America

לכתחילה האבן מיר געמיינט אז די הויפט־שוועריקייטן ביים ארויסגעבן דעם "ספר סקאלה" וועלן זיין מאטעריעלע. באלד האבן מיר אבער איינגעזען, אז די גרעסטע שוועריקייט איז דער מאנגעל אין היסטארישע מאטעריאלן און מקורות פאר דער צוגרייטונג פון אזא בוך. ס׳איז אונז אויך קלאר געווארן, אז כמעט דער איינציקער מקור פאר דער כראניק פון דער יידישער קהילה אין סקאלע, איז דער וואס לעבט נאך אין אונזער זכרון — אין זכרון פון דעם קליינעם הייפעלע פון לעבן־ געבליבענע סקאלער יידן אין אמעריקע און אין ישראל. ...

... ן ער געדאנק צו פאראייביקן דעם אנדענק פון סקאלער יידישן ישוב אץ צו דערציילן די קומענדיקע דורות וועגן זיינ פראכטפולן אמאל און טראגישן. אונטערגאנג, איז שוין אויפגעקומען אין די 950־ער יארן, נאכדעם ווי די עטליכע צענדליק לעבן־געבליבענע סקאלער יידן, האבן זיך דערשלאגן צו א מקום־מנוחה, ווער אין מדינת ישראל און ווער אין אמעריקע. אבער ערשט דעם 19טן נאוועמבער 960ו, ביי דער יערלעכער יזכור־פארזאמלונג נאך די סקאלער קדועזים אין ניו־יארק, איז פארמע ל אנגענומען געוואוץ א באשלוס צוצוגרייטן און ארויסצוגעבן א סקאלער יזכור־בוך. כמעט אין דער זעלבער צייט האט דער "ארגון יוצאי סקאלה" אין ישראל אנגענומען אן ענלעכן באשלוס. א ישראל־ אמעריקאנער "יזכור־בוך קאמיטעט" איז געגרינדעט געווארן און א קול־קורא איז ארויסגעלאזט געווארן צו אלע אונזערע בני־עיר צו באטייליקן זיך אין דער אונטערנעמונג דורך אפגעבן עדות־שאפטן, דורך שרייבן זכרונות און דורך זאמלעען בילדער און דאקומענטן, ווי אויך די נויטיקע מאטעריעלע מיטלען פאר דעם צוועק. ...

... א קורצע צייט, ווייל כ׳בין אריבערגעפירט געווארן אין וואיענקאמאט ד.ה. די מיליטערישע קאמענדאטור, וואס איר הויפט־אויפגאבע איז געווען צוצושטעלן אלע מענער פון 18 ביז 50 יאר אלט צום מיליטער־דינסט, פארשטייט זיך נאך א פיזישער אונטערזוכונג. איך האב דארט געהאט א פאראנטווארטלעכען ארבעט און געקענט טאן פארשידענע זאכן. לכתחילה, איידער איך בין דארטן אנגעקומען צו ארבעטן, זענען עטליכע יידן געשיקט געווארן צום מיליטער: לייביש מאזנער, וואס איז דערגאנגען ביז הוסיאטין, דערנאך זיך איינגעארדנט אין טארנאפאל (געשטארבן אין קאנאדע 1969) שלום עפשטיין, וואס איז נאך אייניקע חדשים מיליטער־דינסט באפרייט געווארן, (איצט אין ניו־יארק) מענדל רינגעל(היינט אין ישראל) משה דונאיער(איצט אין מיאמי) און אברהם פייערבערג(נפטר געווארן אין אמעריקע).

... ישט בלויז פון סקאלער , נאר פונ׳ם גאנצן טשארטקאווער קרייז . די אונטערזוכונג קעגן די דערמאנטע איז ארויסגעוואקסן פון די שוין־געפירטע פראצעסן קעגן דעם "יודן־רעפערענט " ביים דער טשארטקאווער געסטאפא , דעם רוצח קעלנער ימ״ש , ווי אויך קעגן פאול טאמאנעק , איינער פון די לאגער־פירער אין קאמיאנקא און שפעטער , אין 943 ו אין טשארטקאוו . דער פראצעס איז געווען א גרויסער , מיט הונדערטער עדות פון׳ם גאנצן קרייז און דעריבער א מער קאמפליצירטער . פון אונזער שטאט סקאלה זענען פאררופן געווארן א צאל עדות , אי פון ישראל אי פון אמעריקע . פאר די אויספארעזער אין ישראל זענען גערופן געווארן אברהם בילגאריי און גדליה לאכמאן . זיי האבן זייער עדותשאפ ט אפגעגעבן אין ישראל , אבער צו דעם פראצעס אין מאנהיים זענען זיי נישט געקומען . פון אמעריקע האבן עדות געזאגט

... איידער די פרוי איז אוועק, איז א צווייטע פרוי אנגעקומען, אויך אנגעטאן אין שמאטעס, און שרעקליך געוויינט. זי האט א זון אין אמעריקע, און ער שרייבט איר אפילו ניט קיין בריוו.

... אין יאר 1890 האבן אנגעהויבן צו קומען קיין אמעריקע יונגעלייט פון סקאלע, א טייל פון זיי נאך גאר יונגע אינגלעך. זיי זענען געקומען אין צייט פון שרעקלעכן קריזיס, בעת פרעזידענט גראווער קליוולאנדס אדמיניסטראציע. ...

באלד האט מען אונז געלאזט וויסן, אז כמעט אלע סקאלער האבן שוין פארלאזט פוילן. טייל זענען געפערן קיין עסטרייך. אנדערע קיץ איטאליע אץ איינציקע קיץ ארץ ישראל. מיט א טייל פץ זיי האבן מיר אנגעהאלטן פארבינדונגען. אינגיכן האבן אנגעהויבן קומען די ערשטע פליטים אויך קיץ אמעריקע. ...