Targovitse

... די טארגאװיצע שטעלט מיט זיך פאר א שרעקלעך בילד. פיל טויטע׳ עלטערע, קינדער, װער עם װײזט נאר ארויס א פיגק פון לעבן, שיםן די מערדער. אונדז, די 72 ״גליקלעכע״ שטעלט מען אויס אין א רײ און מען הײםט אונדז מארשירן מיט געזאנג. דעם גאנצן װעג פון דער טארגאװיצע ביז צום מארק האט מען מארשירט אויף טויטע. װען מיר זענען געקומען צום מארק, לעבן דעם פוילישן פאסטערונעק, זענען די ...

... געשרײען פון דער ײדישער פאליצײ און דײטשער זשאנ־ דארמעריע: אלע ארויס אויף דער טארגאװיצע, שנעלער, ארויס אויף דער טארגאװיצע! ...

אויף דעם שידלעװער װעג בײם װעלדל. די ס.ם.־לײט מיט די ײדישע קאנפידענטן שעיה פאסטאק און שיע סאבקאװסקי און אנדערע האבן ארויםגעטריבן גאנצע משפחות אויפן גאם און געשלאגן דערבײ שרעקלעך. זײ האבן געדראט, אז װעמען מען װעט טרעפן נאך דער באשטימטער שעה אויםער דעם אגגע־ װיזענעם ארט װעט אויפן ארט דערשאםן װערן. דער פארעטעד פאסטאק איז ארומגעגאנגען מיט זײן הינט און אויםגעפי״ען באהאלטענע ײדן. ער האט מיט זײנע אײגענע הענט איבער־ געגעבן אין די הענט פון די רוצחים זײנע אײגענע עלטערן און געשװיסטער. אין די באדינגונגען האט זיך אנגעהויבן ד<ר טרויעריקער מארש צו דער טארגאװיצע. גאנצע משפחות זענען געגאנגען צוזאמען מיט קלײנע זעקלעך און רוקזעק, מיטן לעצטן האב און גוטם. פיל עלטערע ײדן זענען געגאנגען אנגעטאן וױיםע קיטלען, טליתים און תפילין. ...

... אויף דער טארגאװיצע זענען די פארזאמלטע מענטשן בערך א 8500 ײדן געװארן ארומגערינגלט מיט א געדיכטן שפאליער פון דער גראנאטאװער פאליצײ- װי אויך פײער־ לעשער און אויסגעשטעלט אין רײען צו 5 מאן דורך דעם גרויס־מערדער און םאדיסט פון קיעלץ שופא־קאמענדאנט הופטמאן גײער, (•1^06) דעם רוצח פון דער ײדישער באפעל־ קערונג אין דער גאנצער קיעלצער װאיעװאדשאפט, און דעט עקזעקוטאר פון דער ײדן־פארניכטונג אין ראדאמער דיםטריקט שילד. דער הויפטמאן גײער האט באפוילן אפצוגעבן גאלד, געלט און זילבער. די רוצחים זענען ארומגעגאנגען מ׳־ט קויבערם און געזאמלט די װערטפולע חפצים. זײ האבן אראפ־ געריםן פון די פרויען זײערע קידושין־רינגלעך װי אויך אויער־ רינגלעך. פיל פרויען זענען רעװידירט געװארן ביז צום לײב, כדי צו זען צי זײ האבן נישט אײנגענײט קײן גאלד אדער געלט. אזוי ארום האבן זיך די קויבערם גיך אנגעפילט מיט ײדיש צירינג און געלט.

די איבערגעבליבענע צוזאמען מיט 28 מיליציאנטן׳ װעלכע די דייטשן האבן איבערגעלאזט כדי אויפצורוימען די שטאט (דאם א.ג. ״אויפרוימונגס־קאמאנדא״), זענען נאך דער ״אוים־ זידלונג״, װאם האט געדויערט ביז 2 אױיגער בײטאג׳ אונטער שטרענגער װאך אפגעפירט געװארן אין שטאט, אין בנײן םון דער ײדישער קהילה. דעם גאנצן װעג פון דער טארגאװיצע ביז צום מארק האבן זײ מארשירט איבער טויטע קערפערס. צומארגנם האבן די דײטשן ארױםגעפירט אלע מענער און זײ באפוילן צוזאמענצוקלױבן די טויטע — צוזאמען זענען קובר געװארן אין א בשותםותדיקן קבר 113 הרוגים׳ װאם זענען געפאלן אויפן װעג קײן כעגטשיף1).

די מענטשן זענען געװען אזוי דערשעפט אז זײ האבן אװעקגעװארפן אלץ׳ װאס זײ האבן געהאט מיט זיך; אויף דער טארגאװיצע איז געבליבן ליגן א הויפן מלבושים. ד<ר װעג איז געווען אויםגעשפרײט מיט קרבנות׳ די מארשירנדיקע האבן ממש געטרעטן אויף זײ׳ אדורכגײענדיק די גאסן: שידלעװער׳ מארק׳ קעלצער גאס; יעדע פאר טריט זעגען געשטאנען זשאנדארם־פאטראלן. אלטע און קראנקע זענען נאכגעפארן מיט װעגענער אויפן װײטן װעג (45 ק״מ) צו דער באן־םטאציע כענטשין. ךי פארמאטערטע אין װעג זענען אויםן ארט דערשאםן געװארן׳ אזוי ארום איז אויך דער װעג ביז כענטשין געװען פארזײט מיט טויטע. דער טראנםפארט האמ די ערשטע נאכט איבערגענעכטיקט אין דארף מארװיצא־ װאלא׳ נעבן קעלץ׳ הינטערן פרײען הימל. דא זענען באגאנ־ גען זעלבםטמארד די 2 באוװםטע דאקטוירים ד״ר גלאבוס און ד״ר אויגגפיש פון פלאצי^ אין כענטשין גופא האבן נאד די איבערגעבליבענע כמיעלניקער ײדן געװארט 4 טעג אן עסן און אן װאםער. נאכן 4־טן טאג איז אנגעקומען דער צוג׳ אין װעלכן מען האט ארײנגעפאקט צו 130—120 טויט־אױםגע־ ...