Yeshaya Hendel Erlich

... אין ד י צאריש ע צייט ן הא ט ניש ט עקזיסטיר ט קיי ן לעגאל ע צי ד גיסטישע ארגאניזאציע . ד י גאנצ ע טעטיקיי ט אי ז דע ר עיק ר באשטאנע ן אין זאמלע ן געל ט פאר ן נאציאנאל־פאנ ד או ן פאר ן "אדעסע ר קאמי ־ טעט". בי י דע ר דאזיקע ר ארבע ט זענע ן געווע ן טעטי ק אויסע ר ד י דערמאנטע ציוניסטן , אוי ך ד י מזרחיסטן : בערי ש פרעגער , שלו ם קליינער או ן ישעי ה הענד ל ערליך . ...

צו די אנגעזעענסטע "מזרחי״־טוער האבן דעמאלט געהערט: בעריש פרעגער, ישעי הענדלערליך, בנימין יצחק שפירא, שלום קליינער, לייביש דימאנט, איסר הירשזאן, יעקב ניימארק, יחיאל נאפארטטעק און שלמה ראפאפארט. ...

... אינם טראגיש ן יאר 1916, אין דער ציי ט ווען די וועלט־מלחמה האט געבושעוועט מיט איר גאנצער טייוולאנישער קראפ ט און האט צעטרייסלט די יסודות פון דער אלטער וועלט, האט זיך אין אונזער שטאט פארזאמלט א קליינע גרופע אידעאליסטן, א מין "עשרה בטלנים", וואס איז באשטאנען פון פאלגנדיקע פערזאנען: בעריש פרעגער, ישעיה הענדלערליך, סאלאמאן גוטמאן, משה שיין, מ. אראנאוויטש, אלעזר רובינליכט, יצחק וויגאדזקי, משה קלמן ערליך, מאיר פאטאש, אינזש. שמעון זשמודזקי, משה גרונדמאן א״אנה, וועלכע האבן נאך אן אלזייטיקער באטראכטונג באשלאסן צו שאפן אין בענדי ן א יידיש־נאציאנאלע גימנאזיע.

די טעטיקייטן פון סוחרים פאריין זענען לעגאליזירט געווארן דורך דער רוסישער מאכט אין יוני 1913. אלס גרינדער האבן פיגורירט: טאלאמאן גוטמאן, שלמה אבראמסאן און ל. רובינליכט. אין סעפטעמבער פון זעלבן יאר איז פארגעקומען די גרינדונג־פארזאמלונג, אויף וועלכע ס׳איז אויסגעוועלט געווארן די ערשטע פארוואלטונג, פת פאלגנדיקן צוזאמענשטעל: ח. ד. ראזענבלום (פארזיצער), ל. ר בינליכט (וויצע פארזיצער), נחום צוקערמאן, שלמה אבראמסאן, י. וויינריב, ד"ר ווינציהער א״אנד. היות ד״ר ווינציהער האט נישט אנגענומען דעם מאנדאט, איז אויף זיין ארט אריין אין דער פאר־ וואלטונג מענדל בלומענפרוכט. אין די ערשטע זיצונגען האבן אויך גענומען א לעבהאפטיקן אנטייל: סאלאמאן גוטמאן, י. גאלדפעלד, ישעיה הענדל ערליך, מ. קראנענטאל, ש. ראטנער א״אנד. ...