Marishin

ס'איז װוי יעדעס מאָל אין אזא לאַגע, דער געטאָ באַקאַנט געװאָרן אלע איינצלהייטן פון דער גזירה. די דייטשן האָבן געגעבן רומקאָווסקין א באַפעל, צוצושטעלן פאר דער ראָל- קאָמאַנדע 20.000 קינדער און זקנים פון געטאָ. דאָס האָט איינגעשלאָסן אן ערך אלע קינדער ביז 10 יאָר װאָס האָבן זיך געפונען אין געטאָ און די איבער 00 יאָר. די אויפגאבע איז אָנפּאַרטרױט געװאָרן רומקאָווסקין אדורכצופירן זי מיט דער הילף פון דער יידישער אָרדנונגס-דינסט (געטאָיפּאָליציי). מען האָט אין געטאָ געװוסט, אז אין ראַדאָגאָשטש ביי דער באַן" סטאַציע (מאַרישין, אין געטאָ) װאַרטן שוין לאַסט-װאַגאַנען פאר די װאָס וועלן גענומען ווערן. ...

... מאַרישין האָט אויך פארמאָנט אן איינענעם טעאַטערזאַל, װאָס איז נגענוצט געװאָרן ביי פארשיידענע געלעננהייטן פאר קינדער-פאָרשטעלונגען, געזאַנג, טענץ און ספּאָרט-פארמעס- טונגען, שפּעטער האָט ליידער דער זעלכער טעאַטערזאַל געדינט אלס טראַנזיט-דעפּאָרטיר-צענטער פאר די פארמשפּטע צו די נאַזדקאַמערן אין כעלמנאָ.. | אפילו א באַזונדערן פּאַליצייירעוויר האָט מאַרישין פאר- מאָנט. צוזאמען מיטן טעכנישן פּערסאָנאַל, מיט די לערער, ספּאָרט-אינסטרוקטאָרן, דערציער און נעהילף-דערציער זענען נעבן 1901 קינדער באשעפטיקט נעװען ארום 400 דערװואַקסענע. ...

די הילצערנע הייזלעך, װוּ ס'האָבן נעלעבט די קינדער מיט זייערע דערציער, האָבן אויסנעזען וי זיי װואָלטן פון זיך זעלבסט ארוױיסגעװאָקטן אויף די געסלעך פון מאַרישין, צוזא- מען מיט זייערע גערמנדלעך, קוסטעס און ביימער. מ'האָט אָנגעזען, אז ס'טעלט דאָרט די האנט פון די דאָרפישע בא- לעבאטים, דאט הער קע { לעבן אין געטא, פול מיט ראַנגלע- נישן איז נעוען א לעבן ,אויף דערוייל" --- און וועמענזשע אין אין אזא צייט אין זינען געלעגן די זאָרנ איבער עמעצנס גאָרטן אָדער הויז? ...

מאַרישין איז פון איין זייט געווען אדורכנעקראַטעװעט מיט שטעכיקע צוימען און האָט זיך גענרענעצט מים דער אַרישער זייט. פונדערווייטנס האָט זיך געקענט נאָך זען א פריי שטיק ערד. מיט וויפ? דורשט און קּנאה האָכן די ייננע יידישע קינדער נעקוקט צו יענער זייט פרייער ערד, צו די פאַרביקע רייפע פעלדער. זיי האָבן מקנה געווען דאָס קלענסטע באַשע- פעניש: א פיינעלע, אָדער א פלינ אפילו, װאָס קען זיך אוים- הויבן. הויך מיט. די פלינעלעך, און אַוועקפליז ווייט, ווייט איבער די דראָטן אדינער. ...

... מאַרישין איז נאָך דער , שפּערע" באַװױנט געװאָרן מערסטנטייל דורך פּריװאַטע משפּחות, און מיר אין ווידער באַשערט געווען צו אַרבעטן צווישן קינדער. דאָס מאָל אַלס לערערין. (איך האָב אין געטאָ דורכנעמאַכט אַ לערער-סעמי- נאַר). | ...

