Shidlover Road

... ער סקאאוט (השומר). די ערשטע גרינדערם זענען געװען : ישכר קאנערצוקער, אברהם װײסבראד, ױםף זילבער־ בערג, נפתלי און ליפע דיאמענט, אלטער ראובן קלײנעדט און חײמל גוטמאן. עס האבן זיך אנגעהויבן פרײלעכע צײטן אין כמיעלגיק: פארזאמלונגען, אױםפלוגן און אויך ארומ־ רײםענישן. באלד האבן זיך די ביבליאטעק־אנהענגערם גענומען קריגן צוליב פארטײאישער אנגעהעריקײט. ע0 זענען געװען רעכטע און לינקע פועלי צױן און אויך אלגעמײנע צױניסטן. ישראלקע גוטמאן מיט זײנע אנהענגערס האבן פאר־ כאפט די ביבליאטעק און זײ האבן זיך גערופן לינקע פועלי־ צױן. ישכר קאנערצוקער און אברהם זילבערבערג האבן גענומען און געגרינדעט א צװײטע ביבליאטעק, װאס האט נעהייסן די צױניםטישע ביבליאטעק. און צו זײ זענען צוגעשטאנען די שומרים. מיר פלעגן זיך פארזאמלען אױף דעם שידלעװער װעג, לעבן דער שטײנהאקערײ, אדער בײ י־י דרײ בערג. מיר פלעגן פארן אדער גײן נאך פינטשעװ, בוסק און אנדערע ערטער מיט די לאנגע שטעקנס, מיר האבן מארשירט מיט םאלדאטישע טריט, געזונגען שײנע דעברעאישע לידער, געהאלטן רעפעראטן מיט פארלעזוגגען, געשפילט טעאטער מיט אמאטארישע קרעפטן. פון צײט צו צײט האבן אמתע אקטיארן־טרופעס אונדז באזוכט. די כמיעל־ ניקער ױגנט דורשטיק נאך קולטור און אויפקלערונג, האט אויפגעלעבט. און מען האט געלעזן אלץ װאם מען האט נאר געקענט אין כמיעלניק באקומען און מען האט כסדר געברענגט ביכער פון די גרויםע שטעט,

דינאםטיעס: גערער, אלעקםאנדער, מאדזשיצער, ראדאמס־ קער, קהמירער׳ מערסטנטײל מיט די טליתים אויף די אקסלען, װעלכע מ׳האט נישט אראפגעגומען ביז נאך קדוש־ מאכן. ױנגעלײט מיט פרויען און קינדער, װאם האבן שוין מער נישט געדאװנט אין שבת, נאר אין ימים נוראים אלײן׳ האבן זיך געלאזט אויף שפאציר אויפן שידלעװער װעג צו פאװ־ לאװםקיס װעלדל, אויפן בוםקער װעג צום טארטאק און אויפן פינטשעװער װעג קײן פשעדװארזשע צו גראבדע, אויך אין הויף פון זאקשינסקע. מיטגעטראגן האבן זײ מיט זיך פאטשײלעס מיט עפלקיכנם, שבת־אויבםט, צידה־לדרך פאר די קינדער. פון דאװענען זענען אויך געגאנגען די ױנגע טעכטער פון דער רעליגיעזער שולע ״בית יעקב״, אנגעטאן אין שװארצע שירצן מיט װײסע קעלנער. פון צײט צו צײט האט מען געזען א יונגע כלה מיט די מחותנעםטעם, װי זי װערט געפירט צופ דאװענעז — אלע אויםגעפוצטע לכבוד שבת, מיט קרבן־מנחה סידורים מיט גאלדענע שלעסער אין די הענט. קורץ פאר מיטאג האבן זיך אלע געטראפן און זיך אויסגעמישט _ די ױגנט פון שפאציר, דער חםידישער עולם פון דאװענען, אלע האבן זיך איצט געאײלט צום געדעקטן שבתדיקן טיש מיט פיש, טשאלנט און לאקשן־קוגל.

... גײענדיק אין ביבליאטעק האבן די ױגנטלעכע דערװײל צװישן זיך געשלאםן באקאנטשאפט, אפגעהאלטן זעאונגען, געמאכט באגעגעגישן און ״ראנדקעם״. פרײדיק, ױגנטלעך געלעכטער האט זיך געטראגן װײט ארום. די גאס װאס איז געלעגן צופוםנם פונעם בארג אויפן שידלעװער װעג איז פארװאנדלט געװארן אין א צענטער פון ױגנטלעכן לעבן. ...

אויף דעם שידלעװער װעג בײם װעלדל. די ס.ם.־לײט מיט די ײדישע קאנפידענטן שעיה פאסטאק און שיע סאבקאװסקי און אנדערע האבן ארויםגעטריבן גאנצע משפחות אויפן גאם און געשלאגן דערבײ שרעקלעך. זײ האבן געדראט, אז װעמען מען װעט טרעפן נאך דער באשטימטער שעה אויםער דעם אגגע־ װיזענעם ארט װעט אויפן ארט דערשאםן װערן. דער פארעטעד פאסטאק איז ארומגעגאנגען מיט זײן הינט און אויםגעפי״ען באהאלטענע ײדן. ער האט מיט זײנע אײגענע הענט איבער־ געגעבן אין די הענט פון די רוצחים זײנע אײגענע עלטערן און געשװיסטער. אין די באדינגונגען האט זיך אנגעהויבן ד<ר טרויעריקער מארש צו דער טארגאװיצע. גאנצע משפחות זענען געגאנגען צוזאמען מיט קלײנע זעקלעך און רוקזעק, מיטן לעצטן האב און גוטם. פיל עלטערע ײדן זענען געגאנגען אנגעטאן וױיםע קיטלען, טליתים און תפילין. ...