Berlin

... בעט ן בײ ם קאמענדאנט . פארשטײ ט זיך , א ז דע ר קאמיטע ט הא ט דע ם קאמענדאנ ט באדאנק ט מי ט מתנו ת או ן פרעזענטער . ב ײ יעדע ר געלעגנהײט , װא ם דע ר קאמיטע ט הא ט געגעב ן דע ם קאמענדאנ ט א דאנק־פרעזענט , פלעג ט ע ר זי ך פאטאגרא ־ פיר ן צוזאמע ן מיט ן ײדיש ן קאמיטע ט או ן אפשיק ן ד י פאטא ־ גראפי ע קײ ן בערלין , צ ו װײז ן דארט , װ י ״באליבט ״ ד י דײטש ע אקופאציע־מאכ ט אי ז ב ײ ד י ײדן.. . מיר , דע ר ײדישע ר קאמיטעט , זײנע ן אנגעגאנגע ן מי ט אונזע ר ארבע ט בי ז ד י דײטש ן ■האב ן פארלאז ן דראהיטשין . ...

נער געטא, און שמואל מיט זײן פאמיליע בתוכם, צו דער שחיטה קײן בראנע־גורא, איז שמואל אויפן װעג אראפגע־ שפרונגען פון װאגן און טראץ די אבלאװע און שיםערײ פון די דײטשן, איז אים דאך געלונגען צו נעלם װעגן אין װאלד, װאױ ער האט זיך אויסבאהאלטן א לענגערע צײט, ביז ער האט זיך פאראײניקט מיט די פארטיזאנער. לסוף האט ער זיך אנגעשלאסן אן דער רויטער ארמײ און איז מיט איר ארײן קײן בערלין... ...

... טער גליען אויף, װערן גלויביק, און לויטער װערט אלץ, װאם געװען איז שטויביק. כ׳זע יאנאװע, בערעזע און כאממאק און קאברין, די שטיבעלעך פון שטרוי און די שטיבעלעך פון לײם, מײן זײדנ׳ם, מײן באבעם, מײן טאטנ׳ם הײם, און ם׳דאכט מיר מײן זײדע איז פון קבר ארוים מיט זײן לױלקע פארדרײט אין זײן װײמער בארד, און ם׳דאכט מיר מײן באבע אין אטלעםענעם קלײד זי שטײט לעבן אים װי פאר׳כשופ׳ט צום ארט. און דער רב אין א קיטל, מיט ברכות׳דיקע הענט, בארד־פאות התלהבות׳דיק, די אויגן צעברענט, די רעכעצין, א לויטערע, מיט זיבעטן חן, זי רײמט זיך אין תכריכים א מצוה־טענצל גײן. איך זע אין פאנטאזיע אויפ ״אונטער דעם לינדען״ דעם מארש פון דער רויטער ארמיי. איך סארנעם די קדושים, די קעמפער, מיט פלאטערנדע פאנען, װאם זײנען געגאנגן אויפ קדו ש השם, דראהיטשין — בערלין. ע ם צעגײען די װאלקנ׳ם, ע ם באװײזט זיך א שײן — ״די רויטע ארטײ איז אין דראהיטשין ארײן . . .״ ...