... ווידער האָט אין מאַרישין זיך געטראָגן ס'געזאַנג פון יירישע קינדער --- אַ יידיש געזאַנג אין געטאָ -- װאָס האָט זיך נלייך אויסגעמישט מיטן טרויער און געוויין פון נאָר נאָענטן בית-עולם. ...

פארן גרעסטן טייל יידן, און איבערהויפּט פאר דער יוגנט איז געװאָרן קלאָר, אז אויב מען װועט איבערלעבן די מלחמה, וועט מען דארפן פארלאָזן די פּוילישע ערד און צו דעם צוועק, דאַרף מען זיך פּראָדוקטיויזירן --- לערנען זיך א פאַך. דער ציוניסטיש - געשטימטער יוננט האָט געצוינן צו לערנען זיך ערד-אַרבעט, מיט דעם געדאַנק צו זיין צוגעגרייט פאר לאַנד- ארבעט אין ארץ ישראל. פאר דעם איז נעווען צוגעפּאַסט מאַרישין --- א האַלבלאַנדװירטשאַפטלעכע פאָרשטאָט פון לאָדזש. צוגלייך מיט דעם אויסלערנען זיך א פאַך, וי טיש- לעריי און שלאָסעריי און לערנען זיך לאַנדוװירטשאַפט האָבן די פּאָליטישע פּאַרטײען, וועלכע האָבן אָנגעפירט מיט דעם פּראיעקט אויך געפירט א ברייטע קולטורעלאידעאָלאַנישע טעטיקייט װאָס האָט אויך באַאיינפלוסט דאָס קנאַפּע קולטור- לעבן אין נעטאָ. ...

... שחיה בם מזון טוב יוֹתר. (זה היה לפני שהונהג הקיצוב). הנוער היה פונה בבקשה להתקב? לקיבוצים ביחידות ובקבו- צות, באמצעות ,ועד הקיבוצים" או באמצעות , ברית הקיבו- צים" (כנראה ארגון רביזיוניסטי). באחת הבקשות הקיבוציות הודגשה הכוונה היחודית שבהצטרפות לקיבוץ ולא הצורך ב, הזנה". בבקשה אחרת מבקשת קבוצת נוער מהעיר אלכסנדר, אשר תושביה נורשו כולם ללודז' בקיץ 1940, להצטרף לקיבוץ. גם בני הנוער ש? הבונד וארגוני הנוער , צוקונפט" ו,;סקיף" יסדו במרישין קולקטיב חקלאי בשם , התלמידים לשעבר ש? ביה"ס מדם" התארגנו שם 40 בני נוער וילדים, בתחילה פורנסו ע"י ה, בונד" ואח"כ קיבלם רומקובסקי תחת חסותו. הקיבוצים הציוניים והקולקטיביים ש? הבונד ניהלו פעולה פוליטית ענפה וכן פעולה חינוכית תרבותית. למעשה, הם היוו את המרכז החינוכי של מארישין. הקולקטיבים החקלאיים היו מסונלים ליהפך ליסוד דינמי בריא ולהשפיע השפעה חיובית על מהלך החיים וע? האווירה בניטו, אבל רומקובסקי לא השלים עם קיומו ש? כח נלתי תלוי בו. הוא רצה ע"כ לארנן את הקיבוצים ביחידות עבודה תחת השנחה המשטרה, ובשלא ניתן לו הדבר, חיס? רומקובסקי את הקיבוצים, ההכנה לחיסול הקיבוצים באה לידי ביטוי בהתכתבות,

... מיד ממארישין, את הנותרים ציווה לארנן מחדש לפי טעמו. לֵא נותרה לכן ברירה לקיבוצים אלא להתפרק וכתנובה ע5 הפירוק , מרצון" של , הקיבוצים חסוררים" , דאג" רומקובסקי, שחברי הקיבוצים לא יקבלו עבודה, וממילה נגזר עליהם עב אס

... איז אין לשער. אין מאַרישין האָב איך צענויפגעזאַמלט זשאַבעס, אריינ- ...