Warsaw

... קײן װארשע בין איך אנגעקומען בײנאכט׳ דעם 30־טן דעצעמבער 1942. דער גוי האט מיך געפירט צו זיך אהײם. דארט האב איך געטראפן ד״ר באלאנאװםקי און גאך כמיעל־ ניקער׳ גתן שװער מיט זײן פרוי ריבטשע דזשארע. דעם צווײטן טאג זענען אהין אגגעקומען: בערל האמער׳ לאה און מאניעק פרײם׳ רוחמה זאלצמאן און מיין שװעםטער בלימקע• אויך אברהם דזשארע און רבקה ניסנגארטן. זײ זענעז אלע געװעזן אין געטא װארשע. דעם צװײטן טאג האט דער גוי מיר געגעבן אגצוהערן׳ אז ער האט דערפילט זיץ פליכט און מער קען ער מיך נישט האלטן. איך האב זיך דערמאנט׳ אז איך האב אין כמיעלניק באקומען אן אדרעם צו א װארשעװער ...

... עם איז װינטער 1944. איך דרײ מיך ארום אויף די װארשע• װער גאסן אן אן אויסװעג. אלע טירן זענען פאר מיר פארמאכט. איך פאר אויף פולאװסקע צו מײן פרײנדין. דארנז איז געשלאםן די טיר. איך נעם דאס קינד און גײ צו דער הויפטםטאציע מיטן געדאנק צו פארן קײן קיעלץ. איך האב אין צװישן געהערט, אז עס האט זיך דארט אין ״האםאג״ אויםגעבעםערט, אז עס קומט א ײד פון דרויסן׳ קאן מען אים לעגאליזירן. ענדלעך קומט דער צוג, מיר שטײגן אײן, איך זעץ מיך אװעק. אין מײן קאפ לויפן דורך פיל געדאנקען. װאס טוט מען, װען עם קומט זשאנדארמעריע אויף א קאנטראלע. מען מוז דאך פון װארשע קײן קיעלץ האבן א ״פשעפוםטקע״ (דערלויבניש). דאם האב איך דאך נישט. איך הײב אן צו רעדן מיט מענטשן, ארומיקע שכנים. איך װיל הערן צי נאך עמיצער פארט אן א דערלויבניש.