Kielce Voivodeship

... אויף דער טארגאװיצע זענען די פארזאמלטע מענטשן בערך א 8500 ײדן געװארן ארומגערינגלט מיט א געדיכטן שפאליער פון דער גראנאטאװער פאליצײ- װי אויך פײער־ לעשער און אויסגעשטעלט אין רײען צו 5 מאן דורך דעם גרויס־מערדער און םאדיסט פון קיעלץ שופא־קאמענדאנט הופטמאן גײער, (•1^06) דעם רוצח פון דער ײדישער באפעל־ קערונג אין דער גאנצער קיעלצער װאיעװאדשאפט, און דעט עקזעקוטאר פון דער ײדן־פארניכטונג אין ראדאמער דיםטריקט שילד. דער הויפטמאן גײער האט באפוילן אפצוגעבן גאלד, געלט און זילבער. די רוצחים זענען ארומגעגאנגען מ׳־ט קויבערם און געזאמלט די װערטפולע חפצים. זײ האבן אראפ־ געריםן פון די פרויען זײערע קידושין־רינגלעך װי אויך אויער־ רינגלעך. פיל פרויען זענען רעװידירט געװארן ביז צום לײב, כדי צו זען צי זײ האבן נישט אײנגענײט קײן גאלד אדער געלט. אזוי ארום האבן זיך די קויבערם גיך אנגעפילט מיט ײדיש צירינג און געלט.

... ר און שװעסטער. באזונדערס האט זיד אויסגעצײבנט דער טאנקיסט נחום מאלי׳ װאם האט אנטײלגענומען אין שװערע קאמפן בײם פארםירן די װײםל (צװישן װארקע און פיליצע) װי אויך בײ דער באפרײאונג פון פראגע און פארסירן די אדער. נאך דער באפרײאונג פון א קאנצענטראציע־לאגער אין דער געגנט פין בערלין׳ איז נחום מאלי װאם האט שוין געהאט באקומען פאר זײן קאמפסטעטיקײט די העכםטע מיליטערישע אויסצײכנונג ״װירטוטי מיליטארי״ און האט אויך געענדיקט אן אפיצירן־ שולע׳ געװען צװישן די דעראבערער פון בערלין׳ װו ער איז ארײנגעפארן אויף זײן טאנק30). עס דארף וױיטער דערמאנט װערן דער ארטילעריםט און פאראשוטיםט פאדפארוטשניק משה קװאשניעװםקי (מיעטעק), װאס האט זיך אראפגעלאזט מיט א ספעציעלער גרופע פון 14 פאראשוטיםטן בײ אסט־ ראװצע׳ כדי פעםטצושטעלן צי אין דער געגנט פון קעלצער און קראקאװער װאיעװודסטװע געפינען זיך פארטיזאנער• אפטײלונגען פון דער סאװיעטישער פרײנטשאפטלעכער ארמײ ״ארמיא לודאװא״, און אויב אזעלכע געפינען זיד׳ זײ צו ארגאניזירן׳ אויסשולן און פארזיכערן מיט געװער. פאקטיש האבן זיך אין יענער געגנט געפינען בערך 3000 רוםישע און פוילישע פארטיזאנער. װי אן אינסטרוקטאר און קאמאנדײ־ פון א באטאליאן פון מינעס־אויפרײסער׳ האט קװאשניעװםקי געגעבן זײן צושטײער צו דער רעארגאניזאציע פון די פארטי־ זאנער־פארמאציעם׳ װאס האבן אנגעהויבן אויםפירן סטאבילע אטענטאטן אויף דײטשישע מיליטערישע אביעקטן מיט דעי

... א דאנק דער אינטערװענץ פון דעם ײדישן כמיעלניקער אפיציר קװאשניעװסקי, שעף פון פערםאנאל־אפטײל אין דער קעלצער װאיעװאדשאפט, האט מען די מצבות נאך דער באפרײאונג ארויםגענומען פון די ברוקן און טראטוארן און זײ אריבערגעפירט אויפן בית הקברות. עס זענען אויך צונויפ־ געגומען געװארן די ספרי תורות׳ גאנצע און צעריםענע׳ און איבערגעגעבן אין רשות פון דער קעלצער קאנגרעגאציע. עם זענען אונטערגענומען געװארן א רײ אינטערװענצן בכדי אפצונעמען די ײדישע קינדער׳ װאם זענען געװען אויםבא־ האלטן בײ די קריםטן46). ...

... מיר גײען ארויס פון אונדזער הויז. עלטערן און קיגדער, מומעס, פעטערס און אויך די אלטע באבע. אין דרויםן זעט מען ײדן מיט טליתים, מיט קיטלען. משפחות האלטן זיך צוזאמען, מען זאל זיך נישט פארלירן. די טארגאװיצע איז שוין פול. 11 טויזנט ײדן אויפן פלאץ. אײנער היט דעם צװײטן, מען זאל שטײן גלײך׳ מען זאל נישט רעדן הויך׳ װען נישט, קען מען דאך מיטן לעבן באצאלן. אט גײט דער האופטמאן, דער רוצח פון דער גאנצער קעלצער וואיע־ װודזטװע. ער זאמלט געלט, גאלד, זילבער. ײדן אויפן פלאץ שמועסן צװישן זיך * — װײםט איר, פארװאס מען געמט צוזאמען דאס געלטי װײל דארט װוהין מען פירט אונדז, גײט גישט אונחער געלט. מען האט נאך אלץ נישט געגלויבט, אז דאס איז דער לעצטער װעג.

לײגער. איך האב געענדיקט די שולע מיט דער ראנג פון א פאדפארוטשניק׳ און אין א קורצער צײט שפיטער האב איך זיך געװאנדן מיט .א בקשה׳ אנטײלצונעמען אין דעם ערשטן דעםאנט. דער שטאב האט באשטעטיקט מײן בקשה. איך בין ארויס מיט א ספעציעלער גרופע פון 14 פאראשוטיסטן׳ װעלכע האט געהאט די אויפגאבע פעםטצושטעלן צי אין דער געגנט פון קעלצער און קראקאװער װאיעװודזטװע געפינען זיך פארטיזאנער־אפטײלונגען פון דער םאװיעטיש־פרײנט־ שאפטלעכער ״ארמיא־לודאװא׳/ און אויב אזעלכע געפינען זיך — זײ צו ארגאניזירן׳ אויסשולן און פארזיכערן מיט געװער. ...