן זיך פארזאמלט אין די גרויסע שול. נאך מנחה דאוונען איז ארויף, אויפן בעלמער דער באקאנטער דרשן ר׳ חיים רומשיסקער, וואס איז געקומען אהער צו דרשענען פאר אונז, און האט געדראשנט "מענינא דיומא". דערנאך האט ער געעפענט דעם ארון־קודש און געבעטן גאט ער זאל זיך מרחם זיין אויפן יידישן פאלק און נישט לאזן זיי טוען קיין

... און געווארן זייער שוואר און האט שוין נישט געקענט פירן דאס רבנות. די טופי־העיר זענען צו אים געקומען און האבן זיך מיט אים שואל־עצה געייעו, אויב ער איז מסכים צו כרענגען א רב ער זאל זיין א ממלא מקומו. ער האט זיך מיט א האלכן מויל געענטפערט אוי ר יא, און מען האט אראפגעבראכט א רב גרויסן גאון, און האס שטעטל האט אים אויפגענומען מיט גרויס כבוד. האס האט פארדראסן דעם גרויסן גאון, זיין חבר ר׳ יצחק אלהנן, וואס איז שוין ראן געווען רב אין קאוונע. ער האט אריינגעשריבן א הייסן פראטעסט־ בריוו צום קהל און האט געשריבן "עוד יוסר חי". דער נייער רב איז נאר געווען א קורצע צייט, ווייל ער איז פלוצלינג קראנק געווארן און געשטארפן און ר׳ יאסעלע האט אים נאד שוואכערהייט מספיד געווען. ...

... הרב ר׳ משה הורביץ נתמנה לרב בליגוס (פלד קובנה וברוסלאבל ואחר המלחמה העולמית הגיע לארצות הברית והיה רב באחת הקהילות שבניו-יארק.

... ער איז געווען א תלמיד פון גרויסן גאון ר׳ דוד׳ל מייעד, און אנאנטער חבר פון דעם גרויסן גאון ר׳ יצחק אלחנן ספעקטאר זצ״ל פון קאווגא, וואס האט פארטרעטן נאך אים די כסא הרבנות אין קארטוז־ כערעזע. ער איז אויך געווען רב אין פארשטאט כי י גראדנע און אין סאקאלקע, און איז אומעטום אויפ־ גענומען געווארן מיט גרויס יראת־חבבוד. זייענדיג אין סאקאלקע פלעגן זאגאר די קריסטן, די מיעשטשאנעס, האבן פאר אים גרויס דרך־ארץ און פלעגן אפטמאל קומען צו אים שואל־עצה זיין וועגן זייערע אינטערעסן און פאלגן וואס ער האט געזאגט.