Chaim Mates Mandelboim

... משה ארטמאן, בן־ציון םקורקע, פ. שנײסער, ל. קראמאזש און ש. רובינשטיץ — פון ״בונד״: יצחק און מאיר חיים הײבלום, חיים מאטעס מאנדלבוים און משה צוקערמאן — פון דער ״פאלקס־פארטײ״: מאטל פעלדמאן און ױדל בורשטין — פון די לינקע פ.צ.! משה בארנשטיץ און יעקב ליכטנשטיץ — פון די רעכטע פ.צ.: משה אלי׳ געװערצמאן. ױסף זובראװיטש און יוסף פערגאמענט — פון די אומפארטײאישע. מען האט באשלאסן צו עפענען די שול צום שוליאר 1928—1929, אין םעפטעמבער.

... מארגן װעט ער אלײן אײנארדענען דא א גרויסן געטא אויף עטליכע גאסן. בײ נאכט זענען טאקע אנגעקומען די קאצקער ײדן אויף פוילישע פורלעך. געסטאפא ר,א ט זײ אפגעװארט אויפן ראדזינער שאסײ און זײ ארײנגעפירט אויפן הויף פון ״ראדזינער קאשטשאל״ דארט האט מען די אלע גרינטלעך רעװידירט. שפעטע ר האט מען זײ אלעמען ׳מיט די פעק׳ געבראכט אויף דער יאטקע־ גאס, אויף קאנאלאװע און א טייל פון דער מעזריטשער גאס. די מענטשן האבן נישט געוװםט װי זיך אײגצוארדענען. ביז 2 בײ נאכט האט געדויערט דאס געלויף. א סך זענען געבליבן אין גאס אויף זייערע פעק, מיט די קלײנע קינדער אויף די הענט. דער שעף בירגער האט פון אונדז צוגענומען אויף נעכטיקן אין מאגיסטראט די פאכלײט: אבוש מילער — א שנײדער, מיכא ל בלאכאװיטש און בנימי םרעברני ק — שלאםערם, און חײם מאטעם מאנדלבוים — א מאלער. זײ זענען געװען נײטיק צום פארענדיקן דעם נײעם ארעםט אויפן מאגיסטראַט־הויף . ...

אינטערעסאנט זענען געווען די ערשטע שטאטראט־װאלן אין יאר 1919. פון די 24 ראטמענער, װאס האבן געדארפט געקליבן װערן האט די ײדישע באפעלקערונג לויט איר פראפארץ, געזאלט באקומען ס׳ראטמענער. אין די װאלן האבן זיך באטײליקט 1 ״אגודה״, אלגעמײנע צױניסטן ״מזרחי״, ״פאלקס־פארטײ״. פון די ײדישע ארבעטער־ פארטײען — ״בונד״ און ״לינקע פ.צ.״. די װאל־קאמפאניע איז געווען א שטורמישע. פון װארשע האט מען געבראכט די גרעסטע פארטײ־קאנאנען: נח פרילוצקי, פון דער ״פאלקס־פארטײ״, ר. פערלמוטער פון דער ״אגודה״, נ. שװאלבע פון די צױניסטן, יעקב פאט פון ״בונד״. דער אויסגאנג פון די װאלן פאר די ײדישע פארטײען איז געווען: 2 — ״אגודה״, משה װױינטרויב און יינה נײ: 1 — ״פאלקס־פארטײ״, חײם מאטעס מאנדל־ בוים; 1 — צױניסטן, י. בענדערמאן, • 6 — ״בונד״. צוליב די שװעריקײטן װאס זענען געמאכט געװארן פאר די געװײלטע מיט עקזאמענס אין דער פוילישער שפראך — שיקא־ נעם, װאס זענען געװארן אנגעװענדט בעיקר לגבי די בונדישע קאנדידאטן — האבן די בונדישע ראטמענער אלס פראטעסט רעזיגנירט פון זײערע מאנדאטן און זײערע פלעצער זענען פארטײלט געװארן דער ״אגודה״ (4) און ענדעקעס (2). מען דארף דערבײ אונטערשטרײכן, אז די 4 ראטמענער פון פ.פ.ם. האבן באלײגט א שארפן פראטעסט און געפאדערט צו אנולירן די װאלן.

... עם איז געשאפן געװארן א קאמיטעט, אין װעלכן עס זענען אריץ: פון די גמינע־ דאזארעם — זלמן ״פליגעלע״ (גאלדבערג), משהקע פליכטענרײך און מאיר לײב געלערנטער: פ מ דער ״אגודה״ — משה אהרן װײנטרויב און ױנה נײ: פון דער ״פאלקס־ פארטײ״ — משה צוקערמאן א מ חײם מאיר הײבלום: פון ״מזרחי״ — בערל םלושני און גרשון פליק ז פ מ די האנטװערקער — אנשל מאנשפײזער און חײם מאטע ם מאנדל־ בוים; פ מ ״בונד״ — מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, בן־צים םקורקע, י. לאנדסבערג אמ שלמה רובינשטימ.