San River

... גאסן, דערנאך האט זיך אנגעהויבן דאם ראבירן ײדישע געשעפטן. דער ערשטער קרבן פון דײטשן רויב איז געװען דער גרויםער פלאץ פון האלץ און ברעטער פון באקאנטן האלץ־םוחר יעקל קויפמאן, װעלכער איז געװארן אויסגעלײ־ דיקט ביזן םוף. אײנצײטיק האבן זיך אנגעהויבן די צװאנגס־ עפנטלעכע ארבעטן, באגלײט מיט דערנידערונג פון ײדישן כבוד. זעענדיק װאס עס שטײט אונדז פאר, האב איך מיט מײן חבר לײביש־חײם ראזענבלום באשלאסן צו פארלאזן כמיעל־ ניק׳ זיך אריבערצובאקומען אין דער צװײטער זײט פון דער װײסל. דעם 11־טן נאװעמבער 1939 זענען מיר .אװעק פון כמיעלניק. מיר האבן געװאנדערט אין שרעק און הונגער, ביז מיר זענען אנגעקומען קײן לעזשאנסק. דארט האבן אונדז די דײטשן געכאפט און אונדז גוט אנגעקלאפט די בײנער. מימ גרוים מי און שװעריקײטן זענען מיר אדורך דעם סאן, װעלכער האט געהאט א צעבראכענע בריק. מיר זענען נאך אבער װײט געװען פון ציל. צו דער רוםישער גרעגעץ זענען מיר נאך גישט געקומען און דער פחד פאר די דײטשן איז גרויס. בײם אדורכגײן די גרענעץ׳ זענען מיר ארעסטירט געװארן דורך די רוסן צוזאמען מיט פיל ײדן פון עםטרײך און אנדערע לענדער. מיר זענען געזעסן א צײט אין שיניאװער תפיסה, און װען מיר זענען באפרײט געװארן, זעגען מיר גלײך געפארן קײן לעמבערג. דארט האבן מיר געטראפן פיל כמיעל־ ניקער פליטים. דאךט האב איך זיך געשײדט מיט מײן טײערן חבר לײביש־חײם ראזענבלום. ער האט זיך פרײװיליק געמאלדן אין די שאכטן קײן דאנבאס. איך בין אװעק קײן קאלאמײ און שפעטער קײן טיף־רוסלאנד, ביז איך בין אנגעקומען קײן סיביר. דארט האב איך געארבעט בײם אוים־ האקן װעלדער. איך האב זיך צעשמועםט מיט די ארבעטער — רוסן און ײדן, װאם זענען געװען פארשיקט אין םיביר, און זײ האבן מיר געזאגט, אז פון דאנען װעל איך קײנמאל נישמ

... נאך דרײ טעג שלעפן זיך אויף די װעגן זענען מיר דעם 3־טן דעצעמבער 1939, אריבער דעט םאן בײ פשעמישל, נאך דעם װי ס.ס.־לײט האבן בײ אונדז אלץ צוגענומען.

... פארלאזן די שטאט אין דער ריכטונג צו דער רוםישער גרענעץ. מײן מוטער האט זיך תחילת קעגנ־ געשטעלט, אבער נאך א באראטונג מיט מײן ברודער בצלאל׳ האבן לסוף מײנע עלטערן מםכים געװעזן. איך האב זיך מיט זײ הארציק געזעגנט. פארטאג האט שוין מײן חבר געװארט. מיר האבן זיך געלאזט אין װעג ארײן. עם האט זיך מיט אונדז אנגעשלאסן א קריםטלעך מײדל׳ װעלכע האט אויך געװאלט מיט אונדז אנקומען קײן רוסלאנד (דאם מײדל האט געארבעט בײ מײן ברודער בצלאל). מיר האבן פאר־ געזעצט אונדזער װעג: שידלעװ׳ םטאשעװ׳ פאקשעװניצע. דארט האבן מיר געטראפן נײן םטאשעװער ײנגלעך׳ װעלכע זענען צוגעשטאנען צו אונדזער גרופע און צוזאמעו מיט אונדז פארגעזעצט דעם װעג ביז צו דער װײסל. מיר זענען אדורך די װײםל מיט א לודקע (קלײן שיפל). פון דער װײסל זענען מיר געגאנגען ביז צום סאן• הונגעריקע און דארשטיקע האבן מיר זיך געשלעפט איבער פעלדער און זיך דערנערט פון פארשידענע געװיקםן. צום םאן זענען מיר אנגעקומען בײנאכט. מיר האבן אנגעטראפן אויף א פויערישער כאטע. דער באלעבאס האט אונדז געבעטן נעכטיקן. מיר האבן נישט