Kielce

... האבן געמאבט גרויםע באמיאונגען ארײנצובאקומען זיך אין די אמוניציע־פאבריקן פון קיעלץ און סקארזשיםק22). ...

צװײ טעג נאכן 1־טן גירוש איז געקומען נאך כמיעלניק צו סארן א לאםט־אויטא מיט בערך 20 ײדישע ארבעטער׳ קיעלצער ײדן׳ צו פארנעמען לערע באראקן׳ װאס האבן זיך געפונען אין שטאט. פון זײ האבן מיר זיך דערװוםט׳ אז זיי ארבעטן אין דער געװעזענער פוילישער אמוניציע־פאבריק ״גראנאט״ אין קיעלץ׳ װאס די דײטשן האבן נאכן אקופירן דאס לאנד איבערגענומען׳ בכדי װײטער דארטן אײסצוארבעטן אמוניציע׳ אונטערן נאמען ״האסאג״. זײ זעיען געװען באװאכט פון א נײעם מין פאליצײ ״װערק־שוץ״, ד.ה. ספעציעלע פאליצײ׳ װאם האט געהאט די אויפזיכט איבער ארבעטס־לאגערן. זײ האבן אונדז אױך איבערגעגעבן בםוד׳ אז די באראקן׳ װאם זײ נעמען מיט זיך׳ איז כדי צוצוגרײטן װוינונגען פאר ײדן, װאס װערן קאשארירט צו ארבעטן בײ זײ אין דער פאבריק. אויב עמיצער פון אונדז װעט זיך פרײװיליק מעלדן צו פארן מיט זײ׳ װעלן זײ רעדן און בעטן זײערע אויפזעערם אונדז מיטצונעמען, עם האבן זיך גלײך געמאלדן עטלעכע מענער׳ און איך בתוכם. אין דעם זעלבן טאג זענען מיר גלײך מיט זײ געפארן נאך קיעלץ און מיר זענען שוין פארבליבן בײ דער שקלאפן־ארבעט ביזן 6־טן אויגוסט 1944, װען זײ האבן אונדז׳ נאכן דערנענטערן זיך פון סאװיעטישן פראנט בײ דער װײםל׳ איבערטראנספארטירט מיט די מאשינען נאך טשענסטאכאװ און דארטן װײטער אונדז געפײניקט ביז דעם 15־טן יאנואר 1945. װען די רוםן האבן שוי ...

... פון עטלעכע צענטליק. א גרעםערע צאל באהאלטענע אץ אנטלאפענע פון דער צװײטער אקציע זענען, צוליב דער האפ־ נונגםלאזער לאגע, ״גוטװיליק״ געגאנגען אין די ארבעטם־ לאגערם, איבערהויפט אין ״האםאג״ — אמוניציע־פאבריק אין קיעלץ. אין דער שטאט האט געהערשט א טויטע שטילקײט. די טויזנטער פויערים פון דער סביבד״ װעלבע פלעגן פריער קומען אין שטאט װי אויך די שטאטישע זענען געװען פאר־ נומען מיטן סארטירן און באהאלטן דאס אנגעראבירטע האב און גוטם פון במיעלניקער ײדן. שרעקלעך איז געװען אונדזער לאגע. איך האב זיך ארומגעװאלגערט אויף דעם בית הקברות, צװישן די רואינעם און חורבות פון אונדזערן ײדישן כמיעלניק. ...